হ’মজেনিয়াছ, সমৰূপী হিন্দুত্ব আৰু মহাকুম্ভ

ধৰ্ম আৰু ৰাষ্ট্ৰ  সদায়েই সনাপোটোকা হৈ আছে৷ ৰাষ্ট্ৰক ধৰ্মনিৰপেক্ষ কৰি  ৰখাৰ প্ৰচেষ্টা আধুনিক কালৰ ধ্যান-ধাৰণা আৰু এই ক্ষেত্ৰত আধুনিক ৰাষ্ট্ৰও বিশেষ সফল হৈছে বুলি দাবী কৰিব নোৱাৰি৷ খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ মুৰব্বী পোপ বহু সময়জুৰি ধৰ্মৰো মুৰব্বী আছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰ ক্ষমতাও তেওঁৰ হাতত আছিল৷ পাছলৈ ৰজা আৰু পোপৰ ক্ষমতা সুকীয়া মানুহৰ হাতলৈ স্থানান্তৰিত হ’লেও ৰজাৰ ওপৰত পোপৰ ব্যাপক প্ৰভাৱ আছিল আৰু ৰজাই ইচ্ছা কৰিলেও সেই প্ৰভাৱৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত হ’ব পৰা নাছিল৷ ইছলাম ধৰ্মত ধৰ্ম আৰু ৰাষ্ট্ৰ প্ৰায় একাকাৰ৷ ইছলামত ধৰ্মদ্ৰোহ আৰু ৰাষ্ট্ৰদ্ৰোহৰ মাজত বিশেষ পাৰ্থক্য নাই৷ ৰাষ্ট˜ যিহেতু ধৰ্মৰে পৰিচালিত, গতিকে ধৰ্মৰ নিয়মেই ৰাষ্ট˜ৰো নিয়ম৷ ইছলামিক ৰাষ্ট্ৰত ৰাষ্ট্ৰ আৰু ধৰ্মক সুকীয়াকৈ ৰখাৰ কোনো উপায় নাই৷ তিব্বতখন দালাই লামাৰ শাসন চলি থকা কালত তাতো ৰাষ্ট্ৰ আৰু তিব্বতীয় বৌদ্ধ ধৰ্ম একাকাৰ আছিল৷ এনে অলেখ উদাহৰণ দিব পাৰি৷ 

১৯৪৭ চনত ভাৰত স্বাধীন হৈছিল আৰু এখন অন্তৰ্ৱত¹কালীন চৰকাৰ গঠন হৈছিল৷ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল জৱাহৰলাল নেহৰু আৰু গৃহমন্ত্ৰী আছিল চৰ্দাৰ বল্লৱভাই পেটেল৷ ভাৰতৰ প্ৰথম সাধাৰণ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল ১৯৫১ চনৰ ২৫ অক্টোবৰৰ পৰা ১৯৫২ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ৷ প্ৰথম নিৰ্বাচনত আগতেই ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ সংবিধান গৃহিত হৈছিল আৰু ভাৰত এখন প্ৰজাতন্ত্ৰত পৰিণত হৈছিল৷ সংবিধান সভাত ১৯৫১ চনত ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰূপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল৷ ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পাছতেই সোমনাথ মন্দিৰৰ পুনৰ নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল৷ ১৯৫১ চনত সোমনাথ মন্দিৰৰ পুনৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদক সেই মন্দিৰৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছত ৰাষ্ট্ৰপতিক সেই মন্দিৰৰ দ্বাৰ মুকলি কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল৷ ৰাষ্ট্ৰপতি ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে মন্দিৰ উদ্বোধন কৰা অনুষ্ঠানলৈ কৰা আমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিব বিচাৰিছিল, কিন্তু জৱাহৰলাল নেহৰুৱে ৰাষ্ট্ৰপতি সেই অনুষ্ঠানত উপস্থিত থকাটো বিচৰা নাছিল৷ এক ৰক্তাক্ত দেশ বিভাজন আৰু হিন্দু মুছলমানৰ ভয়ংকৰ সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষৰ স’তে তেতিয়াও যুঁজি থকা নতুন দেশখনৰ চৰকাৰখন কোনো বিশেষ ধৰ্মৰ অনুষ্ঠানৰ স’তে জড়িত হোৱাটো জৱাহৰলাল নেহৰুৱে উচিত হ’ব বুলি ভবা নাছিল৷ জৱাহৰলাল নেহৰুৰ মতামত আওকাণ কৰি ৰাষ্ট্ৰপতি ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে নৱনিৰ্মিত সোমনাথ মন্দিৰৰ উন্মোচনী অনুষ্ঠানত যোগ দিছিল৷ কিন্তু তেওঁ তেওঁৰ ভাষণত হিন্দু ধৰ্মৰ গুণ-গৰিমা বৰ্ণনা কৰা নাছিল, হিন্দু ধৰ্মৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব বা হিন্দু সংখ্যাগৰিষ্ঠবাদী অহমিকাও প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল, তেওঁ সকলো ধৰ্মকে ভাৰতৰ মাটিয়ে নিজৰ মতে চলাৰ অধিকাৰ দিয়াৰ কথা কৈছিল৷ বিভিন্ন ধৰ্মৰ মাজৰ শান্তিপূৰ্ণ সহাৱস্থানৰ কথা কৈছিল৷ কিন্তু ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ উপদেশ আওকাণ কৰি ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতিজন এক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈছিল৷ 

ইয়াৰ বিপৰীতে সৌ সিদিনা সম্পূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় পৃষ্ঠপোষকতাত অযোধ্যাৰ ৰাম মন্দিৰৰ প্ৰাণ প্ৰতিষ্ঠাত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে মুখ্য ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল৷ ২০১৪ চনৰ পৰা বিজেপি দল তিনিটাকৈ নিৰ্বাচনত ভাৰতৰ শাসন ক্ষমতা নিজৰ হাতত ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছে আৰু মুকলিকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোষকৰ ৰূপত অৱতীৰ্ণ হৈছে৷ হিন্দু ধৰ্ম আৰু হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বীসকলৰ সমৰ্থনক বিজেপিয়ে ইয়াৰ মূল ৰাজনৈতিক শক্তিৰূপে স্থাপন কৰিছে৷ যিখন দেশৰ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোক হিন্দু, সেইখন দেশত সংখ্যাগৰিষ্ঠ হিন্দুৰ গৰিষ্ঠসংখ্যকৰ সমৰ্থন লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হ’লে ৰাজনৈতিক দল এটাৰ বাবে নিৰ্বাচনত জয়ী হোৱা আৰু পৰিণতিৰূপে ৰাষ্ট্ৰক্ষমতা দখল কৰা সহজ হৈ পৰে৷

ধৰ্ম আৰু ৰাজনীতি সদায়েই সনা-পোটকা হৈ আছে৷ বিশেষকৈ নিৰ্বাচনত সকলো ৰাজনৈতিক দলেই ভোট লাভৰ বাবে ধৰ্মীয় বিচাৰ-বিবেচনাৰে সিদ্ধান্ত লৈ আহিছে বা সিদ্ধান্ত ল’বলৈ বাধ্য হৈছে৷ বিজেপিয়ে সেইটোকে এতিয়া আনুষ্ঠানিক ৰূপ দিছে আৰু মুকলিকৈ হিন্দু সংখ্যাগৰিষ্ঠবাদী ৰণনীতিৰে নিজৰ ৰাজনীতি পৰিচালিত কৰিছে, তেওঁলোক সফলো হৈছে৷ মহাকুম্ভ মেলাৰ উপলক্ষ্যটোক বিজেপিয়ে নিজকে হিন্দু ধৰ্মৰ একমাত্ৰ পৃষ্ঠপোষক আৰু ত্ৰাণকৰ্তা ৰূপত গজগজীয়াকৈ আৰু নিগাজিকৈ স্থাপন কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছে৷ ধৰ্ম ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যত সদায়েই ব্যৱহাৰ হৈ আহিছিল আৰু এতিয়াও ব্যৱহাৰ হৈ আছে৷

মহাকুম্ভত এতিয়ালৈ ৫০ কোটিতকৈও অধিক লোকে গংগাস্নান কৰা বুলি বাতৰি ওলাইছে৷ ৫০ কোটিৰ সংখ্যাটো কোনে কেনেকৈ গণি উলিয়ালে তাৰ কোনো বিতং তথ্য নাই৷ কিন্তু কোৱা হৈছে যে এইবাৰৰ মহাকুম্ভ পৃথিৱীৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ বৃহৎ ধৰ্মীয় জনসমাগম৷ হিন্দু ধৰ্ম খ্ৰীষ্টান আৰু ইছলাম ধৰ্মৰ দৰে আদমীয় ধৰ্ম বুলি অভিহিত কৰা এজন ঈশ্বৰ, এখন ধৰ্মগ্ৰন্থ আধাৰিত ধৰ্ম নহয়৷ হিন্দু ধৰ্ম ভাৰতৰ দৰে এখন বিচিত্ৰ দেশৰ এক বিচিত্ৰ ধৰ্ম৷ বিজেপি-আৰ এছ এছৰ বাবে এই বিচিত্ৰ হিন্দু ধৰ্মৰ বিচিত্ৰ উপাসকসকলক একগোট কৰি ৰাখিবলৈ এক হম’জেনিয়াছ বা সমৰূপী ৰাজনৈতিক ভাবে সক্ৰিয় হিন্দু ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ চেষ্টা চলাই আছে৷ বিজেপিৰ হিন্দুত্ব সেই প্ৰচেষ্টাৰে অংশ৷ হিন্দুত্ব কেৱল ধৰ্মীয় নহয়, ই এক ৰাজনৈতিক ধাৰণা আৰু এটা আধুনিক ধাৰণা৷ আজি যদি ৰাষ্ট্ৰই পৃষ্ঠপোষকতা কৰা, ৭,৫০০ কোটি ৰাজহুৱা ধন ব্যয় কৰা মহাকুম্ভত ৫০ কোটি হিন্দু লোক উপস্থিত হৈ গংগাস্নান কৰিছে, তেনেহ’লে বিজেপি-আৰ এছ এছৰ এক সমৰূপী হিন্দু ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠাৰ বাটত সি এটা শক্তিশালী খোজ৷