হোৱাইট হাউছত ‘আলেকজেণ্ডাৰ’ৰ মুখামুখি ‘পুৰু’

‘আমাৰ অসম’ৰ বিশেষ প্ৰতিবেদন, ১ মাৰ্চঃ  হোৱাইট হাউছৰ অ’ভেল অফিচত যেন ড’নাল্ড ট্ৰাম্প আৰু ভল’ডিমিৰ জেলেনস্কি মুখামুখি হোৱা নাছিল, মুখামুখি হৈছিল আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেট আৰু সাহসী ভাৰতীয় নৃপতি পুুৰু৷ সমগ্ৰ বিশ্বক স্তম্ভিত কৰা এখন কূটনৈতিক যুদ্ধত প্ৰবৃত্ত হ’ল মহাশক্তিধৰ আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্প আৰু যুদ্ধত বিধবস্ত দেশ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান ভল’ডিমিৰ জেলেনস্কি৷ ইখনে সিখন দেশ আক্ৰমণ কৰা নাই, কিম্বা আমেৰিকাৰ হাতত ইউক্ৰেইন পৰাভূত হোৱা নাই৷ বৰং ইমানদিনে দুয়োখন দেশ আছিল মিত্ৰ, যি আমেৰিকাই ইউক্ৰেইনক আক্ৰমণকাৰী ৰাছিয়াক প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ অৰ্থ আৰু অস্ত্ৰৰে সহায় কৰি আছিল৷ কিন্তু যোৱা ২০ জানুৱাৰীত ডেম’ক্ৰেট জো বাইডেনৰ স্থানত ৰিপাব্লিকান ড’নাল্ড ট্ৰাম্প অধিষ্ঠিত হোৱাৰ লগে লগে সেই মিত্ৰতাত আমূল পৰিৱৰ্তন ঘটিল; যি ট্ৰাম্পৰ সৈতে ইউক্ৰেইন আক্ৰমণকাৰী আৰু আমেৰিকাৰ জাতশত্ৰু ভ্লডিমিৰ পুটিনৰ ব্যক্তিগত সম্পৰ্ক অত্যন্ত ঘনিষ্ঠ বুলিয়েই বিশ্বই বিশ্বাস কৰে৷ ৰাষ্ট্ৰপতিতকৈ অধিক ব্যৱসায়িক মনোবৃত্তিৰ ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ অনিৰ্দেশ্য বৈদেশিক নীতিক লৈ যি সময়ত আমেৰিকাৰ পৰম মিত্ৰ দেশো সন্দিহান, সেই সময়ত দেশৰ খনিজ ভাণ্ডাৰ হাতত তুলি দিবলৈ যোৱা জেলেনস্কি অপমানিত হ’ল মাৰ্কিন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ অ’ভেল কাৰ্যালয়ত৷ দেশৰ খনিজ সম্পদৰ বিনিময়ত অস্ত্ৰ আৰু ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ পৰা নিশ্চিত সুৰক্ষা বিচৰা জেলেনস্কিক যেতিয়া মাৰ্কিন ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্প আৰু উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি জে ডি ভেন্সে ধমকিৰ সুৰত শাসন কৰিবলৈ ধৰিলে, ঠিক তেতিয়াই অসীম সাহস প্ৰদৰ্শন কৰি উজ্বলি উঠিল ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি৷ যিদৰে আলেকজেণ্ডাৰৰ বিশাল শক্তিৰ সন্মুখত এদিন সাহসেৰে উজ্বলি উঠিছিল ভাৰতৰ পুৰভা সাম্ৰাজ্যৰ নৃপতি পুৰু৷ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২৬ত এতিয়াৰ ঝিলাম নদীৰ তীৰত বিশ্বজয়ী আলেকজেণ্ডাৰৰ হাতত পৰাভূত হৈছিল অসীম সাহসেৰে যুঁজ দিয়া পুৰু৷ বন্দী পুৰুক যেতিয়া আলেকজেণ্ডাৰে সুধিছিল, তেওঁ কেনে ব্যৱহাৰ আশা কৰে? তেতিয়া পৰাজিত হৈয়ো আত্মসন্মান হেৰুৱাবলৈ নিদিয়া পুৰুৱে কৈছিল–ৰজাৰ দৰে৷ সেই যুদ্ধত পৰাজিত হ’লেও তেওঁতকৈ শতগুণে শক্তিশালী শত্ৰুৰ সন্মুখত উচ্চশিৰে থিয় হৈ পুৰুৱে নিজ সাম্ৰাজ্যৰ সন্মান ৰক্ষা কৰিছিল–যি কাহিনী এতিয়া সহস্ৰাধিক বৰ্ষ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতো ভাৰতত বীৰগাঠা হিচাপে চৰ্চা হয়৷ মহাশক্তিধৰ আমেৰিকাৰ মহাপ্ৰতাপী ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মুখতো একেই বীৰত্বৰে থিয় হৈ আত্মসন্মান ৰক্ষা কৰি আৰু দেশৰ খনিজ সম্পদ বিক্ৰী কৰাৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ নকৰাকৈ উভতি অহা ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভল’ডিমিৰ জেলেনস্কিৰ সাহসো এতিয়া পুৰুৰ সাহসৰ সৈতেই তুলনা কৰা হৈছে৷

দীৰ্ঘদিনীয়া মিত্ৰ আমেৰিকাৰ পৰা নিশ্চিত সুৰক্ষাৰ আশ্বাস নাপাই যেতিয়া জেলেনস্কিয়ে খনিজ সম্পদ বিক্ৰীৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, তেতিয়া ‘লাইভ’ টিভি কেমেৰাৰ সন্মুখত জ্বলি-পকি উঠিল ড’নাল্ড ট্ৰাম্প৷ ট্ৰাম্প আৰু ভেন্সে মিলি অকলশৰীয়া জেলেনস্কিক ধমক দিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে টিভি কেমেৰাৰ সন্মুখতে আৰু সমগ্ৰ বিশ্বই হতবাক হৈ প্ৰত্যক্ষ কৰিলে দুখন মিত্ৰ দেশৰ ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধানৰ ‘লাইভ’ বাক-বিতণ্ডা৷ খনিজ সম্পদৰ চুক্তি যেতিয়া হাতৰ পৰা পিচলি যাওঁ যাওঁ, তেতিয়া উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ভেন্সে সূচনা কৰিলে বিশ্বই কেতিয়াও দেখিবলৈ নোপোৱা এই কূটনৈতিক ‘কাজিয়া’ৰ৷ ভেন্সৰ অজুহাত আছিল তেনেই সামান্য, অলপো প্ৰত্যয়জনক নোহোৱা–কিয় জেলেনস্কিয়ে ট্ৰাম্পক মাৰ্কিন সাহয্যৰ বাবে ধন্যবাদ জনোৱা নাই বুলি? জেলেনস্কিয়ে ক’লে, তেওঁ বাৰম্বাৰ আমেৰিকাক ধন্যবাদ জনাই আছে৷ কিন্তু ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ পৰা নিশ্চিত সুৰক্ষাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি লাভ নকৰিলে তেওঁ দেশৰ খনিজ সম্পদ আমেৰিকাৰ হাতত তুলি দিব নোৱাৰে৷ লগে লগে চৰমত উঠিল বাক-বিতণ্ডা৷ ৪৫ মিনিটৰ এই শীৰ্ষ বৈঠকৰ শেষ ১০ মিনিট জেলেনস্কি-ট্ৰাম্প-ভেন্সৰ কূটনৈতিক কাজিয়াৰে উত্তেজনাৰ তুংগত উঠিল৷ বাক্যবিনিময় উত্তপ্তৰ পৰা অধিক উত্তপ্ত হৈ পৰিল৷ ট্ৰাম্পে জেলেনস্কিক ক’লে–‘মই তোমাক খুব বেছি নিৰাপত্তাৰ গেৰাণ্টী দিব নোৱাৰো৷ তুমি মোৰ ওচৰত যি আচৰণ দেখুৱাইছা সেয়া মাৰ্কিন চৰকাৰৰ বাবে অসন্মানজনক৷ তুমি বহুত সমস্যাৰ মাজত আছা৷ তুমি ডাঙৰ ডাঙৰ কথা কৈছা৷ আমাৰ সহায় নোলোৱাকৈ তুমি এই যুদ্ধত দুসপ্তাহো টিকি থাকিব নোৱাৰিবা৷ আমাৰ কথা নুশুনি তুমি তৃতীয় এখন বিশ্বযুদ্ধৰ সম্ভাৱনা সৃষ্টি কৰিছা৷’ ট্ৰাম্পে ধমকি দিয়েই ক’লে, আমেৰিকাই ইউক্ৰেইনক ইতিপূৰ্বে দিয়া ৩০০-৩৫০ বিলিয়ন ডলাৰ তেওঁক ঘূৰাই লাগে৷ সেয়ে তেওঁ খনিজ সম্পদৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিব লাগে৷ কিন্তু জেলেনস্কিয়ে ট্ৰাম্পৰ মুখৰ ওপৰতে ক’লে, দেশৰ নিৰাপত্তাৰ আশ্বাস অবিহনে তেওঁ ইউক্ৰেইনৰ খনিজ সম্পদৰ অৰ্ধেক আমেৰিকাৰ হাতত তুলি দিব নোৱাৰে৷ দেশৰ খাৰুৱা তেল, প্ৰাকৃতিক গেছ আৰু খনিজ সম্পদৰ আধা ৰাজহ আমেৰিকাই লৈ যাব আৰু ইউক্ৰেইনে ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা পৰাৰ নিশ্চিত প্ৰতিশ্ৰুতি আমেৰিকাৰ পৰা নাপাব, সেই চুক্তি তেওঁ মানি ল’ব নোৱাৰে৷ এই উত্তেজনাপূৰ্ণ পৰিস্থিতিত জেলেনস্কি আৰু ইউক্ৰেইনৰ প্ৰতিনিধিবৰ্গক হোৱাইট হাউছ এৰিবলৈ কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰা পোনে পোনে জেলেনস্কিসহ প্ৰতিনিধি দলটো বিমানবন্দৰলৈ গৈ লণ্ডন অভিমুখে ৰাওনা হয়৷

ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ এই আচৰণে সমগ্ৰ বিশ্বকে বিস্ময়াভিভূত কৰিছে৷ চৰ্চা হৈছে, ট্ৰাম্পে দুৰ্বল ইউক্ৰেইনৰ পৰা সকলো সম্পদ লুণ্ঠনৰ ফন্দি পাতিছে, যি ষড়যন্ত্ৰত পুটিনৰো হাত থাকিব পাৰে৷ প্ৰসংগতঃ, কেইদিনমান পূৰ্বে ট্ৰাম্পে যুদ্ধত সহায়ৰ বিনিময়ত ইউক্ৰেইনক ৫০০ বিলিয়ন ড’লাৰ দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল আৰু বিনিময়ত বিচাৰিছিল দেশখনৰ সকলো খনিজ সম্পদৰ অধিকাৰ৷ জেলেনস্কিয়ে সেই প্ৰস্তাব প্ৰত্যাখান কৰিও সন্মানজনকভাৱে খনিজ সম্পদৰ চুক্তি কৰিবলৈ আগবাঢ়িছিল৷ কিন্তু ট্ৰাম্পৰ অপমানজনক প্ৰস্তাৱত তেওঁ সহাঁৰি জনোৱাৰ পৰা বিৰত থাকে৷ এই ঘটনাই ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইনৰ যুদ্ধৰ গতি সলনি কৰিব পাৰে৷

বাইডেনৰ কাৰ্যকালত ইউক্ৰেনৰ প্ৰতি আমেৰিকাই যি সাহায্যৰ হাত আগবঢ়াই দিছিল, ট্ৰাম্প ক্ষমতালৈ অহাৰ পাছত সেয়া অনিশ্চিত হৈ পৰিল৷ ট্ৰাম্পে এটা কথা স্পষ্ট কৰি দিছে– কোনোধৰণৰ স্বেচ্ছামূলক সেৱাত তেওঁ আগ্ৰহী নহয়৷ আমেৰিকা লাভবান হ’ব, তেনে এখন চুক্তি সম্পন্ন হ’লেহে আমেৰিকাই ইউক্ৰেনক সাহায্য কৰিব৷ সেই কথা জানিয়েই জেলেনস্কিয়ে খনিজ চুক্তিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল৷ কিন্তু চুক্তিৰ কিছুমান চৰ্তক লৈ দুয়োখন দেশেই সন্মত নহ’ল৷ কি আছিল এই খনিজ চুক্তিত– (১) খনিজ চুক্তি অনুযায়ী ইউক্ৰেনৰ পুনৰগঠনৰ স্বাৰ্থত এক ন্যাস গঠন কৰা হ’ব৷ এই ন্যাস ৱাশ্বিংটন আৰু কিয়েভে সমানভাৱে পৰিচালনা কৰিব৷ (২) ইউক্ৰেনৰ ৰাষ্ট্ৰীয়কৃত খনিৰ পৰা যি উত্তোলন কৰা হ’ব তাৰ পঞ্চাশ শতাংশ এই ন্যাসত জেলেনক্সিয়ে জমা দিব লাগিব৷ ইউক্ৰেনৰ নিৰাপত্তা আৰু উন্নয়নৰ স্বাৰ্থত সেই ধন বিনিয়োগ হ’ব৷ (৩) ইউক্ৰেনৰ আৰ্থিক অগ্ৰগতি আৰু স্থিতাৱস্থাৰ প্ৰতি আমেৰিকা দায়বদ্ধ থাকিব৷ (৪) ইউক্ৰেনৰ খনি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিব আমেৰিকাই৷ ন্যাসৰ অধিকাংশ আমেৰিকাৰ মালিকানাধীন হৈ থাকিব৷ এই সকলো চুক্তিৰ জৰিয়তে আমেৰিকাই ইউক্ৰেনৰ সকলো প্ৰাকৃতিক সম্পদ হস্তগত কৰাৰ চেষ্টা চলাইছিল৷ তাতো জেলেনস্কি একপ্ৰকাৰ সন্মত হৈছিল৷ তাৰ বিনিময়ত তেওঁ দেশখনৰ সুৰক্ষা বিচাৰিছিল৷ কিন্তু ব্যৱসায়িক মনোবৃত্তি প্ৰদান কৰি ৰাজনৈতিক সুৰক্ষা পৰিহাৰ কৰিবলৈ বিচৰা ট্ৰাম্পে ইউক্ৰেনক সুৰক্ষা দিবলৈ অংগীকাৰ কৰা নাছিল৷ বৰং ইয়াৰ বিপৰীতে তেওঁ দেশখনৰ সম্পদ লুণ্ঠন কৰিবলৈ বিচাৰিছিল৷