বিজ্ঞান, বৈচিত্ৰ্য আৰু মৌনতা

১৬৩৩ চনত পৃথিৱীহে সূৰ্যৰ চাৰিওফালে ঘূৰে বুলি যেতিয়া গেলিলিওৱে কৈছিল, তেতিয়া তেওঁক বাধ্য কৰোৱা হৈছিল– সেই কথা ভুল বুলি ক’বলৈ৷  গেলিলিওৱে প্ৰত্যাহ্বানমূলকভাৱে ফুচফুচাই তেতিয়াও কৈছিল,  ‘Ehpur si muove’– ‘আৰু তথাপিও ই গতি কৰে৷’ বহু শতিকা পাৰ হোৱাৰ পাছত ক্ষমতাৰ বিৰুদ্ধে এই নীৰৱ দাবীটো পূৰ্বতকৈ অধিক প্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে, বিশেষকৈ বৈচিত্ৰ্য, সমতা আৰু অন্তৰ্ভুক্তি (DEI) প্ৰচেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে বিপজ্জনক প্ৰতিক্ৰিয়াই আমেৰিকাৰ বিজ্ঞান আৰু সমাজক অন্ধকাৰ জগতলৈ লৈ যোৱাৰ সময়ত এই কথাবোৰ আকৌ বেছি প্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে৷ কাৰ্ল মাক্সৰ্ৰ সমালোচনা থাকিলেও কিছু বিষয়ৰ প্ৰাসংগিকতা নুই কৰিব পৰা নাযায়৷ মাক্সৰ্ৰ মতে, সমাজখন প্ৰধানকৈ দুটা শ্ৰেণীত বিভক্ত হৈছিল– পুঁজিপতি– যিসকলে উৎপাদনৰ মাধ্যম (কাৰখানা আৰু যন্ত্ৰপাতি আদি)ৰ মালিক; আৰু শ্ৰমিক শ্ৰেণী– যিসকলে তেওঁলোকৰ হাতত নিজৰ শ্ৰম বিক্ৰী কৰি জীৱিকা উপাৰ্জন কৰে৷ এই দুটা শ্ৰেণীৰ বাবে মাৰ্ক্সে বুৰ্জোৱা আৰু সৰ্বহাৰা শব্দ দুটা ব্যৱহাৰ কৰিছিল৷ অৱশ্যে আৰু এক শ্ৰেণী আছে যাক আমি মধ্যবিত্ত বুলি ক’ব পাৰোঁ৷ কোনোধৰণৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক তথা ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তন এই সুযোগসন্ধানী মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ দ্বাৰা কেতিয়াও সম্ভৱ নহ’ব, এনে ধাৰণা ৰখা হয়৷ আজি আমেৰিকাত গণতন্ত্ৰৰ ওপৰত মুকলি আক্ৰমণ চলিছে৷ আনকি নাছা, প্ৰতিৰক্ষা বিভাগ, আনকি আগশাৰীৰ বিশ্ববিদ্যালয়বোৰতো ডি ই আইক আঁতৰাই দিয়া হৈছে৷ আনকি কৃষ্ণবৰ্ণৰ মানুহৰ তথ্যও ৱেবছাইটবোৰৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছে৷ ফেডাৰেল চৰকাৰী সংস্থাসমূহে তেওঁলোকৰ ৱেবছাইটৰ পৰা মহিলা, মুগা আৰু ক’লা বৰণৰ মানুহ (পিপল অৱ কালাৰ) আৰু এলজিবিটিকিউ+ সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলৰ বিষয়ে ফটোগ্ৰাফিক আৰু লিখিত উল্লেখসমূহ আঁতৰাই দিয়াত ব্যস্ত হৈ পৰিছে৷ তেওঁলোকে যেন ইতিহাসেই সলনি কৰিব বিচাৰিছে৷ আৰু বিশ্ববিদ্যালয়বোৰেও আত্মসমৰ্পণ কৰিছে, বাকীবোৰ মানুহ মৌন হৈ ৰৈছে, সুযোগসন্ধানী মানুহবোৰে শাসকপক্ষৰ পক্ষ লৈছে৷ বহুতো বিজ্ঞানী আৰু বিষয়াই মৌন হৈ কাণ বন্ধ কৰি দিছে৷

সাহসী হোৱাৰ সলনি বহু বিজ্ঞানী আৰু প্ৰশাসকে এতিয়া ভাবিছে যে উত্তম সঁহাৰি হ’ল মূৰটো তললৈ নমাই ৰাখি চাৰিটা কঠিন বছৰ পাৰ হ’বলৈ অপেক্ষা কৰা৷ অধ্যাপক আৰ্থাৰ কেপলানৰ মতে, বিজ্ঞানৰ বাবে যে বৈচিত্ৰ্য গুৰুত্বপূৰ্ণ সেয়া এক নিৰ্ঘাত সত্য৷ বিচিত্ৰতাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা দোহাৰি থকাৰ প্ৰয়োজনেই নাই৷ জিনোমিক পৰীক্ষাবোৰে দেখুৱাইছে যে বেলেগ বেলেগ দৰৱে বেলেগ বেলেগ মানুহৰ ওপৰত ভিন্ন প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে৷ সেয়ে ডি ই আইৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা থাকে৷  বিচিত্ৰতাৰ অভাৱে বিজ্ঞানক পিছুৱাই নি আছে, দশক দশক ধৰি মনোবিজ্ঞানে স্বেতাংগ পশ্চিমীয়া কলেজীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ওপৰতেই গৱেষণা কৰি আহিছে৷ কেতিয়াও কোনোবাই অসমৰ জনগোষ্ঠীয় বিচিত্ৰতাৰ বিষয়ে মনোবৈজ্ঞানিক গৱেষণা কৰাৰ কথা আমি শুনা নাপাওঁ৷  বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বৈজ্ঞানিক গোটবোৰ সাধাৰণতে অধিক উদ্ভাৱনীমূলক হোৱা দেখা যায়৷ তেওঁলোকে সমস্যাবোৰক বেলেগধৰণে দেখে, আনে উপেক্ষা কৰা আৰ্হিবোৰক সংযোগ কৰে৷ কেপলানৰ ভাষাতেই এ আইৰ পৰা জ্যোতিৰ্পদাৰ্থবিজ্ঞানলৈকে, গ্ৰাম্য স্বাস্থ্যৰ পৰা জলবায়ু বিজ্ঞানলৈকে ডি ই আয়ে সৃষ্টিশীলতা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিক ইন্ধন যোগায়৷ নেচাৰ আলোচনীত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধত কেপলানে এই কথাই কৈছে যে আমি স্বৈৰাচাৰী চাপত পৰি যদি মৌন হৈ থাকোঁ, আমি আমাৰ বৈজ্ঞানিক সত্তাক বিশ্বাসঘাতকতা কৰিছোঁ বুলি ধৰিব লাগিব৷ বিজ্ঞানীসকলে গেলিলিওক অনুসৰণ কৰিব লাগিব৷ মৌনতাই মানুহক কেতিয়াও সুৰক্ষা নিদিয়ে৷ আমেৰিকাৰ বৰ্তমানৰ শাসকৰ নীতিবোৰৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলাটো সহজ নি(য় নহয়, কিন্তু বিজ্ঞানীসকলৰ এইটো নৈতিক দায়িত্ব যে মৌনতা এৰি তেওঁলোকেও গেলিলিওৰ দৰে সাহসী স্থিতি লয়৷ নিশ্বয়কৈ ই সময়ৰেই আহ্বান৷