আমি আৰু সিহঁতৰ স্নায়ুবিজ্ঞান
অসমত সময়ে সময়ে জাতীয়তাবাদৰ উকমুকনি দেখা যায়৷ পেট্ৰ’ল পাম্পৰ কাজিয়া, চান্দা সংস্কৃতিৰ পৰিৱৰ্তে সুস্থ গণমুখী জাতীয়তাবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন বেছি দেখা যায়৷ অসমীয়া-বিহাৰী, অসমীয়া-বাংলাদেশী, ঠিক তেনেকৈ আমেৰিকাত শ্বেতাংগ আৰু কৃষ্ণাংগ, প্ৰব্ৰজনকাৰী সকলোৰে মাজত সংঘাত স্বাভাৱিক আৰু প্ৰাকৃতিকভাৱেই হৈ আহিছে আৰু হয়তো হৈয়ে থাকিব৷ আমাৰ মগজুত আমি আৰু সিহঁতক চিনাক্ত কৰাৰ সক্ষমতা প্ৰাকৃতিকভাৱেই আছে৷ যেনেকৈ এটি শিশুৱে নিজৰ মাক- দেউতাকৰ বাদে আনৰ কোলালৈ যাবলৈ খুব এটা পছন্দ নকৰে, গ’লেও চিনাকি মানুহৰ ওচৰলৈহে যায়৷ এই শিশুৰ মগজুটোৱেই ডাঙৰ হৈ সমাজখন আমাৰ আৰু সিহঁতৰ এনেকৈ গঢ়ে আৰু ভাঙে৷ এই আমি আৰু সিহঁতৰ মাজত কিমান বিভেদ, কিমান কাজিয়া হ’ব সি সামাজিক, অৰ্থনৈতিক কাৰকৰ পৰা অক্সিট’চিন হৰমনলৈকে নানা কাৰকৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত৷ জীৱনৰ প্ৰাত্যহিকতাত ল’ৰা-ছোৱালীৰ পৰীক্ষাক লৈ ব্যস্ত এজন অসমীয়াৰ মন-মগজুত জাতীয় স্বাভিমান জগাই দিবলৈ এটি হৰমনেই যথেষ্ট হ’ব নেকি? বিতৰ্কিত কিন্তু আকৰ্ষণীয় এটা প্ৰশ্ন৷
১৯৭১ চনত ষ্টেনফ’ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ২১জন ছাত্ৰই আৰক্ষী আৰু কয়দীৰ অভিনয় কৰিছিল৷ মাত্ৰ ছয় দিনতে আৰক্ষীৰূপী ছাত্ৰই কয়দীৰূপী ছাত্ৰৰ ওপৰত মানসিক নিৰ্যাতন চলাই গৱেষক ফিলিপ জিম্বাৰ্ডোক এই পৰীক্ষণ বন্ধ কৰিবলৈ বাধ্য কৰালে৷ মানে, কৃত্ৰিমভাৱে ভাগ ভাগ কৰি দিয়াৰ পাছত বন্ধু এজনকো মগজুৱে আমি আৰু সিহঁত বুলি ভাগ ভাগ কৰিলে৷ ইয়াৰ পাছতো এনে বহু পৰীক্ষা হৈছে য’ত মানুহৰ এই স্বাভাৱিক কিন্তু পক্ষপাতী আচৰণ মনোবিজ্ঞানীসকলে লক্ষ্য কৰিছে৷
আন এটা পৰীক্ষাত চীন [সমষ্টিবাদী] আৰু আমেৰিকাৰ [ব্যক্তিবাদী] নাগৰিকৰ ওপৰত এটা গৱেষণা কৰা হৈছিল৷ নিজৰ বিষয়ে আৰু নিজৰ মাকৰ বিষয়ে যেতিয়া এজন চীনা ব্যক্তিয়ে ভাবিছিল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মগজুৰ একেই অংশ [মেডিয়েল প্ৰিফ্ৰণ্টেল ক’ৰ্টে'] সক্ৰিয় হৈছিল, কিন্তু এজন আমেৰিকানৰ মগজুৰ বেলেগ বেলেগ অংশ সক্ৰিয় হৈছিল– যেতিয়া মাকৰ কথা ভাবিছিল৷ এতিয়া অসমীয়াৰ ব্ৰেইনৰ বেলেগ বেলেগ অংশ সক্ৰিয় হ’ব নে একেই অংশ সক্ৰিয় হ’ব? অনুমান কৰিব পাৰি যে যিহেতু অসমীয়া সমষ্টিবাদী আৰু ‘জয় আই অসম’ আমাৰ শ্লোগানেই আছিল আৰু এতিয়াও আছে, লগতে আমেৰিকাৰ মানুহৰ দৰে ব্যক্তিবাদী চিন্তাধাৰা অধিকাংশৰে নাই, সেয়ে অসমৰ প্ৰসংগত অনা-অসমীয়াৰ লগত বিৰোধ এক স্বাভাৱিক আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰতিক্ৰিয়া৷
বিভিন্ন এফ এম আৰ আই সমীক্ষাই দেখুৱাইছে যে শ্বেতাংগ অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে কৃষ্ণাংগ ব্যক্তিৰ মুখ দেখিলেই মস্তিষ্কৰ এমিগডালা সক্ৰিয় হয়৷ এই পক্ষপাত ইম্পলিচিট্ এছ’চিয়েচন টেষ্টৰ দ্বাৰাও জানিব পৰা যায়৷ অনুৰূপ ধৰণেই এটা জাতিৰো আনটো জাতিৰ প্ৰতি পক্ষপাত থাকে৷ বিৱৰ্তনীয়ভাৱেই এই পক্ষপাতৰ শিপা আমাৰ মগজুত সোমায়েই আছে৷ আমেৰিকান-প্ৰব্ৰজনকাৰী, অসমীয়া-বিহাৰী-বাংলাভাষী এই বিবাদবোৰে এক ‘শূন্য যোগফল’ পৰিস্থিতিৰ স্থিতি কৰে বুলি অনুভৱ কৰা হয়৷ এটা গোষ্ঠীৰ উন্নয়ন আনটোৰ পৰিপন্থী৷ কিন্তু বহু সময়ত এইটো শুদ্ধ নহয়৷ আমেৰিকা যুক্তৰাজ্যতো অভিবাসী-বিৰোধী বক্তব্য আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰচাৰে এনে এক স্তৰ পাইছেগৈ যে বিশেষজ্ঞ সকলৰ মতে একনায়কত্ববাদৰ ফালে তেওঁলোক গতি কৰিছে৷ মনোবিজ্ঞানী এলপোৰ্টে কৈছিল যে সমতা আৰু সহযোগিতাৰ মাজেৰে কাম কৰি, লগতে একো একোটা বৃহৎ পৰিচয় লৈ যেনে অসমীয়া, ভাৰতীয়, মানৱীয় ইত্যাদিৰে গোষ্ঠীবোৰৰ মাজত সমন্বয় আনিব পৰা যায়৷ বহিৰাগতসকলেও যদি অসমীয়া ভাষা আৰু সংস্কৃতিক চৰ্চাৰ মাধ্যম হিচাপে লয় আৰু অসমীয়ায়ো তেওঁলোকৰ স্বকীয় ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক সন্মানেৰে আদৰি লয়, হয়তো ‘আমি আৰু সিহঁত’ৰ মাজৰ ভেদাভেদবোৰ কম কৰিব পৰা যাব আৰু এক সুস্থ গণমুখী জাতীয়তাবাদৰ মাজেৰে অসমীয়াই স্বকীয়তা বৰ্তাই ৰাখিব পাৰিব৷