বিশ্বাসযোগ্যতা

কোনো এখন গণতান্ত্ৰিক দেশৰ যিকোনো প্ৰতিষ্ঠানৰে, বিশেষকৈ নিৰ্বাচনী ব্যৱস্থাৰ মূল ভেটিটোৱেই হৈছে ইয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতা৷ এই বিশ্বাসযোগ্যতা সকলো পক্ষৰ পৰা অৰ্জন কৰাটো বাঞ্ছনীয়৷ এই ক্ষেত্ৰত বিশেষকৈ পৰাজিতসকলে যদি কোনো প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে, তেনেহ’লে এনে প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সন্দেহাতীতভাৱে নিজৰ বিশ্বাসযোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি কেৱল সেই অনুষ্ঠানটোৰেই নহয়, বৰঞ্চ সামগ্ৰিকভাৱে গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাটোৰ ওপৰতে জনসাধাৰণৰ বিশ্বাস বৰ্তাই ৰখাৰ দিশত পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিব লাগে৷ বিগত দিনসমূহত দেশৰ বিৰোধী ‘ইণ্ডি’ মৰ্চাই, বিশেষকৈ বিৰোধী দলৰ দলপতি ৰাহুল গান্ধীয়ে সংবাদ মেল পাতি নিৰ্বাচনী ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে, বিশেষকৈ ২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনৰ ফলাফলৰ ক্ষেত্ৰত যি গভীৰ প্ৰশ্নবোধক চিহ্ন উত্থাপন কৰি নিৰ্বাচন আয়োগৰ ভূমিকাক কঠোৰ ভাষাৰে সমালোচনা কৰিছিল, তাৰ প্ৰত্যুত্তৰত নিৰ্বাচন আয়োগে তথ্যসহকাৰে সেই অভিযোগ খণ্ডন কৰি নিজৰ বিশ্বাসযোগ্যতা প্ৰতিপন্ন কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছিল৷ মহাৰাষ্ট্ৰ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনৰ সময়ৰে পৰা উত্থাপিত এই অভিযোগ বৰ্তমান বিহাৰৰ স্পেচিয়েল ইণ্টেনছিভ ৰিভিজনৰ সময়ত ৬৫ লাখ ভোটাৰৰ নাম কৰ্তন হোৱাৰ পাছত বিৰোধী পক্ষ এই বিষয়বোৰক লৈ অধিক আগ্ৰাসী হৈ পৰিছিল৷ তেওঁলোকৰ আগ্ৰাসনৰ ধ্বনি সংসদতো বাৰে বাৰে গুজৰিত হৈছিল৷ বিহাৰ বিধানসভাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা তথা ৰাষ্ট্ৰীয় জনতা দলৰ শীৰ্ষতম নেতা তেজস্বী যাদৱেও অভিযোগ কৰিছিল যে, নিৰ্বাচন আয়োগে প্ৰকাশ খচৰা ভোটাৰ তালিকাত তেওঁৰ নাম সন্নিৱিষ্ট কৰা হোৱা নাছিল৷ তেওঁৰ অভিযোগে অধিক গতি লাভ কৰিলে তেতিয়া, যেতিয়া এই কথা ওলাই পৰিল যে, তেজস্বী যাদৱৰ নামত থকা ভোটাৰৰ ফটো পৰিচয় পত্ৰত থকা নম্বৰটো নিৰ্বাচন আয়োগৰ হাতত থকা তথ্যৰ লগত অমিল হৈ পৰিল৷ এনে নহয় যে, ভাৰতৰ সংসদীয় ৰাজনীতিৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিৰ্বাচন আয়োগৰ নিৰপেক্ষতাৰ প্ৰতি বিৰোধী পক্ষই প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল৷ কিন্তু প্ৰতিবাৰেই বিৰোধীৰ এনে অভিযোগক নিৰ্বাচন আয়োগে তথ্যসহকাৰে খাৰিজ কৰি তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক পৰিকল্পনাক বুমেৰাং কৰি পেলোৱাৰ লগতে নিজৰো বিশ্বাসযোগ্যতা বৰ্তাই ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল৷ কিয়নো নিৰ্বাচন আয়োগ কেৱল এটা অনুষ্ঠান নহয়, ই হৈছে ভাৰতীয় গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাৰ হূদপিণ্ডস্বৰূপ, দেশৰ ১৪০ কোটি জনতাৰ গণতান্ত্ৰিক সপোনক বাস্তৱায়িত কৰাৰ গধুৰ দায়িত্ব বহন কৰা এটা ব্যৱস্থা৷

কিন্তু এই অভিযোগসমূহ সন্দৰ্ভত বৰ্তমানৰ নিৰ্বাচন আয়োগে যিদৰে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিলে, সেয়া কোনোমতেই জনতাৰ বিশ্বাসক শক্তিশালী বা নিজৰ স্বচ্ছতা প্ৰতিপন্ন কৰাৰ বাবে যথেষ্ঠ নাছিল, বৰঞ্চ আয়োগৰ কাম-কাজে অধিক সন্দেহহে ঘনীভূত কৰিলে৷ ভোটাৰ তালিকা প্ৰস্তুত, নিৰ্বাচনৰ সময়সূচী নিৰ্ধাৰণ, নিৰ্বাচনী আচৰণ বিধিৰ সঠিক কাৰ্যকৰীকৰণ, ভোট গণনাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰু অভিযোগ নিৰাময়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰদৰ্শন কৰা মানসিকতাই নিৰ্বাচন আয়োগৰ নিৰপেক্ষতা প্ৰমাণ কৰে৷ কিন্তু বৰ্তমান নিৰ্বাচন আয়োগে নিজৰ এই দায়িত্বসমূহ সঠিকভাৱে পালন কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে বা তেওঁলোকৰ ফালৰ পৰা সকলো ৰাজনৈতিক দলৰ ক্ষেত্ৰত হ’ব লগা যোগাযোগ নিশ্চিত ৰূপত মসৃণভাৱে নোহোৱাৰ বাবেই ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ মাজত সন্দেহ হৈছে৷ নিৰ্বাচন আয়োগে ইয়াৰ বিৰুদ্ধে উত্থাপিত অভিযোগসমূহ অস্বীকাৰ কৰিলেই নহ’ব, এই অভিযোগবোৰক তথ্যসহকাৰে খণ্ডন কৰিব পাৰিব লাগিব৷ যিহেতু দেশৰ নিৰ্বাচন হৈছে এটা ৰাজহুৱা গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়া, ইয়াত সকলো ৰাজনৈতিক দলৰে সমান অধিকাৰ থকা প্ৰয়োজন আৰু নিৰ্বাচন সম্বন্ধীয় সকলো প্ৰশ্নৰে উত্তৰ দিয়াটো নিৰ্বাচন আয়োগৰ দায়িত্ব৷ যদিহে দেশৰ সৰ্ববৃহৎ বিৰোধী ৰাজনৈতিক দলটোৱে নিৰ্বাচন সম্বন্ধীয় অভিযোগ উত্থাপন কৰে, তেতিয়াতো ইয়াৰ সঠিক উত্তৰ দিয়াটো নিতান্তই বাঞ্ছনীয়৷ নিৰ্বাচন ব্যৱস্থাটো কোনোমতেই ৰাজনৈতিক দল আৰু নিৰ্বাচন আয়োগৰ মাজৰ বাক-বিতণ্ডাৰ বিষয় হ’ব নোৱাৰে৷ ঠিক সেইদৰে, নিৰ্বাচনী ব্যৱস্থা বা ইয়াৰ স্বচ্ছতা নিৰ্বাচনৰ ইছ্যু হোৱাটোও অত্যন্ত দুৰ্ভাগ্যজনক বিষয়৷ এই ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিক দলসমূহেও নিজৰ ভূমিকা পালন কৰিব লাগিব৷ কিন্তু সকলোতকৈ ডাঙৰ প্ৰশ্নটো হ’ল– দেশৰ জনসাধাৰণৰ আগত নিৰ্বাচনী ব্যৱস্থাৰ স্বচ্ছতা আৰু সততা বৰ্তাই ৰাখিব পাৰিব লাগিব৷ এই ক্ষেত্ৰত নিৰ্বাচন আয়োগে তেওঁলোকৰ কৰণীয়খিনি কৰিবলৈ আগবাঢ়ি অহাটো বৰ্তমান সময়ৰ দাবী৷