লেফ্ট-ৰাইট-লেফট...
বাঁও-সোঁ-বাঁওঁ...৷ যাক ইংৰাজীত কোৱা হয় লেফ্ট-ৰাইট-লেফ্ট৷ লেফ্ট-ৰাইট শব্দ দুটা উচ্চাৰণ কৰাৰ লগে লগে সকলোৰে চকুৰ আগত ভাহি অহা দৃশ্যটোৱেই হৈছে নিৰাপত্তা বাহিনীৰ পেৰেড৷ সেয়া লাগিলে আৰক্ষীয়ে হওক, অৰ্ধসামৰিক বাহিনীয়ে হওক বা সেনা বাহিনীয়ে হওক৷ আচলতে নিৰাপত্তা বাহিনীৰ পেৰেডৰ কিছুমান শব্দ বা নিৰ্দেশনা দেশ স্বাধীন হোৱাৰ পাছৰে পৰাই একেদৰেই চলি আহিছে৷ কেৱল লেফ্ট-ৰাইটেই নহয়, ডাইনে ম’ৰ, বায়ে ম’ৰ... আদি অনেক নিৰ্দেশনা আছে যিসমূহ পেৰেডত ব্যৱহাৰ কৰা হয় বা এতিয়াও কৰি অহা হৈছে৷ কল্পনা কৰকচোন, এইধৰণৰ নিৰ্দেশনাবোৰ যদি ভাৰতৰ সকলো ৰাজ্যত পেৰেডৰ সময়ত নিজা নিজা মাতৃভাষাত দিয়া হয়, কেনে লাগিব। অলপ আচহুৱা যেন নালাগিবনে? কিন্তু এই কামটোৱেই কৰিছে কৰ্ণাটক চৰকাৰে৷
কিছুদিন পূৰ্বে কৰ্ণাটকৰ চিত্ৰা দুৰ্গাত অৱস্থিত আইমাংগলা আৰক্ষী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰত কৰ্ণাটক আৰক্ষীৰ নৱনিযুক্ত জোৱানসকলৰ পেৰেডত লেফ্ট-ৰাইটৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পৰম্পৰাগতভাৱে বছৰ-বছৰজুৰি চলি অহা সকলো নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰিলে কান্নাড়া ভাষাত৷ শুনিবলৈ পোৱা নগ’ল লেফ্ট-ৰাইট-লেফ্ট৷ তাৰ পৰিৱৰ্তে পেৰেডত শুনা গ’ল কান্নাড়া ভাষাত এডা-বালা-এডা...৷ কেৱল ইমানেই নহয়, নৱনিযুক্ত জোৱানসকলৰ মনত দেশপ্ৰেমৰ মনোভাব আৰু অধিক বঢ়াই তুলিবলৈ কৰ্ণাটক আৰক্ষীয়ে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত আৰু এটা ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিলে৷ সেয়া হ’ল– পেৰেডৰ সময়ত মাইকত বাজি থাকিল কান্নাড়া ভাষাত বিভিন্ন দেশপ্ৰেমমূলক গীত৷ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়টো হ’ল যে ভাৰতৰ কোনো এখন ৰাজ্যই নকৰা কাম এটা কৰ্ণাটকে কৰিলে৷ প্ৰশ্নটো হ’ল– কিয় কৰিলে? যি সময়ত কাশ্মীৰৰ পৰা কন্যাকুমাৰীলৈকে, সৌৰাষ্ট˜ৰ পৰা অৰুণাচল প্ৰদেশলৈকে নিৰাপত্তা বাহিনীৰ পেৰেডত একেই লেফ্ট-ৰাইট-লেফ্ট, ডাইনে ম’ৰ, বায়ে ম’ৰ নিৰ্দেশনা প্ৰচলিত হৈ আছে, তেনে সময়তে এডা-বালা-এডা... বুলি কৈ কৰ্ণাটক সোতৰ বিপৰীতে গ’ল কিয়?
ইয়াৰ কাৰণ কৰ্ণাটক চৰকাৰে ব্যাখ্যা কৰিছে৷ কৰ্ণাটক আৰক্ষীৰ মতে, এই যে ৰাজ্যখনৰ আৰক্ষী বাহিনীৰ প্ৰশিক্ষণ পেৰেডত কান্নাড়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, তাৰ আঁৰৰ প্ৰধান কাৰণটো হ’ল দেশপ্ৰেমৰ লগতে নিজৰ জাতি, ভাষা আৰু ঐতিহ্যৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন৷ নিজৰ মাতৃভাষা যদি নিজৰ ৰাজ্যখনতেই ব্যৱহাৰ নহয়, তেন্তে ক’ত ব্যৱহাৰ হ’ব? নিজৰ মাতৃভাষা ব্যৱহাৰ কৰি আৰক্ষীয়ে পেৰেড কৰিলে, দেশপ্ৰেম কমি নাযায়, বাঢ়িবহে৷ এনে কাৰ্যই দেশপ্ৰেমৰ লগতে মাতৃভাষাৰ প্ৰতি প্ৰেম আৰু জাতিপ্ৰেমো বৃদ্ধি কৰিব৷ তাতোকৈ ডাঙৰ কথাটো হ’ল– কৰ্ণাটক আৰক্ষীৰ এই গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাৰ আঁৰত যিজন ব্যক্তি জড়িত আছে, তেওঁ কিন্তু নিজে কান্নাড়া নহয়৷ নাম তেওঁৰ আলোক কুমাৰ৷ এজন সুদক্ষ আই পি এছ বিষয়া৷ আলোক কুমাৰ বৰ্তমান কৰ্ণাটক আৰক্ষীৰ অতিৰিক্ত সঞ্চালকপ্ৰধান৷ এইজন শীৰ্ষ আৰক্ষী বিষয়াৰেই মগজুপ্ৰসূত চিন্তা এয়া৷
দেশৰ কোনো এখন ৰাজ্যই নকৰা এটা ব্যতিক্ৰমী কাম কৰিলে কৰ্ণাটক আৰক্ষীয়ে৷ নিজৰ মাতৃভাষাৰ প্ৰতি দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহ আগৰে পৰাই সচেতন৷ সেয়া কৰ্ণাটকেই হওক বা তামিলনাডুৱেই হওক, কিম্বা কেৰালা, তেলেংগানা বা অন্ধ্ৰ প্ৰদেশেই হওক৷ এই সচেতনতাই একমাত্ৰ কাৰণ যাৰ বাবে আজিও অনেক চেষ্টা সত্ত্বেও হিন্দী বলয়টোৱে গ্ৰাস কৰিব পৰা নাই সমগ্ৰ দক্ষিণ ভাৰতক৷ মন কৰিবলগীয়া কথাটো হ’ল যে এই নতুন ব্যৱস্থাটো সম্পূৰ্ণ সুপৰিকল্পিতভাৱে কৰ্ণাটক আৰক্ষীত কাৰ্যকৰী কৰিলে এনে এজন শীৰ্ষ আৰক্ষী বিষয়াই যিজন নিজেই কিন্তু কান্নাড়াভাষী নহয়৷ ইয়ে আৰু এটা বিষয় প্ৰতীয়মান কৰিলে যে মাতৃভাষাৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ মানে কেৱল ভাষাটো কোৱাটোকেই নুবুজায়৷ আলোক কুমাৰে সেই কথাটোও প্ৰমাণ কৰি দেখুৱালে৷ হিন্দী ভাষাটোক ভাৰতৰ সকলো অঞ্চলতে বাস কৰা লোকৰ ওপৰত বলপূৰ্বক জাপি দিবলৈ দশক দশকজুৰি এটা বিশেষ চক্ৰই চেষ্টা চলাই আহিছে৷ ইতিমধ্যে এই কূটকৌশলৰ চিকাৰ হৈছে অহিন্দীভাষী বহু অঞ্চল৷ শেহতীয়া উদাহৰণ আমাৰ গাতে লাগি থকা অৰুণাচল প্ৰদেশ৷ আজি মাত্ৰ এটা দশকৰ আগলৈকে যিখন অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অধিকাংশ লোকেই অসমীয়া ভাষাটো বুজি পাইছিল, ক’ব পাৰিছিল, আজি কিন্তু সেই পৰিৱেশ-পৰিস্থিতি নাই৷ হিন্দী বলয়ৰ আগ্ৰাসনে সমগ্ৰ অৰুণাচল ছানি পেলাইছে৷
কৰ্ণাটক আৰক্ষীয়ে যি কৰি দেখুৱালে, তাকে লৈ হয়তো বহুক্ষেত্ৰত বিতৰ্কও হ’ব পাৰে৷ কিয়নো বিষয়টো গৃহ বিভাগ বা নিৰাপত্তাৰ সৈতে জড়িত৷ কিন্তু একে সময়তে এনে কাৰ্যৰ জৰিয়তে দক্ষিণৰ ৰাজ্যখনে এটা স্পষ্ট বাৰ্তাও দি থৈ গ’ল৷ সেয়া হৈছে– নিজৰ মাতৃভাষাৰ প্ৰতি থকা স্নেহ আৰু কোনো এটা জাতি বা আঞ্চলিক ভাষাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰি গাৰ বলেৰে আন এটা ভাষা জাপি দিবলৈ চলোৱা চেষ্টাৰ বাস্তৱমুখী প্ৰতিবাদ৷ কেইমাহমানৰ পূৰ্বে তামিলনাডু বিধানসভাৰ বাজেট অধিৱেশনতো এনেকুৱা একধৰণৰ প্ৰতিবাদ চলিছিল হিন্দী ভাষাৰ বিৰুদ্ধে; য’ত ভাৰতীয় মুদ্ৰাৰ হিন্দীত থকা চিহ্নটো সলাই তামিল আখৰেৰে লিখি সদনত বাজেট দাখিল কৰা হৈছিল৷ এয়াও একধৰণৰ প্ৰতিবাদেই আছিল হিন্দী ভাষাৰ আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে৷ সমগ্ৰ দেশজুৰি ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হৈছিল৷ মাতৃভাষাৰ প্ৰতি থকা সন্মান আৰু স্নেহ দক্ষিণৰ ৰাজ্যকেইখনে দেখুৱাই আহিছে আৰু হয়তো আগলৈও তেওঁলোক এই স্থিতিতেই অটল থাকিব৷ দক্ষিণৰ ৰাজ্যকেইখনৰ পৰা এইক্ষেত্ৰত অহিন্দীভাষী ৰাজ্যসমূহে শিকোঁ বুলি ভাবিলে বহু কথাই শিকিবলগীয়া আছে৷