মিছলীয়াৰ পেৰাডক্স

দাৰ্শনিক শ্লাভোজ জিজেকে [Slavoj ižek] তেওঁৰ এটা  শেহতীয়া প্ৰবন্ধত যুক্তি আগবঢ়াইছে যে সমসাময়িক ৰাজনীতি মিছলীয়াৰ পেৰাডক্স বা বিৰোধাভাসৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত৷ এজন ব্যক্তিয়ে যদি কয়, ‘মই কোৱা সকলো কথা মিছা’ এই উক্তিটোৱে এই বিৰোধাভাসক প্ৰতিফলিত কৰিছে৷ যদি উক্তিটো সঁচা হয়, তেন্তে উক্তিটো মিছা হ’ব লাগিব; কিন্তু যদি মিছা হয়, তেন্তে সেয়া সঁচা হ’ব লাগিব৷ এই আত্মবিৰোধে এনে এটা চক্ৰৰ সৃষ্টি কৰে য’ত বক্তব্যটোক সত্য বা মিছা বুলি ক’ব পৰা নাযায়, যাৰ ফলত সত্য পোহৰলৈ নাহে৷ গ্ৰীচৰ পৰা ভাৰতলৈকে দাৰ্শনিকসকলেও এনে দাবী সঁচা হ’ব পাৰে নে মিছা হ’ব পাৰে সেই লৈ এক অৰ্থত বিমোৰত পৰিছিল আৰু আজিও বিমোৰত৷ জিজেকে জেক লাকানক অনুসৰণ কৰি কৈছে যে মূল কথাটো হ’ল– কোৱা কথাখিনি আৰু বক্তাৰ স্থিতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিশ্লেষণ কৰা৷ এজন ৰাজনীতিবিদে মিছা কথা ক’ব পাৰে, তথাপি তেওঁৰ স্থিতিৰ বাবে তেওঁৰ কথাখিনি মানুহে সঁচা বুলি ভাবে আৰু এই বিৰোধে, জিজেকে দাবী কৰে, আমাৰ সত্যৰ পাছৰ যুগটোক সংজ্ঞায়িত কৰে অৰ্থাৎ পোষ্ট ট্ৰুথ বা উত্তৰ-সত্যৰ যুগ৷

জিজেকে লক্ষ্য কৰিছে যে কেনেকৈ এজন নেতাৰ সমৰ্থকসকলে তেওঁৰ বৈপৰীত্য আৰু মিছা কথাক প্ৰায়ে প্ৰামাণিক হিচাপে লয়৷ যেতিয়া তেওঁ মিছা কথা কয় বা নিজৰ কাহিনী সলনি কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকে ইয়াক ৰাজনৈতিক শুদ্ধতা [পলিটিকেল কাৰেক্টনেছ] অনুসৰণ নকৰি ‘নিজৰ মনৰ কথা কৈছে’ বুলি ভাবি তাক সঁচা বুলি গ্ৰহণ কৰে৷ তেওঁৰ স্থিতি [প্ৰত্যয়েৰে কোৱা মিছা কথাবোৰ] বিষয়বস্তু [বাস্তৱিক মিছা কথা]ক তল পেলাই দিয়ে৷

তেনেকৈ কিছুমান ধৰ্মীয় মানুহে ভুৱা বৈজ্ঞানিক দাবী কৰে, কাৰণ তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে এই মিছাবোৰ কোৱাৰ অৰ্থ হৈছে এক উচ্ছ ঐশ্বৰিক শক্তিক সেৱা কৰাহে৷ সোঁপন্থী জনপ্ৰিয়তাবাদৰ ‘উত্তৰ-সত্য’ৰ যুগত যদিওবা এই বিৰোধাভাসে¸ চৰম পৰ্যায় পাইছেগৈ, উদাৰ-বাঁওপন্থী ৰাজনৈতিক নেতায়ো একেইধৰণৰ আচৰণ দেখুৱায়৷  সোঁপন্থী জনপ্ৰিয়তাবাদী আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে শুদ্ধ উদাৰবাদী উভয়েই এই পৰিপূৰক বিৰোধাভাসৰ অনুশীলন কৰে৷ সোঁপন্থীসকলে ‘আমাৰ জীৱনশৈলী-সংস্কৃতি’ ৰক্ষা কৰিবলৈ অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ বিষয়ে ভুৱা অপৰাধৰ কাহিনী বিয়পাই দিয়ে, আনহাতে বাঁওপন্থী উদাৰবাদীসকলে কেতিয়াবা বৰ্ণবাদক ইন্ধন যোগোৱাৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ অস্বস্তিকৰ তথ্য [যেনে ব্ৰিটেইনৰ ৰথাৰহাম গ্ৰুমিং গেং কেলেংকাৰী] লুকুৱাই ৰাখিব বিচাৰে৷ দুয়োপক্ষই সত্য আৰু মিছাৰ সংমিশ্ৰণ ঘটায়, যাতে নিজৰ আদৰ্শগত লক্ষ্যত উপনীত হ’ব পাৰে৷ অসমৰ কথাও যদি চোৱা হয়, অবৈধ প্ৰব্ৰজন এটা সমস্যা হয়, যদি নহ’লহেঁতেন, তেন্তে ইমান দিনে গোটেই অসম উত্তপ্ত হৈ নাথাকিলহেঁতেন৷ এই বিষয়টোক বাঁওপন্থী উদাৰবাদীসকলে যুক্তিৰে নাচায়, ঠিক তেনেকৈ সোঁপন্থী জনপ্ৰিয়তাবাদীসকলে এই বিষয়টোক মানৱীয় দৃষ্টিকোণেৰে নাচায়৷ অলপতে মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী ছৈয়দা হামিদে দিয়া মন্তব্যৰ যথেষ্ট আলোচনা-সমালোচনা হোৱা দেখা গৈছে৷ আমেৰিকাত এজন পাঞ্জাবীয়ে এটা ট্ৰেফিক এক্সিডেণ্ট কৰাত প্ৰায়বোৰ অভিবাসীকে প্ৰশ্নৰ আওতালৈ অনা হৈছে৷ চীনৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টীয়ে মাওৰ ‘৩০ শতাংশ ভুল’ স্বীকাৰ কৰি প্ৰতিখন বেংকনোটত কিন্তু তেওঁৰ ফটো ৰাখিবলৈ পাহৰা নাছিল৷  জিজেকৰ মতে, ‘সত্যৰ মৃত্যু’ আপেক্ষিকতাবাদৰ উত্থান নহয়, বৰঞ্চ একক প্ৰভাৱশালী আখ্যানৰ পতনহে৷ এটা ডাঙৰ মিছা কথাৰ পতনহে, যিটোৱে এসময়ত ৰাজহুৱা জীৱনক সংগঠিত কৰিছিল৷ এটা আখ্যানৰ মৃত্যুৰ পাছত আন এটাই তাৰ ঠাই লয়৷

মিছলীয়াৰ পেৰাডক্সৰ কোনো উত্তৰ নাই, ঠিক তেনেকৈ ৰাজনীতিকৰ কথাৰ সত্যতা বিচাৰ কৰাৰো উপায় নাই, হয়তো তেওঁলোকৰ আচৰণ আৰু জবাবদিহিতাই তেওঁলোকৰ মুখৰ বাক্যৰ আঁৰৰ সত্যৰ ইংগিত দিব পাৰিব৷