আকৌ এবাৰ বাঘ হাজৰিকা

এই কথা ঠিক যে  অসমৰ কোনো বুৰঞ্জীতে বাঘ হাজৰিকাৰ বিস্তৃত  জীৱন বৃত্তান্ত নাই৷  কেৱল তেওঁৰেই নহয়, বহু আহোম বীৰৰ কথাও বহলকৈ পোৱা নাযায়৷ শৰাইঘাটৰ ৰণত দক্ষিণ কুল লাচিতে গাত লোৱাৰ পাছত উত্তৰ কুলৰ দ্বায়িত্ব  লৈছিল ৰাজমন্ত্ৰী অতন বৰগোঁহায়ে নিজে৷ কিন্তু তেওৰ বিষয়ে কোনো বুৰঞ্জীবিদে বিস্তাৰিতভাৱে প্ৰচাৰ নকৰিলে৷ সেইদৰে আন বহু বীৰৰ কথাও অতি সংক্ষেপতে বুৰঞ্জীবোৰত সামৰি থোৱা হৈছে৷  বাঘ হাজৰিকাৰ কথাও বহু গ্ৰন্থত  সংক্ষিপ্ত ৰূপতহে  পোৱা যায়৷ 

ঐতিহাসিক শৰাইঘাট ৰণ আৰম্ভ হৈছিল ১৬৬৯ চনত ৷ কেইবাটাও পৰ্য্যায়ত হোৱা এই ৰণৰ অন্ত পাৰিছিল ১৬৭১ চনত৷ আহোম আৰু মোগলৰ মাজত হোৱা ইতিহাস প্ৰসিদ্ধ এই ৰণত আহোম সেনাপতি লাচিত বৰফুকনৰ পালি সেনাপতি আছিল ইছমাইল ছিদ্দিক ওৰফে বাঘ হাজৰিকা৷ বাঘ হাজৰিকাৰ জন্ম কোন ঠাইত হৈছিল জনা নেযায় যদিও  তেওঁৰ মৃত্যু  শিৱসাগৰৰ হাঁহ চৰা অঞ্চলৰ বাঘ ধৰা পুখুৰীৰ ওচৰত হৈছিল বুলি  এতিয়াও জনশ্ৰুতি আছে৷ ইয়াৰ কিছু আভাস অসম সাহিত্য সভাই প্ৰকাশ কৰা কবি মফিজুদ্দন আহমেদ হাজৰিকাৰ ৰচনাৱলীত [‘জ্ঞানমালিনী’] পোৱা যায়৷ অসম সাহিত্য সভাই প্ৰকাশ কৰা  সেই ৰচনাৱলীত এই বুলি পোৱা যায়  যে   ‘এই হাজৰিকাৰ [মফিজুদ্দিম আহমেদ হাজৰিকা] পূৰ্ব পুৰুষ আছিল  প্ৰখ্যাত বাঘ হাজৰিকা৷ এই বাঘ হাজৰিকাৰ আচল নাম আছিল  মহম্মদ ইছমাইল ছিদ্দিক, অসম বুৰঞ্জীত এওঁক গঁড়গঞা সেনাপতি বুলিও জনা যায়৷  শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত মোগলৰ বিপক্ষে  গড়গঞা পালি সেনাপতি ৰূপে এই   বাঘ হাজৰিকা, ওৰফে ইছমাইল ছিদ্দিকীয়েই অসমীয়া সেনাৰ যুদ্ধ পৰিচালনা কৰিছিল৷’ [ পৃষ্ঠা ১৩০]৷

 আনহাতে, ১৯৫৩ চনৰ অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি, ১৯৫৬ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা পদ্মশ্ৰী  বঁটাৰে সন্মানিত হোৱা স্বনামধন্য  কবি, সাহিত্যিক, গল্পকাৰ, প্ৰবন্ধকাৰ ,বুৰঞ্জীবিদ  আৰু অসম চৰকাৰৰ বুৰঞ্জী আৰু পুৰাতত্ত্ব বিভাগৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক ড॰ সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাৰ বহুকেইখন গৱেষণামূলক আৰু বুৰঞ্জীমূলক গ্ৰন্থত বাঘ হাজৰিকাৰ বিষয়ে বহুখিনি কথা উল্লেখ আছে৷  ভূঞাৰ ‘Annals of Delhi Badshahate’ নামৰ গ্ৰন্থত বাঘ হাজৰিকাৰ বিষয়ে এইদৰে উল্লেখ আছে –‘পঁচিশ বছৰ বয়সত তেওঁ দিল্লীৰ পৰা অসমলৈ আহে আৰু ইয়াতে আহোম সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী ছোৱালী বিয়া কৰাই নিগাজীকৈ বহে৷ এই বাঘ হাজৰিকাৰ নিচিনা এজন অসমীয়া স্বদেশপ্ৰেমী বীৰৰ নৱম পুৰুষত জন্ম লাভ কৰাজনেই হৈছে জ্ঞানমালিনী কবি মফিজুদ্দিন আহমেদ হাজৰিকা৷’ একেখন গ্ৰন্থৰে ২৪৫ পৃষ্ঠাৰ ২৯ নং অনুচ্ছেদ [প্ৰকাশৰ বছৰ অনুযায়ী ভিন্ন হব পাৰে] এইদৰে উল্লেখ আছে–

‘২৯. Assamese Muhammadan Commanders:- This statement is based on the story of the muhammadan commannder Bagh Hazarika whose military genius was partly responsible for the success of Lachit Borphukan’ operations against Ram Singha.’

সেইদৰে ড॰ সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাৰ ‘স্বৰ্গদেৱ ৰাজেশ্বৰ সিংহ’  নামৰ আন এখন বুৰঞ্জীমূলক গ্ৰন্থত অসমীয়া মুছলমান সম্পৰ্কত কিছু গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা ভূঞাই  লিখি থৈ গৈছে৷  ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰত  প্ৰকাশ হোৱা গ্ৰন্থখনৰ সপ্তদশ আধ্যাত অসমীয়া মুছলমান সম্পৰ্কত   তেওঁ লিখিছে –‘মহাৰাজ ৰাজেশ্বৰ সিংহ স্বৰ্গদেৱৰ দিনত অসমত থকা মুছলমানসকলে এই দেশৰ আন প্ৰজাৰ সৈতে মিলা-প্ৰীতিৰে বাস কৰিছিল৷ তেওঁলোকে নিজ নিজ ধৰ্ম আৰু আচাৰ পদ্ধতি মানি আৰু তাৰ শিক্ষা আৰু অনুশীলনৰ সু-বন্দোবস্ত  কৰি নিৰ্বিঘ্নে জীৱন-যাপন কৰিছিল৷ অন্যান্য অসমীয়া প্ৰজাক ৰজাই যিদৰে যেনে বিষয়বাব দিছিল, অসমীয়া মুছলমানসকলেও সেইদৰে ৰাজঘৰৰ বিষয়বাব খাইছিল৷’  উক্ত কথাখিনিৰ পৰা এই কথা স্পষ্ট হৈ পৰে যে শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত অসমীয়া মুছলমান বাঘ হাজৰিকাই গড়গঞা সেনাপতি বা লাচিত বৰফুকনৰ পালি সেনাপতিৰ বাব পোৱাটোত আচৰিত হ’বলগা কোনো কথা নাই৷ কাৰণ আহোম  ৰজাই তেতিয়া অসমীয়া মুছলমানসকলকো সম চকুৰে চাইছিল৷ 

একেখন গ্ৰন্থৰ ২০৪ পৃষ্ঠাত  শৰাইঘাট ৰণৰ  সময়ছোৱাৰ কিছু কথা এইদৰে উল্লেখ আছে–‘ৰামসিংৰ আক্ৰমণৰ সময়ত উজনিত বাঘ হাজৰিকা নামৰ  এজন মুছলমান বীৰপুৰুষ আছিল৷ তেওঁ শুদা হাতেৰে বাঘ এটা কিলাই বধ কৰিছিল৷ সেই দেখি তেওঁ বাঘ হাজৰিকা নামে প্ৰখ্যাত হৈছিল৷ এই বাঘ হাজৰিকাই মোগলৰ যুদ্ধ প্ৰণালী আৰু কায়দা জানিছিল৷ তেওঁ লাচিত বৰফুকনৰ লগত থাকি মোগলৰ যুদ্ধ প্ৰণালীৰ বিষয়ে জনোৱাত লাচিত বৰফুকনে মোগলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি বিদেশীক পৰাস্ত কৰিবলৈ সুবিধা পাইছিল৷’  ইয়াৰ উপৰি হেৰম্বকান্ত  বৰপূজাৰী , লীলা গগৈ প্ৰভৃতি  প্ৰসিদ্ধ সাহিত্যিক তথা  বুৰঞ্জীদেও  শৰাইঘাটৰ ৰণত বাঘ হাজৰিকাৰ সম্পৰ্কে কিছু কথা লিখি থৈ গৈছে৷ হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰীৰ লিখনিত এনেদৰে পোৱা যায়– ‘সিফালে মোগলৰ সতে হোৱা যুঁজত ইছমাইল চিদ্দিকি ওৰফে বাঘ হাজৰিকা, কোনোৱে কয়, আহোম সেনাৰ বীৰ লাচিত বৰফুকনৰ আছিল সোঁহাত স্বৰূপ৷’ [ অসম নৱ জাগৰণঃ অনাসমীয়াৰ  ভূমিকা, অসম সাহিত্য সভা]  লীলা গগৈয়ে  অসমৰ সংস্কৃতি নামৰ গ্ৰন্থত লিখিছে– ‘শৰাইঘাট যুদ্ধত অসমীয়া মুছলমান বাঘ হাজৰিকাই [ মহম্মদ ইছমাইল চিদ্দিকি ] মোগলৰ বিৰুধ্যে যুজঁ কৰিছিল৷’  ইয়াৰ উপৰি বহু লেখক-গৱেষকে বাঘ হাজৰিকাৰ বিষয়ে সংক্ষেপতে উল্লেখ কৰি থৈ গৈছে৷ বাঘ হাজৰিকাৰ  সৈতে জড়িত কিছুমান কীৰ্তিচিহ্ন শিৱসাগৰৰ হাঁহ চৰা মৌজাত আজিও আছে ৷ স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ মতে,  বাঘ ধৰা পুখুৰী নামেৰে এটা  পোত যাবলৈ ধৰা পুখুৰী সেই অঞ্চলত এতিয়াও আছে৷ প্ৰবাদ আছে পুখুৰীটো বাঘ  হাজৰিকাই  খান্দাইছিল আৰু সেই ঠাইতে বাঘ হাজৰিকাৰ বাসস্থান আছিল৷  উল্লেখযোগ্য যে আহোমৰ দিনত কৰ্মদক্ষতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে উপাধি প্ৰধান কৰা হৈছিল৷ এই কাম মোমাই তামুলী বৰবৰুৱাৰ মন্ত্ৰণাতে আৰম্ভ কৰা হৈছিল বুলি জনা যায়৷ সেয়ে অনা আহোম বা আন জাতিয়েও আহোমৰ উপাধি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল৷ আনহে নালাগে মুছলমান লোকেও শইকীয়া, বৰা, হাজৰিকা, বৰুৱা আদি উপাধি কৰ্মদক্ষতাৰ ভিত্তিত লাভ কৰিছিল৷ একে ঢকাই বাঘ এটা মাৰিব পাৰিছিল বাবে ইছমাইল ছিদ্দিকিয়ে  বাঘ নাম পাইছিল বুলি বহু বুৰঞ্জীমূলক লেখাত পোৱা যায়৷ হাজৰিকা উপাধিটো আহোম ৰজাই  তেওঁক প্ৰদান কৰিছিল৷   ইমানৰ পাছতো বাঘ  হাজাৰিকাক এটা কাল্পনিক চৰিত্ৰ সজাই ইতিহাস বিকৃত কৰিবলৈ গ’লে অসমৰ ইতিহাসকে অপমান কৰা বুজাব৷ কেৱল হিন্দুত্ববাদী চেতনাৰে দেশবাসীক উদ্বুদ্ধ কৰি ৰাজনৈতিক মুনাফা লাভৰ আখৰা চলাই গ’লে এদিন ইতিহাসেও সুদাই নেৰিব৷ কাৰণ ইতিহাসক সম্মান  কৰিব নোৱাৰিলে পুৰণিৰ ভেটিত সবল সৌধ গঢ় দিয়াটো সম্ভৱ  নহয়৷  অসমত বিজপিৰ শাসন কালত অসমৰ ইতিহাসৰ পৰা বাঘ হাজৰিকাক নিঃচিহ্ন কৰিবলৈ সৰ্বতোপ্ৰকাৰে  চেষ্টা দেখা গৈছে৷ ইয়াৰ অন্তৰালত যে বিদ্বেষ, ঘৃণা আৰু অতি হিন্দুত্বৰ ধাৰণা নিহিত হৈ আছে তাত কোনো সন্দেহ নাই৷