জেন-জেড বিপ্লৱ

যুৱক-যুৱতী নেতৃত্বাধীন বিদ্ৰোহৰ কবলত আজি নেপাল৷ ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ ব্যাপক নিষেধাজ্ঞাৰ বিৰুদ্ধে ক্ষোভ হিচাপে আৰম্ভ হোৱা প্ৰতিবাদে দুৰ্নীতি, বিশেষাধিকাৰ আৰু আদৰ্শৰ প্ৰতি [সাম্যবাদী] বিশ্বাসঘাতকতাৰ সমাৰ্থক হৈ পৰি এক ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ দিশে নেপালক লৈ যোৱা দেখিবলৈ পোৱা গ’ল৷ 

এসময়ত মুক্তি, সমতা আৰু অভিজাত শ্ৰেণীৰ প্ৰতিৰোধৰ লক্ষ্যৰে গঠিত কমিউনিষ্ট দলবোৰে সেই আদৰ্শ সময়ে সময়ে ত্যাগ কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়৷ এসময়ত বিপ্লৱী শ্লোগান কঢ়িয়াই অনা নেতাসকলে এতিয়া বংশবাদী ৰাজনীতি কৰে, ধন-সম্পত্তিৰ প্ৰদৰ্শন কৰে আৰু সাধাৰণ নাগৰিকে নিবনুৱা সমস্যা, দুৰ্বল আন্তঃগাঁথনি ইত্যাদিৰ সৈতে যুঁজি থাকিবলগীয়া হয়৷ নেপালৰ জেন-জেডৰ বাবে ৰাজনীতি এতিয়া মতাদৰ্শগত বিতৰ্কৰ বিষয় নহয়, বৰঞ্চ দৈনন্দিন অস্তিত্বৰ বিষয় হৈ পৰিছিল; সেই বাবেই হয়তো তেওঁলোক ক্ষোভত ফাটি পৰিছিল৷ তেওঁলোকে ৰাজনীতিবিদৰ সন্তানসকলৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ অৰ্থাৎ তথাকথিত ‘নেপো ল’ৰা-ছোৱালী’বোৰৰ জীৱনশৈলী দেখি দেখি অতীষ্ঠ হৈছিল৷ আনহাতে, তেওঁলোকে নিজেই বিদেশত কম দৰমহাৰ চাকৰি কৰি জীয়াই থাকিবলগীয়া হয় আৰু নিজৰ দেশত সীমিত সম্ভাৱনাৰ মাজেদি জীৱন কটাবলগীয়া হয়৷ এনে দৃশ্য অৱশ্যে অসম বা ভাৰততো দুৰ্লভ নহয়, য’ত মন্ত্ৰীৰ সন্তানে বিদেশত অধ্যয়ন কৰে আৰু ভোট দিয়া জনতাৰ সন্তানে চৰকাৰী বিদ্যালয়ৰ পুতৌলগা পৰিৱেশত অধ্যয়ন কৰে।

নেপালত হঠাতে ছ’চিয়েল মিডিয়া চেঞ্চৰশ্বিপে যেন জ্বলা জুইত ঘিউ ঢালিলে৷ ডিজিটেল জেড প্ৰজন্মৰ বাস্তৱিকতা বহু সময়ত সামাজিক মাধ্যমৰ পৰা বিচ্ছিন্ন নহয়৷ একনায়কত্ববাদ মানুহে পছন্দ নকৰে আৰু সামাজিক মাধ্যমত নিষেধাজ্ঞাই মনৰ ভিতৰৰ জুইকুৰা দাউ-দাউকৈ জ্বলাই দিয়াত যেন এক ডাঙৰ ভূমিকা ল’লে৷ এই বিদ্ৰোহৰ আঁৰত আৰু কোন কোন ৰাজনৈতিক শক্তি জড়িত আছে, সেয়া সময়ত নি(য় ওলাই আহিব, কিন্তু বৰ্তমানৰ সমস্যাৰ বাবে সাম্যবাদী দলটোৰ নৈতিক অধপতন দায়ী বুলি প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈ আহিছে৷ এই বিদ্ৰোহে হয়তো নতুন ৰাজনৈতিক নেতাৰ বাবে দুৱাৰ মুকলি কৰিব৷ গণ অভ্যুত্থানবোৰে এটা স্থিতাৱস্থাৰ অৱসান ঘটায় যদিও আন এটা স্থিতাৱস্থাৰ মাজলৈ সমাজখনক লৈ যায়৷ অৱশ্যে, নেপালৰ ভৱিষ্যৎ কি হ’ব সেয়া সময়েহে ক’ব৷ গণতন্ত্ৰ এৰি ৰাজতন্ত্ৰ আকৌ এবাৰ আঁকোৱালি ল’লে সমাজৰ কিবা উপকাৰ হ’বনে নহয় সেয়াও সময়েহে ক’ব পাৰিব৷ নেপালৰ সংকট কেৱল ৰাজনৈতিক নহয়, ই নৈতিক৷ যেতিয়া জৰ্জ অৰৱেলে তেওঁৰ উপন্যাসত চিত্ৰিত কৰাৰ দৰেই বিপ্লৱী বাক্যবাণ বিশেষাধিকাৰৰ যেতিয়া মুখা হৈ পৰে, তেতিয়া মানুহ অতীষ্ঠ হয়৷ এই জেন-জেড বিপ্লৱ ৰাজতন্ত্ৰৰ প্ৰতি অনুৰাগ আৰু গণতন্ত্ৰৰ প্ৰতি বিৰাগ নে প্ৰকৃত জবাবদিহিতা বিচাৰি কৰা দাবী সেয়াও অনাগত সময়তহে নিশ্চিত হ’ব পৰা যাব৷ কেইবাটাও কাৰকক এই বিদ্ৰোহৰ বাবে চিহ্নিত কৰা হৈছে৷  নেপালৰ উচ্ছপদস্থ ৰাজনৈতিক নেতাৰ বিৰুদ্ধে ধাৰাবাহিকভাৱে দুৰ্নীতি-কেলেংকাৰীৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈ আহিছিল, য’ত কোনো ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল৷ ৰাজনৈতিক নেতাৰ সন্তানে নিজৰ ধন-সম্পত্তি আৰু আড়ম্বৰপূৰ্ণ জীৱনশৈলীৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, যিয়ে নেপালী যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত ক্ষোভৰ ইন্ধন যোগাইছিল আৰু অৱশেষত ছ’চিয়েল মিডিয়া নিষেধাজ্ঞা এটা ট্ৰিগাৰ হৈ পৰিল৷ কোম্পানীসমূহক নেপালী আইন মানি চলিবলৈ হেঁচা দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে চৰকাৰে সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল৷ নেপালৰ এক তৃতীয়াংশ জনসংখ্যা বহিঃৰাজ্যত থাকে আৰু ফেচবুক আৰু মেছেঞ্জাৰৰ জৰিয়তে পৰিয়ালৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থাকে৷ বহুতেই জীৱিকাৰ বাবেও ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল৷ গতিকে, যেতিয়া চৰকাৰে হঠাতে কেইবাটাও প্লেটফৰ্ম নিষিদ্ধ কৰিলে, তেতিয়া ই তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন জীৱনত প্ৰভাৱ পেলালে৷ এই নিষেধাজ্ঞাই প্ৰতিবাদৰ তাৎক্ষণিক ট্ৰিগাৰ আছিল যদিও ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীৰ বিৰুদ্ধে ক্ষোভ বহুত গভীৰ আছিল বুলি বিশে¡ষকসকলে ক’ব বিচাৰে৷ জেন-জেডৰ এই বিপ্লৱে আকৌ এবাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি কৰিব নে দুৰ্নীতিগ্ৰস্তক আঁতৰাই গণতন্ত্ৰই সকলো প্ৰত্যাহ৩ান আৰু ধুমুহা সহ্য কৰি দৃঢ়ভাৱে থিয় হৈ থাকিব? এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰিবলৈ আমাক আৰু অলপ সময় লাগিব৷