ৰাজনীতি

ৰাজনীতি এনে এটা বিষয় যিয়ে সামূহিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ  লগতে ব্যক্তিৰ মাজত অন্যান্য গণতান্ত্ৰিক ক্ষমতা, স্থিতি বা সম্পদ বিতৰণ কৰে৷ ই ক্ষমতা, ন্যায়, স্বাধীনতা, সমঅধিকাৰ, গণতন্ত্ৰ আদি মূল বিষয়ক ব্যাখ্যা কৰে আৰু ৰাজ্যত নাগৰিকৰ অধিকাৰ, আৰু চৰকাৰৰ ক্ৰিয়াকলাপক গভীৰভাৱে বুজি পোৱাত সহায় কৰে৷ ৰাজনীতিৰ এই ধাৰণাটোক বিভিন্ন ধৰণে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে৷ ইয়াক ব্যাপকভাৱে বা সীমিতভাৱে, অভিজ্ঞাতাভিত্তিক বা নীতিগতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত হয় নে নহয়, আৰু ইয়াৰ বাবে সংঘাত বা সহযোগিতা অধিক প্ৰয়োজনীয় নেকি সেই সম্পৰ্কে বিভিন্ন দৃষ্টিভংগী আছে৷ ৰাজনীতিক ইতিবাচকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি ‘ৰাজনৈতিক সমাধান’ৰ প্ৰসংগত; যিটো আপোচমূলক আৰু অহিংস৷ ব্যাপক অৰ্থত ইয়াক ‘চৰকাৰৰ কলা বা বিজ্ঞান’ বুলিবও পাৰি৷ কিন্তু শব্দটোৱে প্ৰায়ে নেতিবাচক অৰ্থ বহন কৰে৷ কিন্তু সত্যটো হ’ল– ৰাজনীতি এনে এটা শব্দ যাৰ অবিহনে এখন গণতান্ত্ৰিক সমাজৰ কথা ভাবিবই নোৱাৰি৷ ৰাজনীতিৰ লগত দেশৰ প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰৰে উন্নয়ন আৰু প্ৰগতি জড়িত হৈ আছে৷ ৰাজনীতি অবিহনে এটা গণতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থা প্ৰকৃতাৰ্থত বিকল৷ কিন্তু ৰাজনীতিৰ দৰে সুন্দৰ শব্দ আৰু বিষয় এটাক যোৱা কেইটামান দশকজুৰি সাম্প্ৰতিক কালৰ শাসানাধিষ্ঠিতসকলৰ বুজন অংশই ভ্ৰষ্টাচাৰ-ব্যভিচাৰেৰে লুতুৰি-পুতুৰি কৰি কলুষিত কৰি পেলাইছে৷ স্বাধীনতা-যুগৰ সেই ত্যাগ আৰু স্বদেশপ্ৰেমৰ ৰাজনীতি আজিৰ সময়ত পাহাৰত কাছ কণী বিচৰাৰ দৰে কথা৷ আয়ৰ লগত ব্যয়ৰ সাম?স্য নোহোৱা ৰাজনীতিকৰ সম্পত্তি আৰু ঘৰ দেখিলে চকু কপালত উঠিব৷ কিছুসংখ্যক সৎ আৰু নিষ্ঠাৱান ৰাজনীতিকৰ বাদে গৰিষ্ঠসংখ্যকৰ জীৱন প্ৰণালী দেখিলেই বুজিব পাৰি আজিৰ ৰাজনীতি কোন দিশে ধাৱমান৷ বিশেষকৈ ভাৰতৰ দৰে উন্নয়নশীল দেশ এখনৰ ক্ষেত্ৰত য’ত বেছিসংখ্যক লোকেই দাৰিদ্ৰ্য সীমাৰেখাৰ তলত বাস কৰে, তেনে অৱস্থাত দুৰ্নীতিৰ দৰে ব্যাধিয়ে দেশখনক মৃত্যুৰ কৰাল গহ্বৰলৈ আগুৱাই লৈ গৈ আছে৷ লক্ষণীয়ভাৱে ভাৰতীয় সমাজ ব্যৱস্থাত এই দুৰ্নীতিয়ে ৰঘুমলাৰ দৰে ছানি ধৰিছে সমগ্ৰ দেশ৷  বাতৰিকাকত, দূৰদৰ্শন আদি গণমাধ্যমত সৰ্বাধিক চৰ্চিত তথা আলোচ্য বিষয়টোৱেই হৈছে ‘দুৰ্নীতি’৷ বহুতেই কয়– অপৰিপক্ব স্বাধীনতাই ইয়াৰ মূল কাৰণ৷ আন কিছুৱে আকৌ কয়– সাংবিধানিক তথা আইনী ব্যৱস্থাটোৰ গাফিলতিয়েই ইয়াৰ কাৰণ৷ কিন্তু বিশ্লেষণৰ দ্বাৰা অনুভৱ কৰিব পাৰি যে দেশ আৰু জাতিৰ প্ৰতি থকা অচেতনতা বা দায়িত্বজ্ঞানহীনতা দুৰ্নীতিৰ মুখ্য কাৰণ৷ দেশৰ প্ৰতি অৱস্থাই মানুহৰ মনত ব্যক্তিগত লাহ-বিলাহৰ মোহ জন্মায়৷ নীতিৰ পৰিপন্থী মানসিকতাই মানুহৰ মনত যি লালসাৰ জন্ম দিয়ে, সেই লালসাৰ কৰ্মনীতিয়েই হ’ল ‘দুৰ্নীতি’৷ এই ‘দুৰ্নীতি’ৰ কবলত পৰিয়েই নতুন দিনৰ ৰাজনীতি হৈ পৰিল আত্মকেন্দ্ৰিক পৰিয়াল সেৱাৰ৷ দেশৰ স্বাৰ্থক শতযোজন দূৰৈত ৰাখি ঠাই পালে আত্মসেৱাৰ ৰাজনীতিয়ে৷ ৰাজনীতি হৈ পৰিল এনে এক ব্যৱসায়িক ক্ষেত্ৰ, য’ত বাহুবল আৰু ধনবলেৰে ক্ষমতা লাভ কৰিব পাৰি৷ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ ত্যাগৰ ৰাজনীতিৰ ঠাইত গজগজীয়া হৈ ঠাই উলিয়াই ল’লে বহু ৰাজনীতিকৰ ৰাজনৈতিক অপসংস্কৃতিয়ে৷ অথচ এওঁলোকৰ প্ৰবক্তাসকলেই কোলাহল কৰে যে সমাজত মূল্যবোধৰ অৱক্ষয় ঘটিছে৷ অৱক্ষয় ঠিকেই ঘটিছে, কিন্তু ইয়াৰ কাৰণ গণতন্ত্ৰৰ নামত মাফিয়াতন্ত্ৰৰ কু-শাসনহে৷ তথাপি জনসমাজৰ অধিকসংখ্যকৰ মাজত স্বাভাৱিক জীৱনবোধ বৰ্তি থকা কাৰণেই সমাজখন চলি আছে৷ শত ধুমুহাৰ মাজতো ক্লান্ত হ’ব নজনা কিছুমান মানৱীয় প্ৰমূল্যই ধৰি ৰাখিছে সমাজখনক৷ এনে প্ৰমূল্যক প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্মই জীয়াই ৰখাৰ কাৰণেই হয়তো দুৰাচাৰী, দুৰ্নীতিপৰায়ণ অপশাসকৰ মাজতো সমাজখন চলি থাকিব পাৰিছে, কিয়নো তেওঁলোকৰ আগশাৰীত আছে বহুত পায়ো ত্যাগৰ মনোভাব বিসৰ্জন নিদিয়া এচাম আদৰ্শৱান ত্যাগী পুৰুষ; যিসকল পুৰুষৰ অক্লান্ত ত্যাগ আৰু বলিদানেৰে উজ্জীৱিত আজিৰ সমাজ, আজিৰ প্ৰজন্ম৷ লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ, বিষ্ণুৰাম মেধি, শৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ, গোলাপ বৰবৰা আদি ব্যক্তিৰ স্বদেশ প্ৰীতি আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাই সময়ে সময়ে একোখন সমাজৰ প্ৰগতি আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত বাৰুকৈয়ে অৱদান আগবঢ়াই আহিছে৷ তেনে একোজন ব্যক্তিৰ আদৰ্শ আৰু জীৱন প্ৰণালী আজিৰ প্ৰজন্মৰ বাবে পথ প্ৰদৰ্শক৷ দুৰ্নীতিৰে তুমুৰলি সমাজখনক এইসকল ব্যক্তিৰ আদৰ্শই জীয়াই ৰাখিব, অন্যথা আজিৰ যুগৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শই সমাজখন কেতিয়াবাই ধবংস কৰি পেলালেহেঁতেন৷