তেলৰ ইতিহাস প্ৰত্যাহ্বান আৰু ভৱিষ্যৎ

খাৰুৱা তেলৰ বিষয়ে আমি বহুতে বহু কথাই কৈ থাকোঁ৷ তেজ দিম তেল নিদিওঁ আদিৰ দৰে আন্দোলনে এসময়ত কঁপাই তুলিছিল অসম৷ শোধনাগাৰ আন্দোলনৰ কথা দুনাই কোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই৷ যি অসমতেই এদিন তেলৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল সেই অসমেই তেল বিচাৰি আন্দোলন কৰিবলগীয়া হৈছিল৷ এই তেলৰ ইতিহাসে সমৃদ্ধ কৰি থৈছে ভাৰতৰ লগতে অসমৰ ইতিহাস৷ কিন্তু তেলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰত্যাহ্বানেৰে ভৰা ভৱিষ্যতে আমাক কেতিয়াবা শংকিত কৰি তোলে৷ সেয়ে ইতিহাসৰ লগতে প্ৰত্যাহ্বানো আলোচনা কৰাৰ দৰকাৰ৷ ইতিহাসে কয়– অসমত খাৰুৱা তেলৰ বাণিজ্য আৰু প্ৰসাৰ আৰম্ভ কৰিছিল Assam Railway Trading Company [AR ] নামৰ এটা ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কোম্পানীয়ে৷ ১৮৮১ চনত তেতিয়াৰ ভাৰত ৰাজ্যৰ সচিব আৰু Finlayson and Companyৰ যুটীয়া উদ্যোগত গঢ় লৈ উঠা এই AR নামৰ কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল ডিব্ৰুগড় আৰু শদিয়াৰ মাজত ৰে’ললাইন স্থাপনৰ উদ্দেেশ্য৷ কিন্তু ব্ৰিটিছ সৈনিকৰ এটা দলে চুপখং নামৰ ঠাইত তেলৰ সন্ধান পোৱাৰ পাছৰে পৰাই এই AR কোম্পানীটোৱে অসমত খাৰুৱা তেলৰ সন্ধান কৰিবলৈ ধৰে৷ এই ARৰ পৃষ্ঠপোষকতাতেই গঢ় লৈ উঠা Assam Oil Company [AO]য়ে কালক্ৰমত অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত খাৰুৱা তেলৰ সন্ধান চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে৷ সময়ৰ গতিত Burmah Oil Company আৰু ভাৰত চৰকাৰৰ যৌথ সহযোগিতাত ৫০ শতাংশ অংশীদাৰী হিচাপে গঢ় লৈ উঠা Oil India Limited [OIL]-এ তেলৰ সন্ধানত অসমৰ মাটিত গৱেষণা আৰম্ভ কৰে৷ ষাঠি দশকতে অসমলৈ অহা ONGC [Oil and Natural Gas Corporation]-য়েও খাৰুৱা তেলৰ লগতে প্ৰাকৃতিক গেছৰ সন্ধানতো মনোনিৱেশ কৰে৷ বৰ্তমান অসমৰ ৯৮.৫% তৈলখাদেই OIL আৰু ONGCৰ অধীনত৷ বাকী থকা ১.৫% তৈলখাদত কিছুমান ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কোম্পানীয়ে খনন চলাই আছে৷ কিন্তু অতি পৰিতাপৰ কথা যে OIL আৰু ONGCৰ গৱেষণা আৰু বিকাশ বিভাগে বহু বছৰ ধৰি অসম তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত প্ৰচুৰ সম্ভাৱনীয়তা থকা নতুন তৈলক্ষেত্ৰ উদ্ভাৱন কৰিব পৰা নাই৷ ONGC-য়ে দুই-এটা সৰু-সুৰা তৈলখাদ উদ্‌ঘাটন কৰিছে যদিও এই তৈলখাদসমূহৰ পৰা কিমান খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ নিষ্কান কৰিব পৰা যাব তাক সময়েহে ক’ব৷ বৰ্তমান বছৰি ভাৰতৰ প্ৰয়োজনীয় হাইড্ৰ’কাৰ্বন হ’ল ১৮৩.৫ MM/৷ কিন্তু লক্ষণীয়ভাৱে তেলৰ ৰজা বুলি ভাবি থকা অসমে এই চাহিদাৰ মাত্ৰ ৪.৫৪ MM/-হে বছৰি যোগান ধৰিব পাৰে৷ অৰ্থাৎ ভাৰতৰ ব্যৱহূত তেলৰ মাত্ৰ ২.৪৭% -হে অসমে যোগান ধৰে। বাকী ৯৭.৫৩% বাকী ৰাজ্যবোৰে যোগান ধৰে বা আমদানি কৰিবলগীয়া হয়৷ দিনক দিনে বাঢ়ি অহা তেলৰ চাহিদা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত খাৰুৱা তেলৰ প্ৰতিযোগিতাই ভাৰতৰ চৰকাৰখনক খাৰুৱা তেল নিষ্কাশনৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছে৷ অৰ্থনৈতিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবে চৰকাৰৰ সহযোগত গঠিত ৰাজহুৱা খণ্ডৰ কোম্পানীকেইটাই সেই চাহিদা পূৰণ কৰিব নোৱৰাৰ ফলত খাৰুৱা তেলৰ বজাৰত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কোম্পানীৰ হস্তক্ষেপ কামনা কৰি ভাৰত চৰকাৰে ১৯৯৭-৯৮ চনত New Exploration Licensing Policy [NELP] গঠন কৰে৷ এই পলিচীখনৰ অধীনত ৰাজহুৱা আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সকলো কোম্পানীকে তেলৰ খনন আৰু শোধনৰ সমঅধিকাৰ প্ৰদান কৰা হয়৷ ১৯৯৯ চনলৈকে দেশত মাত্ৰ ১১% তেল খাদত খনন হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে বৰ্তমান প্ৰায় ৮০%তকৈও অধিক তেলখাদত খাৰুৱা তেল উৎপাদন হোৱাটো সম্ভবপৰ হৈছে৷ খাৰুৱা তেল উৎপাদন আৰু শোধনৰ ক্ষেত্ৰত অসম তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দুৰৱস্থাৰ কথা ভাবিলে দুখ লাগিব৷ অসমৰ প্ৰায় ৯৮.৫% খাদত আধিপত্য থকা OIL/ONGC-য়ে খান্দি উলিওৱা ৪.৪৭ MMTPAয়ে অসমৰেই শোধনাগাৰকেইটাৰ চাহিদা পূৰাব নোৱাৰে৷ অসমত থকা ৰাজহুৱা খণ্ডৰ কোম্পানীৰ শোধনাগাৰকেইটাৰ বাৰ্ষিক উৎপাদন হ’ল এনেধৰণৰ– ডিগবৈ [০.৬৫ MMTPA], গুৱাহাটী [১.০ MMTPA], বঙাইগাঁও [২.৩৫ MMTPA] আৰু নুমলিগড় [৯.০ MMTPA, যিটো এতিয়া বৃদ্ধি পাইছে]৷ আনহাতে, জামনগৰত থকা ৰিলায়েন্সৰ শোধনাগাৰটোৰ শোধন ক্ষমতা হ’ল ৬০.০ MMTPA৷  ইয়াৰ পৰাই বুজা যায় যে ব্যক্তিগত কোম্পানীৰ কাৰ্যক্ষমতা ৰাজহুৱা খণ্ডৰ কোম্পানীতকৈ কিমান বেছি৷ ৰাজহুৱা তেল কোম্পানীৰ এনে দুৰৱস্থাৰ বাবে আচলতে দায়ী কোন? চৰকাৰে OIL আৰু ONGC-য়ে হাত দাঙি দিয়া তৈলখাদসমূহ ব্যক্তিগত কোম্পানীক গতাই দিয়াৰ ব্যৱস্থা আজি কিছুদিনৰ পৰা বেছ আগ্ৰহেৰেই কৰি আছে৷ অৱশ্যে, তেনে নকৰি উপায়ো নাই; অন্যথা এই খাদসমূহৰ পৰা খাৰুৱা তেলৰ উৎপাদন আৰু কেতিয়াও সম্ভৱপৰ হৈ নুঠিব৷ য’ত উৎপাদনেই নাই তাত ৰয়েল্টীৰ প্ৰশ্ন আকৌ ক’ৰ পৰা? উৎপাদন বাঢ়িলেহে ৰয়েল্টী বাঢ়িব৷ গতিকে ৰয়েল্টীৰ স্বাৰ্থত তৈল খাদৰ ব্যক্তিগতকৰণ নিতান্তই বাঞ্ছনীয়৷ কিন্তু ই জানো এক গ্ৰহণযোগ্য সমাধান হ’ব পাৰে? চৰকাৰে সময় থাকোঁতেই যদি নিজৰ অধীনৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ তেল কোম্পানীকেইটাৰ ব্যৱস্থাপনাৰ দিশটোত তীক্ষ্ণ নজৰ দি আধুনিকৰণৰ ব্যৱস্থা নকৰে, ভাৰত চৰকাৰৰ অধীনৰ ৰাজহুৱা তেল কোম্পানীকেইটাৰ ভৱিষ্যৎ কিন্তু অন্ধকাৰ৷