অনলাইন ডিছইনহিবিশ্বন এফেক্ট

ফেচবুকত সময়ে সময়ে ভাইৰেল হোৱা ভিডিঅ’, ফটো, খবৰবোৰ  প্ৰচাৰ হয়৷ বহু সময়ত ব্যক্তিৰ গোপন জীৱনৰ ভিডিঅ’ লিক হোৱাৰ পাছত, সততে ভদ্ৰতাৰ মুখা পিন্ধা মানুহবোৰে হঠাতে সেইবোৰ শ্বেয়াৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে৷ তথ্য-প্ৰযুক্তি আইন, ২০০০ [আই টি আইন] ধাৰা ৬৬ড্ৰ-এ কোনো ব্যক্তিৰ ব্যক্তিগত ছবি বা ভিডিঅ’  সন্মতি অবিহনে [বা ভয়ুþৰিষ্টিক ৰেক’ৰ্ডিং] ধৰি ৰখা বা প্ৰেৰণ কৰাটো অপৰাধমূলক বুলি গণ্য কৰে৷ তথাপি ফেচবুকত ৰীলছ বনোৱাৰ নামত বা নিউজৰ নামত এই ভিডিঅ’বোৰৰ কিয়দংশ শ্বেয়াৰ কৰি থকা হয়৷ এইক্ষেত্ৰত চাইবাৰ ক্ৰাইম বিভাগৰ দায়িত্ব থাকে৷ এই ভিডিঅ’বোৰ ৰাজহুৱাকৈ শ্বেয়াৰ কৰি থকাৰ আঁৰত বহুতো কাৰণ থাকিব পাৰে৷ ইণ্টাৰনেটত মানুহ হঠাতে অমানুহ হৈ নাযায়৷ কিন্তু প্লেটফৰ্মবোৰ এনেদৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে যে ই মানুহক প্ৰৰোচিত কৰি থাকে, যিকোনো বিষয় শ্বেয়াৰ কৰি থাকিবলৈ৷ মনোবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক অনলাইন ডিচইনহিবিশ্বন এফেক্ট বুলি কয়৷ অৰ্থাৎ যেতিয়া মানুহে পৰ্দাৰ আঁৰত থাকে, বেনামী বা অৰ্ধ-বেনামী, বাস্তৱ জগতৰ পৰা আঁতৰত থাকে, তেওঁলোকে এনেকুৱা কাম কৰিবলৈ আগ্ৰহী হয়, যি বাস্তৱ জীৱনত তেওঁলোকে কাহানিও নকৰিলেহেঁতেন৷ বেনামী, অদৃশ্যতা, এচিনক্ৰ’নিচিটী আৰু কতৃৰ্ত্বৰ অভাৱে ব্যক্তিসকল কম জবাবদিহী কৰে লগতে যিজন ব্যক্তিৰ কুৎসা ৰটনা আছে সেই ব্যক্তিজনৰ পৰাও অধিক বিচ্ছিন্ন তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে৷ সাতে সোতৰই মিলি মানুহবোৰে এক ধৰণৰ ন্যায্যতা পাই যায় এই ধৰণৰ কাম কৰিবলৈ৷ ছ’চিয়েল মিডিয়া আৰ্কিটেকচাৰ এনেকৈ বনোৱা হৈছে যে এইবোৰ শ্বেয়াৰ কৰিলে বেছি মানুহে এইবোৰ চাবলৈ পায়৷ বেছি ভিউজ মানে হয়তো বেছি অৰ্থ উপাৰ্জন৷ সেয়ে নৈতিকতা, আনজন ব্যক্তিৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ কি হ’ব এইবোৰ মানুহে ভাবিব নিবিচাৰে, আৰু যেতিয়া অশ্লীল কমেণ্টৰ উজান উঠে, সি থমকি নৰয়৷ যেতিয়া কাৰোবাৰ অন্তৰংগ, অসন্মতিসূচক ভিডিঅ’ লিক হয়, তেতিয়া ই বহুকেইটা কাৰণত বিয়পে–

১৷ টক্সিক ডিছইনহিবিশ্বনঃ  কিছুমানে ভাৱে ‘এয়া মাত্ৰ এটা ক্লিপহে, সকলোৱে ইয়াক শ্বেয়াৰ কৰিছে, মই কৰাত আপত্তি কি?’

২৷ দূৰত্বৰ এক অনুভূতিঃ  ভুক্তভোগীক কেৱল এক সামগ্ৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়, এজন ব্যক্তি, যাৰ চৰিত্ৰ হনন হৈছে সেই ব্যক্তিজনক কেৱল এবিধ সামগ্ৰীৰ দৰে গণ্য কৰা হয়৷

৩৷ শ্বেডেনফ্ৰইডাঃ আন এজনৰ দুৰ্ভাগ্যত পোৱা ই এক আনন্দৰ অনুভৱ৷ বহুতে ভাৱে, তেওঁলোকে এইবোৰ কাম কৰিছিল সেয়ে শাস্তি পোৱা উচিত, সেয়ে তেওঁলোকৰ চৰিত্ৰহনন হোৱা উচিত৷ মানুহে এনেদৰে আনক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ভিডি:’ প্ৰস্তুত কৰে, নিউজ প্ৰস্তুত কৰে আৰু অসংখ্য ভিউজ পায়৷ কিন্তু দুৰ্ভগ্যাবশতঃ  ফেচবুক খুলিলে এইবোৰেই ওলাই থাকে আৰু এই ধৰণৰ কাম-কাজবোৰ নৰ্মেল হৈ পৰে৷ মানুহে ভাৱে যে তেওঁলোকে এইবোৰ ৰীলছ বনাই কাৰোবাক সমালোচনা কৰি একো বেয়া কাম কৰা নাই তেওঁলোকে এক আত্মতৃপ্তিও পায় আনৰ পতন দেখি৷ কিন্তু এই ৰীলছবোৰত আৰু তাৰ তলত দিয়া অশ্লীল কমেণ্টবোৰত অনুকম্পাৰ অভাৱ স্পষ্ট হৈ পৰে৷ ৰীলছ আৰু ছুটি ভিডিঅ’বোৰে এই নিউজবোৰ জুইৰ দৰে বিলাই দিয়ে৷ কোনে কি বিষয়ত নোবেল প্ৰাইজ পাইছে সেইবোৰ বিষয় ভাইৰেল নহয়, কিন্তু ভাইৰেল হয় কাৰ ভিডিঅ’ ক’ত কেনেকৈ ওলাই পৰিছে৷ ফেচবুকৰ এলগৰিথমবোৰেও এই নিউজবোৰ বেন নকৰে আৰু সেয়ে এইবোৰ আৰু বেছি প্ৰচাৰ  হৈ গৈ থাকে৷ অ-সন্মতিসূচক এই ভিডিঅ’বোৰ আৰু ঘৃণাৰে ভৰা প্ৰতিক্ৰিয়াৰ কমেণ্টবোৰে এটা দূষিত পৰিবেশ সামাজিক মাধ্যমলৈ কঢ়িয়াই আনে৷ কাৰোবাৰ মৰ্যাদা হানি হোৱাটো এই ৰীলছ বনোৱাসকলৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ নহয়৷ তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্য কেনেকৈ ভিউজ বঢ়াব পাৰি কেনেকৈ আৰু অধিক ছাবসস্ক্ৰাইবাৰ বঢ়াব পাৰি৷ নিষেধাজ্ঞাহীনতা, অনুকূলতা আৰু শ্বেডেনফ্ৰইডাৰ প্ৰতি মানুহৰ প্ৰৱণতা অত্যধিক৷ এই সামাজিক মাধ্যমৰ প্লেটফৰ্মবোৰৰ সু আৰু কু-প্ৰয়োগ নিৰ্ভৰ কৰে ব্যৱহাৰকাৰীৰ ওপৰত৷ মানুহৰ নৈতকতাক জগাই তুলিবলৈ এইবোৰ বিষয়ৰ আলোচনা হ’ব লাগিব৷ তাৰ বাদেও কঠোৰ আইনৰ প্ৰাসংগকতা যথেষ্ট আছে, য’ত এনেকৈ ৰীলছ বনাই কাৰোবাৰ মৰ্যাদা হানি কৰা, ভিডিঅ’ সন্মতি অবিহনে বিতৰণ কৰাক এক ধৰণৰ নিৰ্যাতন বুলিয়েই গণ্য কৰিব লাগিব৷ এই ৰীলছ বনোৱাসকলক কিছু পৰিমাণে জবাবদিহী কৰাৰ বাবে আইনী হস্তক্ষেপৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছে৷ যদি এই মনোৰঞ্জনৰ বাবে বনোৱা ৰীলছবোৰে কাৰোবাৰ মৰ্যদা আৰু মানৱীয় অধিকাৰ উলংঘা কৰিছে, তেন্তে সেইবোৰৰ ওপৰত আইনী ব্যৱস্থা লোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা যথেষ্ট আছে৷