‘ইনফ’টেইনমেণ্ট’– খবৰৰ ছলেৰে মনোৰঞ্জন
ছপা মাধ্যমে আপোনাক মাথোঁ পঢ়াৰহে সুবিধা দিব পাৰে, আপুনি মাত্ৰ পঢ়োঁতাহে হ’ব পাৰে৷ কিন্তু ডিজিটেল মাধ্যমে আপোনাক একে সময়তে দৰ্শক, শ্ৰোতা আৰু পাঠক– তিনিওটা হোৱাৰ সুবিধা দিয়ে৷ আগতে পাঠকে কিতাপ-আলোচনী বা বাতৰিকাকতৰ পাত লুটিয়াইছিল৷ এতিয়া মানুহে স্মাৰ্টফোনটো ‘স্ক্ৰল’ কৰে, টিভি বা কম্পিউটাৰত ‘ছাৰ্ফিং’ কৰে৷ এয়াও পাত লুটিয়াই চোৱাৰ দৰেই৷ আপুনি স্ক্ৰল কৰোঁতে পুৱাই দেখে যে এটা ব্ৰেকিং নিউজক এটা থ্ৰিলাৰ চিনেমাৰ ট্ৰেইলাৰৰ দৰে উপস্থাপন কৰা হৈছে, এটা ৰাজনৈতিক বিতৰ্কক চিঞৰ-বাখৰৰ প্ৰতিযোগিতালৈ অধঃপতিত কৰা হৈছে বা এটা গম্ভীৰ সামাজিক সমস্যাক ‘মীম’ৰ পৰ্যায়লৈ নমাই অনা হৈছে৷ এই দোভচীয়া ৰূপটো– যিটোক ইন্ফ’টেইনমেণ্ট নামেৰে জনা যায়, সি আধুনিক গণ-মাধ্যমৰ প্ৰধান ভাষাত পৰিণত হৈছে৷ এইবোৰে পাঠক-শ্ৰোতা-দৰ্শকক মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যমেৰে খবৰ আৰু তথ্য যোগান ধৰা বুলি দাবী কৰে৷ কিন্তু প্ৰশ্ন হ’ল– আমি আগতকৈও ভালকৈ অৱহিত হৈছোঁ, তথ্য লাভ কৰিছোঁ, খবৰ পাইছোঁ নে আৰু অধিক বিভ্ৰান্ত হৈছোঁ?
অলেখ প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ ভিৰৰ মাজত প্ৰতিটো প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ বাবে মানুহৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিব পৰাটোৱেই আটাইতকৈ কঠিন কাম আৰু মানুহৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰাৰ অপৰিহাৰ্য প্ৰয়োজনৰ বাবেই ইন্ফ’টেইমেণ্টৰ উদ্ভৱ হৈছে৷ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ বাতৰি গুৰু-গম্ভীৰ আৰু নিৰস হয়৷ ডিজিটেল মাধ্যমৰ প্ৰতিযোগিতা নথকালৈ সেই শৈলীৰেই প্ৰচাৰ মাধ্যম চলি আছিল৷ কিন্তু ডিজিটেল মাধ্যমৰ স’তে আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ স’তে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰাৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হ’বলগীয়া হোৱাৰ পাছত পৰম্পৰাগত প্ৰচাৰ মাধ্যমেও সেইবোৰৰ গল্প উপস্থাপন কৰাৰ শৈলী অনুকৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে৷ নাটকীয় সংগীত, আকৰ্ষণীয় শিৰোনাম, সৰলীকৃত আখ্যান আৰু অসাধাৰণ ক্ষমতাৰ নায়ক সৃষ্টিৰে এনে বিষয়বস্তু বা কনটেণ্ট সৃষ্টি কৰা হ’ল যিবোৰ আৱেগিকভাৱে অধিক আকৰ্ষণীয় হোৱাৰ বাবে সহজে অধিক লোকে গ্ৰহণ কৰে আৰু শ্বেয়াৰ কৰে৷ এই সুবিধাবোৰ অস্বীকাৰ কৰাৰ উপায় নাই৷ ইন্ফ’টেইমেণ্টে একোটা জটিল বিষয়কো বুজি পোৱাত সহজ কৰি তুলিছে৷ অৰ্থনীতি, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, আন্তৰ্জাতিক ৰাজনীতিৰ দৰে বিষয়সমূহ এসময়ত নিৰ্দিষ্ট কিছু লোকৰ মাজত সীমাৱদ্ধ আছিল৷ এতিয়া চমু ভিডিঅ’, পডকাষ্ট আৰু সুন্দৰভাৱে নিৰ্মিত অনুষ্ঠানৰ মাধ্যমেৰে বিষয়সমূহ অলেখ মানুহৰ বাবে বোধগম্য হৈছে৷ বিশেষকৈ নতুন প্ৰজন্মৰ বাবে ইন্ফ’টেইমেণ্টে আগতে উদাসীন হৈ থকা বিষয়সমূহৰ প্ৰতিও আকৰ্ষণ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সজাগতা বঢ়াব পাৰে৷
কিন্তু যিবোৰ বৈশিষ্ট্যই ইন্ফ’টেইমেণ্টক আকৰ্ষণীয় কৰি তোলে, সেইবোৰেই আকৌ ইয়াৰ সমস্যাও হৈ পৰে৷ মনোৰঞ্জন বা বিনোদনৰ বাবে তীব্ৰ সংঘাত সৃষ্টি কৰা হয়, অতিৰঞ্জন কৰা হয় বা তীব্ৰ আৱেগৰ ধল বোৱাই দিয়া হয়৷ এই বৈশিষ্ট্যবোৰ যেতিয়া খবৰ বা তথ্যৰো অংগ হৈ পৰে, তেতিয়া বিপদ ঘটে খবৰ আৰু তথ্যৰ৷ ইছ্যুবোৰ নায়ক-খলনায়ক, বিজয়ী-বিজিতৰ সহজ বাইনেৰীত পৰিণত হয়৷ জটিল সমস্যাবোৰ ভাইৰেল হৈ পৰা চুটি ভিডিঅ’ৰ মনোৰঞ্জনত পৰিণত হয়৷ যিবোৰক নাটকীয় ৰূপ দিব নোৱাৰি, সেইবোৰক আওকাণ কৰা হয়৷
ৰাজহুৱা আলোচনা আৰু বিতৰ্কৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ আৰু অধিক সমস্যাবহুল৷ মানুহে খবৰক যেতিয়া একোটা আকৰ্ষণীয় আৰু বিনোদক দৃশ্যৰ ৰূপত উপভোগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, তেতিয়া তথ্য আৰু মতামতৰ মাজত পাৰ্থক্য নোহোৱা হৈ পৰে৷ চাঞ্চল্যই প্ৰকৃত সত্যক ঢাকি পেলায়৷ আৰু তীব্ৰ গতিত বৈ থকা খবৰ বা মতামতৰ সোঁতত একোৱেই চালি-জাৰি চাব পৰাৰ অৱকাশ নাথাকে৷ দৰ্শকে এটা কাহিনীৰ ৰূপ দিয়া খবৰে তেওঁৰ মনত কেনে অনুভূতিৰ সৃষ্টি কৰিছিল, সেইটো মনত ৰাখে, কিন্তু খবৰটো কি আছিল তাক পাহৰি যায়৷
ইন্ফ’টেইমেণ্টে দৰ্শক-শ্ৰোতা-পাঠকৰ দায়বদ্ধতাৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰভাৱ পেলায়, তেওঁলোকে চালি-জাৰি চোৱাৰ সলনি তাৎক্ষণিক আৰু চকুত পৰা প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰাতহে অধিক আগ্ৰহী আৰু অভ্যস্ত হৈ পৰে৷ ক্ষুব্ধ, ক্ৰুদ্ধ, অমাৰ্জিত প্ৰতিক্ৰিয়া হৈ পৰে বিতৰ্কত অংশ গ্ৰহণৰ আটাইতকৈ সহজ উপায়৷ কি বুজি পালোঁ তাতকৈ কিমান মনোৰঞ্জন হ’ল সেইটোহে গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে৷ যুদ্ধ, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য আৰু অসাম্য, গণতন্ত্ৰৰ অৱক্ষয় আদিৰ দৰে গুৰুতৰ বিষয়সমূহ এখন চলি থকা দীঘলীয়া কাহিনীচিত্ৰ একোটাৰ ঘটনা হৈ পৰে আৰু পৰৱৰ্তী আকৰ্ষণীয় কাহিনীটোৱে আগৰবোৰক ঢাকি পেলায়৷
প্ৰচাৰ মাধ্যম আৰু দৰ্শক-শ্ৰোতা-পাঠক দুয়োপক্ষৰে দায়িত্ব আছে৷ প্ৰচাৰ মাধ্যমে মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা আৰু প্ৰভাৱ পেলোৱাৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজিব লাগিব৷ ৰাইজেও দেখাখিনি, শুনাখিনি আৰু পঢ়াখিনিৰ আঁৰৰ সাৰবস্তুৰ প্ৰতি গুৰুত্ব দিব লাগিব৷ অন্যথা আমি এনে এখন পৃথিৱীৰ বাসিন্দা হৈ পৰিম, য’ত মানুহে অনবৰত স্মাৰ্ট ফোনটোত নিয়োজিত হৈ থাকিব, কিন্তু তেওঁ একোৱেই বুজিব নোৱাৰিব বা ভুলকৈ বুজিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ খবৰবোৰ কোলাহলৰ মাজত হেৰাই থাকিব৷