Logo
image

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভদ্ৰতাৰ উলংঘন

বিশেষকৈ ১৯৪৫ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আৰু সেই চনতেই ৰাষ্ট্ৰসংঘ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পাছত যোৱা প্ৰায় ৭৫ বছৰ জুৰি পৃথিৱীৰ দেশবোৰে এক আচৰণবিধি মানি চলিছিল৷ দেশ এখন গণতান্ত্ৰিকেই হওক, কমিউনিষ্ট একনায়কত্ববাদীয়েই হওক বা ৰাজতন্ত্ৰই হওক ১৯৪৫ চনৰ পাছত পৃথিৱীৰ প্ৰায় সকলো দেশ ৰাষ্ট্ৰসংঘ সদস্য হৈছিল আৰু দেশবোৰে প্ৰায়ক্ষেত্ৰতে ৰাষ্ট্ৰসংঘই প্ৰণয়ন কৰা আচৰণবিধি মানি চলিছিল৷ এখন দেশ যিমানেই শক্তিশালী নহওক কিয় আৰু আন এখন দেশ যিমানেই নিশকতীয়া নহওক কিয়, এখন দেশে আন এখন দেশৰ সাৰ্বভৌমত্বক সন্মান জনাইছিল আৰু সামৰিক শক্তিৰে ভাবুকি প্ৰদান কৰা বা সামৰিক আগ্ৰাসন কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিছিল৷ সেয়েহে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত বিশ্বৰ দুই মহাশক্তি আমেৰিকা আৰু ছোভিয়েট ৰাছিয়াৰ মাজত দীঘলীয়া সংঘাত চলিছিল, স্থানীয়ভাৱে যুদ্ধ বিগ্ৰহো হৈছিল যদিও পৃথিৱী আৰু এখন বিশ্বযুদ্ধৰ কৱলত পৰা নাছিল৷ আমেৰিকা আৰু ছোভিয়েট ৰাছিয়া– এই দুয়ো মহাশক্তিয়ে নিজৰ সামৰিক শক্তিৰ বলত আন তুলনামুলকভাৱে কম শক্তিশালী দেশৰ ওপৰত আগ্ৰাসন চলাইছিল যদিও তাক সমগ্ৰ পৃথিৱীয়ে অগ্ৰহণযোগ্য বুলিয়েই গণ্য কৰিছিল৷

তেনে আগ্ৰাসনক ৰাষ্ট্ৰসংঘই ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা নাছিল৷ আন এখন দেশৰ ওপৰত সামৰিক অগ্ৰাসন এক অগ্ৰহণযোগ্য আচৰণৰূপে পৰিগণিত হৈছিল৷ অগ্ৰহণযোগ্য হ’লেও যিবোৰ আগ্ৰাসন ঘটিছিল সেইবোৰৰ এটা লক্ষণীয় দিশ আছিল৷ ভাৰতৰ দৰে পৰম্পৰাগতভাৱে আমেৰিকাবিৰোধী আৰু ছোভিয়েট ৰাছিয়াৰ সমৰ্থকৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ দেশবোৰে ভিয়েটনামত বা ইৰাকত আমেৰিকাই সামৰিক আগ্ৰাসন চলাওতে তীব্ৰ আমেৰিকাবিৰোধী স্থিতি লৈছিল, কিন্তু হাংগেৰী, ছেকশ্লোভাকিয়া বা আফগানিস্তানত ছোভিয়েট ৰাছিয়াই সামৰিক আগ্ৰাসন চলাওতে নেদেখা ভাও জুৰিছিল বা তাৰ সমৰ্থকৰ ৰূপত অৱতীৰ্ণ হৈছিল৷ অসমতো বৌদ্ধিক মহলত এনে চিন্তা সুলভ আছিল যে আমেৰিকাৰ সামৰিক অভিযানবোৰ আন দেশৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ ওপৰত কৰা আক্ৰমণ, কিন্তু ছোভিয়েট ৰাছিয়াই কৰা আক্ৰমণবোৰ তথা সাৰ্বভৌমত্বৰ উলংঘনবোৰ সমাজবাদৰ প্ৰসাৰ৷ নিজস্ব আদৰ্শগত স্থিতিৰ পৰা আগ্ৰাসনক এনেদৰে শ্ৰেণীভুক্ত কৰাৰ বাবে কিছুমানৰ বাবে কিছুমান আগ্ৰাসন গ্ৰহণযোগ্য হৈ পৰিছিল৷ 

কিন্তু এতিয়া একৈশ শতিকাৰ ২৫ টা বছৰ পাৰ হোৱাৰ পাছত পৃথিৱীয়ে ১৯৪৫ চনৰ পাছৰ পৰা মানি চলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আচৰণবিধি পুনৰ পাহৰি মধ্যযুগৰ ‘জোৰ যাৰ মুলুক তাৰ’ নীতিলৈ উভতি গৈছে৷ মধ্যযুগলৈ সামৰিক শক্তিৰ জোৰত এখন দেশে আন এখন দেশক আক্ৰমণ কৰি পদানত কৰা বা দখল কৰা এক সাধাৰণ ঘটনা আছিল৷ আন দেশৰ আক্ৰমণৰ পৰা সুৰক্ষা দিব পৰাটোৱেই আছিল ৰাজতন্ত্ৰৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সফলতা৷ যুদ্ধৰ বিভীষিকা আৰু লুট-পাত, ধৰ্ষণ-হত্যাৰ পৰা ৰক্ষা পালে তেনে ধৰণৰ সুৰক্ষা দিব পৰা ৰজা তথা ৰাজতন্ত্ৰই প্ৰজাৰ আনুগত্য আৰু সমৰ্থন লাভ কৰিছিল৷ যুদ্ধ এক স্বাভাৱিক ঘটনা আছিল আৰু শান্তিপূৰ্ণ সময় আছিল অস্বাভাৱিক৷ 

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমূদায়ে এনে এখন পৃথিৱী গঢ়াত সফলতা লাভ কৰিছিল য’ত যুদ্ধ হৈ পৰিছিল এক অস্বাভাৱিক অৱস্থা আৰু যুদ্ধহীন পৰিৱেশ হৈ পৰিছিল স্বাভাৱিক অৱস্থা৷ অৰ্থনৈতিক আৰু সামৰিক দিশত দুৰ্বল দেশ সমূহেও অন্ততঃ কোনোবা এখন শক্তিশালী দেশে যিকোনো মুহূৰ্ততে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভৱনা নাই বুলি পতিয়ন যাব পৰা এক পৰিৱেশ গঢ়ি উঠিছিল৷ ইয়াৰ প্ৰভাৱ আছিল সুদূৰপ্ৰসাৰী৷ আগতে দেশবোৰৰ সমস্ত সম্পদ তথা জাতীয় আয়ৰ প্ৰায় সমস্তখিনি প্ৰতিৰক্ষা আৰু যুদ্ধৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে ব্যয় হৈছিল৷ কিন্তু যুদ্ধৰ বা আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰায় নোহোৱা হোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিৰক্ষাৰ সলনি বাট-পথ নিৰ্মাণ, শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা আদিৰ দৰে আনবোৰ জনকল্যানমূলক কামত দেশবোৰে  অধিক ধন খৰচ কৰিব পৰা হ’ল৷ পৃথিৱীখনৰ অভূতপূৰ্ব পৰিৱৰ্তন হ’ল৷ আটাইতকৈ অধিক সংখ্যক মানুহ দৰিদ্ৰতাৰ কৱলৰ পৰা মুক্ত হ’ল৷ পাৰস্পৰিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাৰে গঢ়ি উঠা এখন শান্তিপূৰ্ণ পৃথিৱীৰ সপোন ক্ৰমে বাস্তৱ হোৱাৰ সম্ভৱনাই দেখা দিলে৷ 

কিন্তু মানুহৰ ষ্টুপিডিটি এক দূৰন্ত শক্তি৷ ক্ষমতা আৰু সেই ক্ষমতাৰে আহৰণ কৰিব পৰা সম্পদ তথা সম্পদ আৰু সেই সম্পদেৰে আহৰণ কৰিব পৰা ক্ষমতা মূলতঃ সম্পদ আৰু ক্ষমতা লাভৰ যুটীয়া আকাংক্ষাই একৈশ শতিকাৰ চাৰিভাগৰ এভাগ পাৰ কৰাৰ পাছত, প্ৰযুক্তিয়ে এখন গাঁৱত পৰিণত কৰা বুলি কোৱা পৃথিৱীখনত পুনৰ মধ্যযুগীয় যুদ্ধ উন্মাদনা দেখিবলৈ পোৱা গৈছে৷ সৌ সিদিনা সামৰিক শক্তিৰ বলত আমেৰিকাই ভেনিজুৱেলাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিজনকেই ধৰি লৈ আহিছে আৰু এজন সাধাৰণৰ মাদকদ্ৰব্য সৰবৰাহকাৰীৰ দৰে তেওঁক আমেৰিকাৰ আদালতত বিচাৰৰ সন্মুখীন কৰাইছে৷ ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পৰ শাসনত আমেৰিকাই সমস্ত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আচৰণবিধি সমূলি উলংঘা কৰিছে৷ ৰাষ্ট্ৰসংঘকে আদি কৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজখন সম্পূৰ্ণ অসহায় দৰ্শক হৈ পৰিছে৷ কিন্তু পৃথিৱীখনক আকৌ মধ্যযুগৰ ‘জোৰ যাৰ মুলুক তাৰ’ নীতিলৈ উভতি যোৱাৰ বাবে মাডুৰোৰ দৰে যিকোনো প্ৰকাৰে ক্ষমতাত বৰ্তি থাকিব বিচৰা শাসকো আমেৰিকাৰ সমানেই দায়ী৷ আমেৰিকাই ক্ষমতাৰ জোৰত সমগ্ৰ পৃথিৱীতে কৰিব বিচৰাখিনিয়েই মাডুৰোৱে ক্ষমতাৰ বলত তেওঁৰ নিজৰ দেশত কৰি আছিল৷ সেয়েহে ছোভিয়েট যুগৰ আওপুৰণি আমেৰিকা বিদ্বেষেৰে আক্ৰান্তসকলৰ বাহিৰে আৰু আমেৰিকা বিৰোধীসকলৰ মাজত সমস্ত গুণ আৱিষ্কাৰ কৰাসকলৰ বাহিৰে আমেৰিকাৰ আচৰণক সমৰ্থন নকৰাসকলেও  অত্যাচাৰ শাসক মাডুৰোৰ প্ৰতিও কোনো সহানুভূতি অনুভৱ কৰা নাই৷ পৃথিৱীখন এক অস্থিৰ সময়ত উপনীত হৈছে৷ মানুহ আস্থাহীন হৈ পৰিছে৷ আমি কোনেও নাজানো ছমাহ পাছত পৃথিৱীৰ পৰিস্থিতি কেনেকুৱা হ’ব৷