থিয়’ক্ৰেচী

মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ইৰাণত যোৱা বছৰৰ ডিচেম্বৰ মাহৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা চৰকাৰবিৰোধী প্ৰতিবাদে এক ব্যাপক ৰূপ লোৱা দেখা গৈছে৷ এই প্ৰতিবাদৰ আঁৰত যদিওবা অৰ্থনৈতিক সংকট আৰু ভয়ংকৰ মুদ্ৰাস্ফীতিৰ কবলত পৰা জনজীৱন আছে, তথাপি শাসক পক্ষৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ জনবিক্ষোভৰ আঁৰত ইয়াৰ স্বৈৰতান্ত্ৰিক, ধৰ্মীয় শাসন ব্যৱস্থা নিজেই দায়ী বুলি অনুমান কৰিব পাৰি৷ এনে প্ৰতিবাদ আগতেও দেখা গৈছিল, আৰু সেই প্ৰতিবাদৰ আঁৰত আছিল ধৰ্মতান্ত্ৰিক শাসনৰ শোষণ৷ এইবাৰ আমি দেখিবলৈ পালোঁ– মহিলাই চিগাৰেট জ্বলাই ইৰাণৰ নেতৃত্বক চেলেঞ্জ দিয়াৰ এক প্ৰতীকী প্ৰতিবাদ৷ অস্থিৰতাৰ সুযোগ ল’বলৈ আমেৰিকাই নিশ্চয় চেষ্টা কৰিব, সেয়া এটা বেলেগ বিষয়৷ কিন্তু এটা বিষয় আমি একৈছ শতিকাত কেতিয়াও উপেক্ষা কৰিব নোৱাৰোঁ– সেয়া হৈছে থিয়’ক্ৰেচী বা ধৰ্মতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থা৷ থিয়’ক্ৰেচী শব্দটোৰ উৎপত্তি প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষাৰ পৰা হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘ঈশ্বৰৰ শাসন’; পাছলৈ ইয়াক দেৱতাসকলৰ শাসন বা দেৱতাসকলৰ মানৱ অৱতাৰসকলৰ দ্বাৰা শাসন বুলি বুজোৱা হ’ল৷ আমি যুগে যুগে দেখি আহিছোঁ বহু শাসকে নিজকে ঈশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি জনমানসত প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে৷ থিয়’ক্ৰেচীত ধৰ্মীয় কৰ্তৃত্বই ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ষমতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে, য’ত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু ধৰ্মগুৰুৱে আইন-নীতি আৰু শাসনৰ চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত লয়৷ এনে ব্যৱস্থাত ঈশ্বৰীয় আদেশক আইন বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ধৰ্মীয় নেতাসকলেই প্ৰকৃততে ৰাজনৈতিক শাসক হৈ পৰে৷ ইয়াত তিনিটা দিশ বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি ধৰা হয় [ক] ৰাষ্ট্ৰৰ বৈধতা ধৰ্মীয় কৰ্তৃত্বৰ পৰা আহে, [খ] ধৰ্মীয় আইনেই নাগৰিক আইন হৈ পৰে, আৰু [গ] ধৰ্মীয় নেতা বা ধৰ্ম ব্যাখ্যা কৰোতাসকলে ৰাজনৈতিক ক্ষমতা লাভ কৰে৷ 

যদিও ভাৰতৰ প্ৰসংগত আমি কিছুমান ৰাজনৈতিক নেতাই ধৰ্মক লৈ ৰাজনীতি কৰা দেখা পাওঁ, তথাপি এতিয়ালৈকে ভাৰতত পূৰ্ণাংগ থিয়’ক্ৰেচী দেখা নাই৷ তথাপি নেতাৰ দ্বাৰা অবান্তৰ বক্তব্য আৰু বিভাজনমূলক ৰাজনীতিয়ে মূল আৰ্থিক, সামাজিক বিষয়ৰ পৰা দৃষ্টি আঁতৰাবলৈ চেষ্টা কৰা দেখা যায়৷ থিয়’ক্ৰেচী বা ধৰ্মতন্ত্ৰ গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধৰ সম্পূৰ্ণ পৰিপন্থী৷ প্ৰথমতে, ই ধৰ্মীয় স্বাধীনতা ক্ষুণ্ণ কৰে, কাৰণ ইয়াত এটা নিৰ্দিষ্ট ধৰ্মক ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম হিচাপে উচ্চস্থান দিয়া হয়৷ ইয়াৰ ফলত ভিন্ন মত, ভিন্ন ধৰ্ম, অধাৰ্মিক লোকসকল প্ৰান্তীয় হৈ পৰে৷ ৰাষ্ট্ৰীয় অনুমোদিত বিশ্বাসৰ লগত মিল নাথাকিলে অসুবিধাত পৰিব পাৰে৷ ইৰাণত ধৰ্মৰ নামত হোৱা শোষণ আৰু নিপীড়নৰ বহিঃপ্ৰকাশ হিচাপে আজিৰ প্ৰতিবাদবোৰক দেখা পোৱা গৈছে৷ গণতন্ত্ৰত ভিন্ন মতামতৰ মুক্ত প্ৰতিযোগিতা থাকে–কোনোবা সোঁপন্থী, কোনোবা বাঁওপন্থী, কোনোবা ধাৰ্মিক, কোনোবা অজ্ঞেয়বাদী৷ এই ৰাজনৈতিক বাদেই লাহে লাহে অংশগ্ৰহণমূলক শাসনলৈ লৈ যায়৷ কিন্তু যেতিয়া এখন ৰাষ্ট্ৰ আইনৰ শাসনৰ সলনি ধৰ্মীয় মতবাদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰে, তেতিয়া লিংগ সমতা ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়, সংখ্যালঘুসকল বঞ্চিত হয় আৰু ব্যক্তিগত স্বাধীনতা সংকুচিত হয়৷ আধুনিক থিয়’ক্ৰেচীৰ এক সুস্পষ্ট উদাহৰণ হৈছে ইৰাণ৷ ইয়াৰ বিৰূপ আৰু নেতিবাচক প্ৰভাৱ আজি সমগ্ৰ বিশ্বই দেখিছে৷ ভাৰতৰ সংবিধানে স্পষ্টভাৱে ধৰ্ম আৰু ৰাষ্ট˜ৰ পৃথকীকৰণ নিশ্চিত কৰিছে যদিও সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্মক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা ৰাজনীতি, নীতিগত পক্ষপাত আৰু ভাষিক-সাংস্কৃতিক চাপৰ ফলত প্ৰান্তীয় লোকৰ আশংকা বৃদ্ধি পাব পাৰে৷ তালিবান শাসিত আফগানিস্তান, ভেটিকান চিটী বা ছৌদি আৰবৰ দৰে উদাহৰণসমূহো এই প্ৰসংগত উল্লেখযোগ্য৷ 

আজি আমি এনে এক সময়ত আছোঁ, য’ত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই ৰোগ চিনাক্ত কৰিব পাৰে, মানুহৰ পক্ষপাত বিশ্লেষণ কৰিব পাৰে৷ তাৰ বিপৰীতে কিছুমান ঠাইত এতিয়াও ঈশ্বৰৰ নামত ক্ষমতা চলোৱা দেখা যায়, যি আধুনিক যুগৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ অসংগত৷ এ আইৰ যুগত আমাৰ শাসন ব্যৱস্থা হ’ব লাগে তথ্যভিত্তিক, গণতান্ত্ৰিক, ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু শক্তিশালী প্ৰতিষ্ঠানিক শাসনৰ ওপৰত আধাৰিত৷ অনাগত সময়ৰ বাবে সেয়াই আটাইতকৈ প্ৰয়োজনীয়৷