পৰীক্ষাৰ পৰীক্ষা

সুদীৰ্ঘ সময় ধৰি ক’ভিড-১৯ অতিমাৰীয়ে বিশ্বব্যাপি আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছে৷ ভূতৰ ওপৰত দানহ পৰাদি এই আলোড়নক আৰু অধিক গাঢ় কৰিছে চৰকাৰী কতৃৰ্পক্ষৰ সঘন পৰিৱৰ্তিত সিদ্ধান্ত আৰু ঘোষণাই৷ এইকেইদিন এই আলোড়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত আছে ‘পৰীক্ষা’৷ আমাৰ ৰাজ্যখনে পাঠ্যক্ৰমৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বভাৰতীয় স্তৰৰ পদ্ধতিকেই অনুসৰণ কৰিছে৷ অথচ, এতিয়াৰ এই সংকটকালত নিজকে অনন্য দেখুৱাবলৈ গৈ ‘মূল্যায়ন’ৰ বিভ্ৰান্তিযুক্ত সূত্ৰ উদ্ভাৱন কৰি ৰাজ্যখনত এক অযথা হুলস্থূলৰ সৃষ্টি কৰিছে৷ অসম উচ্ছতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা সংসদে যদি কেন্দ্ৰীয় উচ্ছ মাধ্যমিক ব’ৰ্ডৰ ছিলেবাছ অনুসৰি ৰাজ্যখনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কিতাপ প্ৰণয়ন কৰিব পাৰে, একেটা সূত্ৰতে পৰীক্ষা পাতিলে কি এনে ডাঙৰ লোকচান হয়? তদুপৰি, ইমানবোৰ পৰীক্ষাৰ মূল্যায়নৰ ভিত্তিত শতকৰা হিচাপ-নিকাচ উলিয়াই ফলাফল দিয়াৰ পাছত সেই ফলাফল চাকৰিৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহ’ব বুলি কি যুক্তিত কতৃৰ্পক্ষই ঘোষণা কৰে? আকৌ, এইক্ষেত্ৰতো স্পষ্টতাৰ প্ৰয়োজন আছে৷ ধৰি লোৱা হ’ল, বৰ্তমানৰ সূত্ৰৰ ভিত্তিত উত্তীৰ্ণ কোনো ছাত্ৰ-ছাত্ৰী মেডিকেল, ইঞ্জিনিয়াৰিং পঢ়ি উত্তীৰ্ণ হৈ চাকৰিৰ বাবে আৱেদন জনালে৷ তেতিয়া, সংশ্লিষ্ট বাছনি ব’ৰ্ডখনে চৰকাৰৰ আজিৰ এই তৎকালীন সূত্ৰমতেহে উত্তীৰ্ণ হোৱা বুলি প্ৰাৰ্থীজনক নাকচ কৰিব নেকি? এনে নাভূত-নাশ্ৰুত কথা সম্ভৱনে! শিক্ষামন্ত্ৰীয়ে আৰু দুটা কথাত স্পষ্টীকৰণ দিব লাগে৷ প্ৰথমতে, তেওঁ কৈছে এই ফলাফলত কোনোবা সন্তুষ্ট নহ’লে ছেপ্টেম্বৰত পাতিবলগীয়া পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হ’ব পাৰিব৷ দ্বিতীয়তে, ক’ভিড পৰিস্থিতি অনুকূল হ’লেহে পুনৰ পৰীক্ষা পতা হ’ব৷ এতিয়া, শিক্ষামন্ত্ৰীয়ে কওক– যদি আটাইবোৰ পৰীক্ষাৰ্থীয়ে ফলাফলত সন্তুষ্ট নহয় বুলি কয়, তেতিয়াও এই বৃহৎসংখ্যকৰ বাবে ‘পৰীক্ষা-মেলা’ পতা সম্ভৱ হ’বনে? কেৱল যদি এজন, দুজন, দহজন অথবা বিছজনে পুনৰ পৰীক্ষা বিচাৰে, তেতিয়াও পাতিবনে? এজন বা দুজনৰ বাবেও? আকৌ, ক’ভিড পৰিস্থিতি যদি অনুকূল নহয়, তেতিয়া অনিৰ্দিষ্টকাললৈ স্থগিত ৰাখিব নেকি? শিক্ষামন্ত্ৰীয়ে তেওঁৰ ‘টীম’সহকাৰে সুস্থিৰভাৱে এঘণ্টামান মাথোন ভাবক আৰু সিদ্ধান্ত লওক৷ ৰাজ্যখনত মাধ্যমিক-উচ্ছতৰ মাধ্যমিকত একোটা কতৃৰ্পক্ষৰ দ্বাৰা স্বীকৃত বা প্ৰেৰিত নিৰৱচ্ছিন্ন আভ্যন্তৰীণ মূল্যায়ন প্ৰক্ৰিয়া আছে [যিটোৰ ভিত্তিত কেন্দ্ৰীয় শিক্ষা ব’ৰ্ড আৰু আনকি ৰাজ্যিক ব’ৰ্ডেও ফলাফল দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লৈছে৷]৷ যদি আপদকালীন জৰুৰী অৱস্থাসদৃশ পৰিস্থিতিত সেই ‘কণ্টিনুৱাছ ইভালুৱেশ্বন প্ৰচেছ’ক ব্যৱহাৰেই কৰিব নোৱাৰি, তেন্তে সেইবোৰ চলাই থকাৰ যুক্তি ক’ত? অসন্তুষ্ট পৰীক্ষাৰ্থীৰ দাবীৰ ভিত্তিত পৰীক্ষা পতাৰ মূৰ্খামি কৰাতকৈ প্ৰয়োজন হ’লে আটাইবোৰ ‘বছৰেকীয়া’ পৰীক্ষাৰ ফলাফলৰ পৰা শতকৰা হিচাপত নম্বৰ আনক৷ কিমানবোৰ স্কুল-কলেজত এনে হিচাপ-নিকাচ আছে, সেই ‘সত্য’বোৰো ওলাই পৰিব৷ ভৱিষ্যতৰ বাবে ই এক ‘এলাৰ্ম’সদৃশো হ’ব৷ ক’ভিডৰ তৃতীয় ঢৌৰ সম্ভাব্য বিপদঘণ্টা বজাৰ সময়ত ৰাজ্যৰ গুৰি-ব’ঠা ধৰোঁতাসকলে পৰিস্থিতি চম্ভালি লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে অনাহক বিতৰ্ক পৰিহাৰ কৰক আৰু ছাত্ৰ-অভিভাৱকক আশ্বাস দিয়ক৷ উচ্ছ মাধ্যমিক শিক্ষান্ত অথবা উচ্ছতৰ মাধ্যমিক শিক্ষান্ত পৰীক্ষা খুবেই জৰুৰী; কিন্তু, বিপদকালীন পৰিস্থিতি-ব্যৱস্থাপনাৰ খাতিৰত কেতিয়াবা তাৰ বিকল্প গ্ৰহণ কৰিবই লাগিব৷ পৰৱৰ্তী স্তৰত যিবোৰ পৰীক্ষাত ছাত্ৰ-ছাত্ৰী অৱতীৰ্ণ হ’ব লাগিব, সেইবোৰৰ গুৰুত্ব এই দুটা পৰীক্ষাতকৈ কোনোগুণে কম নহয়৷ কতৃৰ্পক্ষৰ লগতে উদ্বিগ্ন অভিভাৱক, ছাত্ৰ সংগঠন তথা সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজেও কথাবোৰ অযথা অনি(য়তাৰ পিনে যাতে নাযায়, তাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখক৷ এনেয়েই ‘ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ জীৱনক লৈ হেতালি খেলা নচলিব’ বুলি চিঞৰ-বাখৰ কৰি লাভ নাই৷ কাৰণ, নিৰ্দিষ্ট সময়ত পৰীক্ষা নাপাতি নিৰ্বাচনী খেলৰ বৃহৎ আয়োজন কৰাৰ সময়ত আমি সকলোৱেচোন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ স্বাৰ্থৰ প্ৰতি পিঠি দি ভোটৰ অংকত মচগুল হৈ আছিলোঁ৷ কেৱল পৰীক্ষাই নহয়, ল’ৰা-ছোৱালীহঁতৰ শাৰীৰিক-মানসিক স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰিব পৰাকৈ আমি ব্যক্তিগত তথা ৰাজহুৱা স্তৰতো কিমানবোৰ অন্যায়মূলক, অযুক্তিকৰ নকৰিবলগীয়া কাম কৰি আছোঁ, তাৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিলে আমি নিজেই নিজৰ প্ৰতি বিদ্ৰোহ কৰিব লাগিব৷ সি যিয়েই নহওক, সম্প্ৰতি এই দুই পৰীক্ষাক লৈ সৃষ্টি হোৱা খেলি-মেলিবোৰৰ শীঘ্ৰে অন্ত পেলাওক৷