বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱস

আজি বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱস৷ ১৯৮৯ চনৰ পৰাই ৰাষ্ট্ৰসংঘই ১১ জুলাইৰ দিনটো বিশ্ব জনসংখ্যা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে৷ আৰম্ভণি আছিল ১৯৮৭ চনৰ ১১ জুলাই; সেইদিনা বিশ্বৰ জনসংখ্যা ৫০০ কোটি অৰ্থাৎ পাঁচ বিলিয়ন হৈছিল৷ বৰ্ধিত জনসংখ্যাই সৃষ্টি কৰিব পৰা সমস্যা তথা প্ৰত্যাহ্বানবোৰৰ প্ৰতি সজাগতা সৃষ্টিৰ উদ্দেশ্যেই এই জনসংখ্যা দিৱস পালনৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল৷ তথ্যানুসৰি ১৮০৪ চনত বিশ্বৰ জনসংখ্যা ৰ বিলিয়ন হৈছিল৷ শতাধিক বছৰ অতিক্ৰমি ১৯২৭ চনতহে জনসংখ্যাই ২ বিলিয়নৰ ঘৰ চুইছিল৷ কিন্তু, তিনিটা দশক পাৰ হওঁতেই ১৯৬০ চনত জনসংখ্যা ৩ বিলিয়ন হৈছিল৷ ১৯৮৭ চনত যেতিয়া জনসংখ্যা ৫ বিলিয়ন হ’লগৈ, তেতিয়া ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিপদ-ঘণ্টা বজোৱাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে৷ ২০০০ চনত বিস্ফোৰিত জনসংখ্যা ৬ বিলিয়ন হ’ল৷ মন কৰিবলগীয়া যে ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ২০০১ চনত এই ৬০০ কোটিৰ ১০৭.৫ কোটি জনসংখ্যা দেশখনে অকলেই ধাৰণ কৰিছে৷ একে সময়তে, চীনত আছিল ১২৭.১৮ কোটি জনসংখ্যা৷ ২০১১ চনৰ লোকপিয়লত ভাৰতৰ জনসংখ্যা হৈছিল ১২১ কোটিৰ অধিক৷ চীন আৰু ভাৰত মিলি বিশ্বৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধিত সৰ্বাধিক অৰিহণা আগবঢ়াইছে৷ বৰ্ধিত জনসংখ্যাই সৃষ্টি কৰিব পৰা প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিয়েই চীনে ‘এক সন্তান নীতি’ প্ৰৱৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল৷ ভাৰতে ইমান কঠোৰ নীতি গ্ৰহণ কৰা নাছিল যদিও বন্ধ্যাকৰণকে ধৰি ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল-পৰিকল্পনা আঁচনিৰ অধীনত সুদীৰ্ঘ কাল ধৰি অনেক ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ লৈছিল৷ এইক্ষেত্ৰত অসম চৰকাৰৰ শেহতীয়া ‘দুই সন্তান’ নীতি প্ৰৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখযোগ্য৷ অত্যধিক জনসংখ্যা সমগ্ৰ বিশ্বৰ বাবেই সমস্যাৰ কাৰক যদিও দেশে দেশে ই সৃষ্টি কৰা সমস্যাসমূহ ভিন্ন৷ সেয়েহে, দেশসমূহে নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি নীতি-ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হয়৷ ভাৰতৰ দৰে দেশ বা অসমৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰাকৃতিকভাৱে বৃদ্ধি পোৱা জনসংখ্যাই সৃষ্টি কৰা সমস্যাৰ লগতে প্ৰব্ৰজনসৃষ্ট জনাধিক্যয়ো গভীৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিছে৷ সেয়েহে, জনসংখ্যাৰ সমস্যাই অৰ্থনৈতিক, সামাজিক দিশৰ লগতে ৰাজনৈতিক দিশকো সামৰি লৈছে৷ প্ৰব্ৰজনে খাদ্য-বস্ত্ৰকে ধৰি দৈনন্দিন প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে সংযোজিত সমস্যাৰ লগতে পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যাটোকো অধিক চিন্তনীয় কৰি তুলিছে৷ জনবহুল দেশবোৰৰ খাদ্য সুৰক্ষা, শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা, বিশুদ্ধ খোৱাপানী, অনাময় ব্যৱস্থা, লিংগ-সমতা আদিক প্ৰব্ৰজিত জনসংখ্যাই আৰু অধিক গভীৰলৈ লৈ যায়৷ ফলত, চৰকাৰৰ জনকল্যাণমূলক নীতি-আঁচনিবোৰো ফুটুকাৰ ফেন হৈ পৰে৷ প্ৰাকৃতিক অথবা প্ৰব্ৰজনৰ দ্বাৰা বৃদ্ধি হোৱা জনসংখ্যাই সৃষ্টি কৰা সমস্যাবোৰতো আছেই, তদুপৰি, ‘বৰ্ধিত জনসংখ্যা’ নিজেই এটা সমস্যা৷ ইয়াৰ দ্বাৰা সৃষ্ট সমস্যাবোৰ নোহোৱা কৰিবলৈ হ’লে জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ কাৰণবোৰ নোহোৱা কৰিব লাগিব৷ ভাৰতৰ দৰে উন্নয়নশীল দেশত মহিলাসকলৰ আৰ্থ-সামাজিক দুৰ্বল স্থিতিকো জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ এক অন্যতম মূল কাৰণ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে৷ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ জনসংখ্যা কোষে এনে অজস্ৰ কাৰণ বিচাৰি উলিয়াইছে৷ সময়ে সময়ে এনেবোৰ কাৰণ দূৰীকৰণৰ বাবে দেশবোৰলৈ পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছে৷ ২০২১ চনৰ জনসংখ্যা দিৱস উপলক্ষে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এই শাখা কোষে যি প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰি উলিয়াইছে, তাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে  'My Body is my own' বুলি৷ জনসংখ্যা সম্পৰ্কীয় এই প্ৰতিবেদনখনৰ নামটিয়েই জনাধিক্যৰ সমস্যাটোৰ আঁৰত কি এক মানৱ অধিকাৰ সংযোজিত দিশ সাঙোৰ খাই আছে, তাক উদঙাই দিছে৷ কিন্তু, সমস্যা হৈছে, যিসকলক সামৰি ‘মোৰ শৰীৰ, মোৰ নিজৰ’ বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰিব বিচাৰি এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিব খোজা হৈছে, সেইসকলে এনে উপলব্ধি কৰিব পৰা হৈছেনে নাই? এনে উপলব্ধিয়েহে দেশৰ জনসংখ্যা নীতি সফল হোৱাত সহায় কৰিব৷