ধোঁৱাচাঙত শিক্ষাৰ্থীকেন্দ্ৰিক শিক্ষা ব্যৱস্থা!

আমাৰ দেশত শিক্ষা ব্যৱস্থাত গুৰুকেন্দ্ৰিক শিক্ষাইহে যুগ যুগ ধৰি প্ৰাধান্য লাভ কৰি আহিছিল৷ প্ৰাচীন ভাৰতীয় শিক্ষা পদ্ধতিতো গুৰুক নিৰ্ভৰ কৰিয়েই শিক্ষা-দীক্ষা অৰ্জন কৰি শিষ্যসকলে নিজৰ যোগ্যতা, অৰ্হতা, সামাজিক স্থিতি আদিৰ আধাৰত নিজ নিজ ক্ষেত্ৰত নিয়োজিত হৈছিল৷ ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰতবৰ্ষত ব্ৰিটিছে নিজা আধিপত্য স্থাপনৰ স্বাৰ্থত মেক্‌লেৰ নেতৃত্বত এক নতুন শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োগ কৰাৰ লগে লগে শিক্ষা ব্যৱস্থাত এক আমূল পৰিৱৰ্তন ঘটিল৷ দেশৰ স্বাধীনতাৰ পাছত মন্ত্ৰী-নেতা, বিশেষজ্ঞ আদিয়ে সংসদত দেশৰ আৰ্থ-সামাজিক ব্যৱস্থাৰ লগত সংগতি ৰাখি নতুন শিক্ষানীতি, শিক্ষা সম্পৰ্কীয় আইন আদিত গুৰুত্ব আৰোপ কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিততে এইবিলাক প্ৰযোজ্য হ’ল যদিও মেক্‌লেই ইংৰাজী নিৰ্ভৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ যি ভেটি গঢ়িছিল তাৰ পৰা আজিৰ সময়তো আমি আঁতৰি অহাত ব্যৰ্থ হ’লোঁ৷ ব্ৰিটিছে অৱশ্যে দেশত কলেজ, বিশ্ববিদ্যালয়কে ধৰি বিভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ ফলত ভাৰতীয়সকলে আধুনিক শিক্ষাৰে নিজক শিক্ষিত কৰাৰো সুযোগ লাভ কৰিছিল৷ দেশৰ স্বাধীনতাৰ পাছত পৰ্যায়ক্ৰমে চৰকাৰসমূহৰ প্ৰচেষ্টাত বিভিন্ন শিক্ষা নিয়ন্ত্ৰণকাৰী প্ৰতিষ্ঠান, কলেজ-বিশ্ববিদ্যালয় আদি স্থাপিত হ’ল যদিও শিক্ষাৰ্থীকেন্দ্ৰিক শিক্ষা ব্যৱস্থাটো গঢ় লৈ উঠিবলৈ বহু সময় লাগিল৷ ২১ শতিকাৰ আজিৰ সময়তো প্ৰাথমিক শিক্ষা, মাধ্যমিক শিক্ষাৰ পৰা স্নাতক পৰ্যায়লৈকে ড্ৰপ আউটৰ সংখ্যা যথেষ্ট বেছি৷ প্ৰাথমিক শিক্ষাক সাৰ্বজনীন আৰু বিনামূলীয়া কৰা হৈছে শিক্ষা  অধিকাৰ আইন-২০০৯ৰ যোগেদি৷ কিন্তু প্ৰাথমিক শিক্ষাক বিনামূলীয়া কৰাৰ বাবে ব্ৰিটিছৰ এমাহৰৰো অধিক দিনৰ পূৰ্বে গোপালকৃষ্ণ গোখলেই দাবী উত্থাপন কৰি এক গণজাগৰণ সৃষ্টি কৰিছিল৷ কিন্তু দুখৰ বিষয় দেশে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ প্ৰায় ৬২ বছৰৰ পাছতহে নিজা মানুহৰ দ্বাৰা গঠিত চৰকাৰে প্ৰাথমিক শিক্ষা অধিকাৰ আইনখন প্ৰয়োগ কৰিলে৷ পৰৱৰ্তী সময়ত মাধ্যমিক শিক্ষা, উচ্ছ মাধ্যমিক, উচ্ছ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত নতুন নতুন আয়োগ, নীতি আদিৰ যোগেদি দেশৰ শিক্ষা ব্যৱস্থালৈ যোগাত্মক পৰিৱৰ্তন অনাৰ বাবে চেষ্টা অব্যাহত ৰখা হৈছে যদিও শিক্ষাৰ্থীকেন্দ্ৰিক শিক্ষা এতিয়াও সঠিকভাৱে কাৰ্যকৰী হোৱা নাই৷ প্ৰসংগক্ৰমে উল্লেখ কৰিব পাৰি যে শিক্ষাৰ্থীকেন্দ্ৰিক শিক্ষা মানে গুৰুসকলক গুৰুত্বহীন কৰা নহয়৷ বিভিন্ন জাতিগত, ভৌগোলিক, ভাষিক, ধৰ্মীয় ভিন্নতাৰে পৰিপূৰ্ণ দেশখনত নৱ-প্ৰজন্মক ভাল শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰি প্ৰকৃত অৰ্থত মানৱ সম্পদৰূপে সৃষ্টি কৰাটো অতি প্ৰত্যাহ্বানজনক৷ এফালে বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তিৰ বিস্ফোৰণ ঘটিছে আনফালে লক্ষ লক্ষ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এতিয়াও আধাতে দৰিদ্ৰতা বা আন আন কাৰণত শিক্ষা জীৱন সামৰিছে৷ শিক্ষা লাভ কৰি থকা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেও বিভিন্ন আৰ্থ-সামাজিক কাৰকৰ বাবে প্ৰচণ্ড মানসিক চাপৰ মাজেদি শৈক্ষিক জীৱন অতিবাহিত কৰিছে৷ এনে অৱস্থাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত চৰকাৰ, সমাজ তথা শিক্ষক সমাজ অতি চিন্তাশীলতাৰে অগ্ৰসৰ হোৱাৰ সময় আহি পৰিছে৷ বিগত দুটা বছৰৰ অধিক সময় ক’ভিড অতিমাৰীৰ বাবে দেশৰ কোটি কোটি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে স্কুল-কলেজ, বিশ্ববিদ্যালয়লৈ যাব পৰা নাই৷ ছাত্ৰ জীৱনৰ সময়ছোৱা অতি আনন্দময় হোৱাৰ লগতে এই সময়তে মুক্ত চিন্তা, মৌলিক চিন্তাৰ উকমুকনি ঘটে৷ এই সময়ছোৱাত দৈনিক শ্ৰেণীকোঠাৰ লগতে আন সময়তো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে পৰস্পৰৰ সৈতে মতামত বিনিময়ৰ যোগেদি মতামত বিনিময় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে৷ কিন্তু যোৱা দুটা বছৰ ধৰি এই পৰিৱেশ দুৰুহ হৈ পৰাৰ ফলত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল বিভিন্ন প্ৰকাৰে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে৷ অনলাইন শিক্ষাৰ যোগেদি শিক্ষাদান প্ৰক্ৰিয়া অব্যাহত ৰখা হৈছে যদিও এই ব্যৱস্থাৰ মাজেদি শিক্ষাদান আৰু শিকন-দুয়োটাই ফলপ্ৰসূ বুলি ভাবিব নোৱাৰি৷ আনহাতে পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত নকৰাকৈ বিভিন্ন মূল্যায়ন পদ্ধতিৰে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক দশম, দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ শিক্ষান্ত পৰীক্ষা উত্তীৰ্ণ কৰিলেও তাক লৈ কোনোৱে সন্তুষ্ট নহয়৷ ক’ভিড অতিমাৰীৰ বাবে লক্ষ লক্ষ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক অফলাইন পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হ’বলৈ চৰকাৰে বাৰণ কৰিলে৷ কিন্তু অসমৰ দৰে ৰাজ্যত নিৰ্বাচনক অধিক গুৰুত্ব দি শিক্ষাৰ্থীৰ জীৱনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰীক্ষা বাৰম্বাৰ পিছুৱাই অৱশেষত বাতিল কৰিলে৷ অনুৰূপভাৱে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক পৰীক্ষাসমূহো সময়মতে অনুষ্ঠিত নকৰাৰ বাবে অনলাইন পৰীক্ষাৰ নামত এক ভেকোভাওনাৰ যোগেদি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক উত্তীৰ্ণ কৰোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে৷ গুণগত শিক্ষাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰাৰ সময়ত নতুন মূল্যায়ন পদ্ধতি, অ বি ই অনলাইন পৰীক্ষাই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ গুণগত মান কিমান বৃদ্ধি কৰিছে সেই সম্পৰ্কে ব্যাখ্যাৰ প্ৰয়োজন নাই৷ এনেবোৰ কথাৰ পৰা প্ৰতীয়মান হয় যে দেশত কিদৰে চলিছে শিক্ষাৰ্থীকেন্দ্ৰিক শিক্ষা!