শিক্ষক দিৱস
১৮৮৮ চনৰ ৫ ছেপ্টেম্বৰ; দেশৰ প্ৰথমজন উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি তথা দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰপতি সৰ্বেপল্লী ৰাধাকৃষ্ণনৰ জন্মৰ দিন৷ সৰ্বেপল্লী বীৰস্বামী আৰু সীতাম্মাৰ পুত্ৰ ৰাধাকৃষ্ণনৰ জন্ম হৈছিল থিৰুট্টানী নামৰ অখ্যাত চহৰ এখনত৷ অতি সাধাৰণ পৰিয়ালৰ এইজন ব্যক্তি সময়ত একেধাৰে শিক্ষক, দাৰ্শনিক, ৰাজনীতিবিদ আৰু সমাজসেৱক হৈছিল৷ ‘ভাৰত-ৰত্ন’ খিতাপেৰে সন্মানিত হোৱাৰ উপৰি ১৯৩১ চনতেই ‘নাইটহুড’ উপাধি পাইছিল, ১৯৬৩ চনত ‘ব্ৰিটিছ ৰয়েল অৰ্ডাৰ অৱ মেৰিট’ সন্মানেৰে বিভূষিত হৈছিল৷ ইয়াৰ উপৰি কেইবাটাও ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পুৰস্কাৰেৰে সন্মানিত ৰাধাকৃষ্ণনৰ নাম ২৭বাৰ নোবেল বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল৷ সক্ৰিয় ৰাজনীতিত থাকিও ভাৰতীয় দৰ্শনৰ প্ৰবক্তা এইজন মহান ব্যক্তিয়ে ‘ভাৰতীয় দৰ্শন’কে ধৰি বুজনসংখ্যক মহা মূল্যৱান গ্ৰন্থ প্ৰণয়ন কৰি গৈছে, যিটো এক বিৰল দৃষ্টান্ত হিচাপে পৰৱৰ্তী সময়ত চৰ্চিত হৈ আছে৷ আজীৱন শিক্ষাব্ৰতী এইজন ব্যক্তিৰ জন্মদিন পালন কৰিবলৈ লোৱা আয়োজকসকলক তেৱেঁই পৰামৰ্শ দিছিল, উক্ত দিনটো ৰাধাকৃষ্ণনৰ জন্মদিন হিচাপে নহয়, ‘শিক্ষক দিৱস’ হিচাপেহে যেন উদ্যাপন কৰা হয়৷ ‘গুৰু-শিষ্য’ পৰম্পৰাৰ ঐতিহ্যৰে মহিমামণ্ডিত ভাৰতৰ বাবে শিক্ষক দিৱসৰ দৰে এটা দিন উদ্যাপন কৰাটো নিতান্তই প্ৰাসংগিক৷ সেয়েহে বিগত সময়ছোৱাত অবিৰতভাৱে ৫ ছেপ্টেম্বৰৰ দিনটো ভাৰতত শিক্ষক দিৱস হিচাপে পালন কৰি অহা হৈছে৷ অৱশ্যে, ভাৰতেই একমাত্ৰ দেশ নহয়, য’ত শিক্ষক দিৱস পালন কৰা হয়৷ উদাহৰণস্বৰূপে, আৰ্জেণ্টিনাই ১৯১৫ চনৰ পৰাই ১১ ছেপ্টেম্বৰৰ দিনটো, অষ্ট্ৰেলিয়াত অক্টোবৰৰ শেষৰটো শুকুৰবাৰ, বেলজিয়ামত ৫ অক্টোবৰ, ভূটানত ২ মে’, ব্ৰাজিলত ১৫ অক্টোবৰ, কানাডাত ৫ অক্টোবৰ, চীনত ১০ ছেপ্টেম্বৰ, কলম্বিয়াত ১৫ মে’ আদি বিভিন্ন দিনত শিক্ষক দিৱসৰ অনুষ্ঠান পতা হয়৷ আকৌ, ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ইউনেস্ক’ৰ আহ্বানক্ৰমে ১৯৯৪ চনৰ পৰা বিশ্বৰ বেছিভাগ দেশেই ৫ অক্টোবৰৰ দিনটোতে বিশ্ব শিক্ষক দিৱস উদ্যাপন কৰিবলৈ লৈছে৷ শিক্ষকসকলৰ সেৱা, ত্যাগ, দক্ষতা তথা অৰিহণাৰ সমন্বয়ত দেশৰ মানৱ সম্পদ গঢ় লৈ উঠে৷ সেয়েহে দেশৰ বিকাশত শিক্ষকসকলৰ ভূমিকা অনন্য৷ সেই স্বীকৃতিৰ চিহ্নৰূপে আৰু শিক্ষকতা বৃত্তিটোৰ গৰিমা উপলব্ধিৰ কথা ভাবিয়েই হয়তো ড॰ ৰাধাকৃষ্ণনে এনে এটা প্ৰস্তাৱ কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল৷ অৱশ্যে, এই মহান বৃত্তিৰ পৱিত্ৰতা, গৰিমা স্থানান্তৰত কেতিয়াবা ম্লান নোহোৱা নহয়৷ বৃত্তিটোৰ সৈতে জড়িত সেৱামূলক মানসিকতা, দায়িত্ববোধৰ গভীৰতা, তথা মূল্যবোধ আৰু মূল্যাংকনৰ বিভ্ৰান্তিকৰ ধাৰণাই হয়তো এনে হোৱাৰ কাৰণ৷ সময়ৰ জটিলতাই শিক্ষকতাক অন্যান্য বৃত্তিৰ দৰে এক ‘কেৱল মাথোন চাকৰি’লৈ পৰ্যবসিত কৰিছে, যাৰ ফলত ই কেৱল ‘পছন্দ’ৰ এক মৰ্যাদাপূৰ্ণ বৃত্তি হৈ থকা নাই৷ সেয়েহে, হয়তো শিক্ষক দিৱস উদ্যাপনৰ ক্ষেত্ৰতো ‘বজাৰ’ৰ প্ৰৱেশ সন্নিবিষ্ট হৈছে আৰু একপ্ৰকাৰ ‘উৎসৱ’ৰ শাৰীলৈ স্থানান্তৰিত হৈছে৷ অৱশ্যে, এনেবোৰ ক্ষন্তেকীয়া অথবা উপৰুৱা সংযোজনে শিক্ষা, শিক্ষক তথা শিক্ষক দিৱসৰ মৰ্যাদাত হয়তো নঞৰ্থক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, কিন্তু শেষ কৰি দিব নোৱাৰে৷ এনে প্ৰেক্ষাপটত সমগ্ৰ বিষয়টো দেশৰ অভিভাৱকস্বৰূপ চৰকাৰৰ সংশ্লিষ্ট মন্ত্ৰণালয়, বিভাগ তথা কতৃৰ্ত্বমূলক অনুষ্ঠানসমূহে গভীৰভাৱে বিবেচনা কৰা উচিত৷ অৱশ্যে, শিক্ষকতাক এক ‘পছন্দৰ বৃত্তি’লৈ ৰূপান্তৰ কৰা প্ৰক্ৰিয়া এটাই ইতিমধ্যেই চৰ্চা লাভ কৰা পৰিলক্ষিত হৈছে৷ পৰিৱৰ্তিত পৰিস্থিতিৰ প্ৰেক্ষাপটত গাঁও-চহৰ, চৰকাৰী-বেচৰকাৰী নিৰ্বিশেষে সকলোতে শিক্ষা আৰু শিক্ষকৰ সৈতে সংযোজিত বুনিয়াদ মজবুত হৈ উঠক– এয়াই শিক্ষক দিৱসৰ কামনা৷