বাঁহৰ কথা
বছৰটোত যথেষ্ট উৎসাহ-উদ্দীপনাৰে একো একোটা নিৰ্দিষ্ট ‘বিষয়’ক লৈ ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত ‘দিৱস’ উদ্যাপন কৰা হয়৷ আড়ম্বৰপূৰ্ণ পৰিৱেশত পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচীৰে অতি পৰিকল্পিতভাৱে আৰু জাকজমকতাৰে পালন কৰা কেতবোৰ ‘দিৱস’ৰ বাহিৰে আন কেতবোৰ ‘দিৱস’ অতি সেৰেঙাকৈ সন্তৰ্পণে উদ্যাপন কৰা হয়৷ আনন্দ-উল্লাসৰ মাজেৰে নকৰিলে বুলিয়েই যে সেইবোৰ দিৱস তাৎপৰ্যহীন– এনে নহয়৷ ‘বিশ্ব বাঁহ দিৱস’ হৈছে তেনে এটা দিৱস যিটো অতি অনাড়ম্বৰভাৱে উদ্যাপন কৰা হয়৷ এই দিৱস পালনৰ ইতিহাসো বৰ বেছি দীঘলীয়া নহয়৷ ১৮ ছেপ্টেম্বৰত উদ্যাপন কৰা বিশ্ব বাঁহ দিৱসৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰো আজিপৰ্যন্ত অতি সীমিত হৈ আছে৷ ২০০৯ চনৰ পৰাই এই দিৱস উদ্যাপিত হৈ আহিছে৷ এই দিৱস পালনৰ আহ্বায়ক তথা আয়োজক হৈছে বিশ্ব বাঁহ সংগঠন নামৰ আন্তৰ্জাতিক সংস্থাটো৷ ১৯৯১ চনত থাইলেণ্ডত এক সন্মিলনত গৃহীত সিদ্ধান্ত অনুসৰি ১৯৯২ চনত জাপানত অন্য এক বৈঠকত এই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ সংস্থাটোৰ জন্ম হৈছিল৷ ২০১৬ চনত এই সংস্থাটোৱে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ‘ইউনাইটেড নেচন্ছ গ্ল’বেল কম্পেক্ট’ নামৰ শাখাটোৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰে আৰু বহনক্ষমতাযুক্ত লক্ষ্য [২০১৫-৩০] পূৰণৰ বাবে প্ৰতিজ্ঞাবদ্ধ হয়৷ ২০২১ বৰ্ষৰ বিশ্ব বাঁহ দিৱসৰ মূল বাণী হৈছে বাঁহ ৰোপণ৷ উল্লেখনীয় যে সমগ্ৰ বিশ্বতে বাঁহৰ এক তাৎপৰ্যপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক গুৰুত্ব আছে৷ বাঁহ হৈছে সেউজ সম্পদ আৰু দৰিদ্ৰদৰদী৷ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ১৭দফীয়া বহনক্ষমতাযুক্ত লক্ষ্যত অন্তৰ্ভুক্ত দৰিদ্ৰতা নিৰ্মূলকৰণ, সেউজ-শক্তিৰ সংবৰ্ধনকে ধৰি কেইবাটাও লক্ষ্যত সফলতাৰে উত্তীৰ্ণ হোৱাত বাঁহৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে৷ তদুপৰি, ৰাষ্ট্ৰসংঘই বিগত পৰিৱেশ দিৱসত দশকজোৰা [২০২১-৩০] যি ‘পৰিৱেশ পুনৰুত্থান’ৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰিছে, তাতো বাঁহৰ ভূমিকা আছে৷ সমগ্ৰ বিশ্বতে অব্যৱহৃত হৈ থকা বিশাল ভূমিভাগত বাঁহ খেতি কৰিব পৰা যায়৷ আধুনিক উন্নয়ন তথা উদ্যোগীকৰণ আদিৰ নামত হোৱা বন বিধবংসীকৰণ প্ৰক্ৰিয়াটোকো বাঁহ ৰোপণৰ দ্বাৰা বনানীকৰণলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পৰা যায়৷ সমগ্ৰ এছিয়াৰ লগতে ভাৰততো বাঁহৰ উৎপাদন তথা প্ৰচলন বা ব্যৱহাৰ বিস্তৃতভাৱে হয়৷ ঘৰ, বেৰ, কৃষি তথা মাছমৰা সঁজুলি, ঘৰত ব্যৱহৃত সা-সৰঞ্জাম, দলং নিৰ্মাণ আদি পৰম্পৰাগত ব্যৱহাৰৰ উপৰি আধুনিক বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তিৰ সহযোগত বাঁহক এক অতুলনীয় ঔদ্যোগিক কেঁচামাললৈ পৰ্যবসিত কৰা হৈছে৷ কেৱল এছিয়া মহাদেশতেই নহয়, ইউৰোপ, আমেৰিকা আদিতো বাঁহক এক পৰিৱেশ-অনুকূল উপাদান হিচাপে মৰ্যাদা দিয়া হৈছে৷ অৱশ্যে, ভাৰতৰ নিচিনা দেশত বাঁহৰ স্থান এতিয়াও ‘ঘৰৰ মুৰ্গী দাইলসদৃশ’ হৈয়েই আছে৷ সমগ্ৰ বিশ্বতে হেনো বাঁহৰ ১১৫বিধ জাতি আৰু ১,৪০০বিধ প্ৰজাতি আছে৷ তথ্য অনুসৰি ভাৰতত ২৯বিধ জাতি আৰু ১৪৮বিধ প্ৰজাতিৰ বাঁহ আছে৷ ভাৰতত প্ৰায় ৪.৬ নিযুত টন বাঁহ বছৰি উৎপাদন হয়৷ চীনৰ পাছতেই বাঁহ উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ স্থান৷ এই দুই দেশ মিলি বিশ্ব বাঁহৰ বজাৰৰ প্ৰায় ৫০ শতাংশ অধিকাৰ কৰি আছে৷ সেয়ে হ’লেও, অন্য এক সূত্ৰৰ তথ্যমতে বিশ্বৰ বাঁহৰ বজাৰত চীনে অকলে ৭০ শতাংশ অধিকাৰ কৰি আছে৷ সেই তুলনাত ভাৰতৰ অংশ যথেষ্ট কম বুলিয়েই কোৱা হৈছে৷ আনকি, কম্বোদিয়া, ভিয়েটনাম, থাইলেণ্ড আদি দেশৰ স্থান ভাৰততকৈ ওপৰত বুলিহে প্ৰতিষ্ঠিত হৈছে৷ ২০০৬-০৭ চনতেই ‘ৰাষ্ট্ৰীয় বাঁহ মিছন’ আৰম্ভ কৰা হৈছিল যদিও এই মিছন এতিয়াও ‘সেউজ-ভাৰত’ নিৰ্মাণত দৰিদ্ৰ-দৰদীৰ ভূমিকা পালন কৰি দেশৰ সম্পদ তথা আয় গঠনত আশানুৰূপ ভূমিকা পালন কৰিব পৰা নাই৷ মন কৰিবলগীয়া কথা যে ভাৰতৰ মুঠ বাঁহৰ ৯০বিধ প্ৰজাতিৰ যোগান ধৰোঁতা হৈছে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল৷ অসমতেই হেনো ৩৮বিধ প্ৰজাতিৰ বাঁহ আছে, বেত আছে ১৪বিধ প্ৰজাতিৰ৷ বাঁহ হৈছে কাগজ উদ্যোগৰ কেঁচামাল, অথচ অসমত কাগজ কল অতি দুখজনকভাৱে বন্ধ হৈ যায়৷ অসমতো আছে বাঁহ-বেতৰ উদ্যোগ৷ ইয়াৰে উৎপাদিত সামগ্ৰী হয়তো বিদেশৰ বজাৰলৈও গৈছে৷ কিন্তু, এইবোৰৰ বেছিভাগেই ব্যক্তিগত প্ৰচেষ্টাত সম্পাদিত হৈছে৷ বাঁহক বনানীকৰণ অথবা কৰ্মসংস্থান সৃষ্টিৰে আয় উপাৰ্জনৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ কোনো বিস্তৃত আঁচনি ৰজা ঘৰত নাই৷ প্ৰজাৰ মাজতো ‘ৰোজ ডে’, ‘ভেলেণ্টাইন ডে’, ‘চ’কলেট ডে’’ আদি এশ-এবুৰি ডে’ৰ তালিকা থাকিলেও সেই তালিকাত ‘বেম্ব’ ডে’’ৰ স্থান নাই, সেই বাবে ১৮ ছেপ্টেম্বৰৰ বাঁহ দিৱস সন্তৰ্পণে পাৰ হৈ যায়৷