ঈশ্বৰ আল্লা তেৰে নাম

মহান বিজ্ঞানী এলবাৰ্ট আইষ্টাইনে কৈছিল যে ভৱিষ্যতৰ প্ৰজন্মই এই কথা বিশ্বাস কৰিবলৈ টান পাব যে মহাত্মা গান্ধীৰ দৰে এজন তেজ-মঙহৰ মানুহ এদিন এই পৃথিৱীত জীয়াই আছিল৷ মহাত্মা গান্ধীৰ জন্ম হোৱা ডেৰ শতিকাৰো অধিক হ’ল৷ এই ডেৰ শতিকাত পৃথিৱীৰ আমূল পৰিৱৰ্তন ঘটিছে৷ অতি স্বাভাৱিকভাৱে ডেৰ শতিকাৰ আগতে জন্ম হোৱাসকলৰ কোনো অৱশিষ্ট এতিয়া আৰু বাকী নাই৷ তেওঁলোকৰ সৰহভাগৰে আনকি স্মৃতিও এতিয়া মচ খাইছে৷ কিন্তু মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী এতিয়াও কেৱল ভাৰততে নহয়, পৃথিৱীত প্ৰাসংগিক হৈ আছে৷

কোৱা হয় যে গান্ধীজীক মহাত্মা অভিধা প্ৰদান কৰিছিল ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে ১৯১৫ চনত৷ এই সন্দৰ্ভত অৱশ্যে মদভেদ আছে৷ যোৱা এটা শতিকাজুৰি গান্ধীজীৰ অলেখ মূল্যায়ন, নৱমূল্যায়ন পুনৰ মূল্যায়ন হৈছে৷ তেওঁক ভগৱানৰ পৰ্যায়লৈ তুলি অতিমানৱ, মহামানৱৰূপে গুণানুকীৰ্তন কৰা হৈছে৷ একে সময়তে তেওঁক তীব্ৰ সমালোচনা কৰিও বহু আলোচনা হৈছে৷

মহাত্মা গান্ধীৰ কৃতিত্বসমূহৰ ভিতৰত এটা হ’ল তেওঁক চৰম বামপন্থী আৰু চৰম সোঁপন্থী,  কট্টৰ হিন্দু আৰু কট্টৰ মুছলমানকে আদি কৰি বহু বিপৰীতমুখী শিবিৰে আক্ৰমণৰ লক্ষ্য কৰি লৈছিল৷ গান্ধীজীৰ তাতোকৈও চমকপ্ৰদ কৃতিত্ব হ’ল তেওঁৰ মৃত্যুৰ ৭৩ বছৰ পাছতো তেওঁ এই শিবিৰসমূহৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈ আছে৷ গান্ধী নাথাকিলেও তেওঁৰ লিগেচী এতিয়াও প্ৰৱাহমান৷ গান্ধীজী এতিয়াও প্ৰাসংগিক৷

গান্ধীজীয়ে দুটা পৰস্পৰবিৰোধী শিবিৰ বা মতবাদৰ স’তে মোকাবিলা কৰি তেওঁৰ নিজৰ পথ বাছি লৈছিল৷ বহু জাতি, বহু ভাষা, বহু বৰ্ণৰ বিবিধতাৰে ভৰা ভাৰতৰ মানুহক গান্ধীজীয়ে স্বাধীনতাৰ যুঁজখনত ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে ঐক্যবদ্ধ কৰিছিল৷ ভাৰতৰ মানুহে গান্ধীজীৰ প্ৰতি বিশ্বাস আৰু আস্থা স্থাপন কৰিছিল৷ এয়া গান্ধীজীৰ বিৰল কৃতিত্ব৷ আজিৰ গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ ভাৰতে নিজৰ অস্তিত্বৰ বাবে সদায়েই গান্ধীজীৰ ওচৰত ঋণী হৈ থাকিব৷ 

গান্ধীজীৰ বিষয়ে বিস্তৰ গৱেষণা কৰা ৰামচন্দ্ৰ গুহই কৈছে যে চাৰিটা কাৰণত গান্ধীজী কেৱল ভাৰতৰ নহয় পৃথিৱীৰ বাবে প্ৰাসংগিক হৈ থাকিব৷ 

প্ৰথমতে, অন্যায় নিয়ম-কানুন আৰু প্ৰভুত্ববাদী একছত্ৰী চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে অহিংস প্ৰতিৰোধ৷

দ্বিতীয়তে, বিভিন্ন চিন্তাধাৰা আৰু বিশ্বাসৰ মাজত বুজাবুজি স্থাপন আৰু ধৰ্মীয় সহনশীলতা৷

তৃতীয়তে, এনে এক অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা যিটোৱে প্ৰকৃতিক ধৰ্ষণ আৰু লুণ্ঠন নকৰে৷

চতুৰ্থতে, ৰাজহুৱা বিতৰ্কৰ সময়ত শিষ্টাচাৰ বজাই ৰখা আৰু ৰাজহুৱা জীৱনত ব্যক্তিগত স্বচ্ছতা বজাই ৰখা৷

এফালে ১৯ শতিকাৰ ৰক্ষণশীল গুজৰাটী পৰিয়ালৰ আৰু হিন্দু ধৰ্মৰ পৰম্পৰা আৰু আনফালে পশ্চিমীয়া চিন্তাৰ প্ৰভাৱ– এই দুয়োটাই ভৱিষ্যতৰ গান্ধীজনক, তেওঁৰ ভাবধাৰাক, তেওঁৰ দ্বিধা-দণ্ডসমূহক গঢ় দিছিল৷ 

ৰামচন্দ্ৰ গুহৰ মতে, গান্ধীজী যদি দক্ষিণ আফ্ৰিকালৈ নগ’লহেঁতেন, তেনেহ’লে তেওঁ আমি জনা গান্ধীজন নহ’লহেঁতেন৷ তিনিজন চিন্তাবিদৰ গান্ধীৰ ওপৰত সুদূৰপ্ৰসাৰী প্ৰভাৱ পৰিছিল, যি কথা গান্ধীজীয়ে নিজেই কৈ গৈছে৷ আমেৰিকাৰ চিন্তাবিদ হেনৰী ডেভিড থৰ’ৰ ‘পেছিভ ৰেজিষ্টেন্স’ বা ‘পৰোক্ষ প্ৰতিৰোধ’ৰ ধাৰণাৰে উদ্বুদ্ধ হৈ গান্ধীজীয়ে দক্ষিণ আফ্ৰিকাত আইন অমান্য আন্দোলনৰ জন্ম দিছিল৷ থৰ’য়ে কৈছিল যে এক অন্যায় শাসন ব্যৱস্থাৰ অধীনত এজন ন্যায়পৰায়ণ মানুহৰ বাবে একমাত্ৰ উচিত স্থান হ’ল কাৰাগাৰ৷ এই কথাষাৰে গান্ধীক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱান্বিত কৰিছিল৷ গান্ধীয়ে তেওঁৰ নিজৰ শিক্ষক বুলি কৈছিল৷ 

জন ৰাস্কিন আছিল ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ এজন ইংৰাজ সমালোচক৷ তেওঁ ঔদ্যোগিক পুঁজিবাদৰ বিৰোধী আছিল৷ তেওঁৰ চিন্তাই গান্ধীজীক প্ৰবলভাৱে আলোড়িত কৰিছিল৷ গান্ধীজী বৃহৎ উদ্যোগৰ বিৰোধী আছিল৷ তেওঁৰ গ্ৰাম্য স্বৰাজৰ অৰ্থনৈতিক আঁচনিত সম্পদ আহৰণতকৈ সুখী আৰু সন্তুষ্ট জীৱন-যাপনতহে অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল৷ 

টলষ্টয় আৰু গান্ধীয়ে সমগ্ৰ জীৱনজুৰি অহিংসাক জীৱন-যাপনৰ এক উপায় আৰু আদৰ্শৰূপে আৰু প্ৰতিৰোধৰ এক উপায়ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ চেষ্টা চলাই গ’ল৷ টলষ্টয়ৰ পুথি ‘দ্য কিংডম অৱ গড ইজ উইদিন ইউ’ বা ‘ভগৱানৰ সাম্ৰাজ্যখন তোমাৰ অন্তৰত আছে’ই গান্ধীজীৰ ওপৰত গভীৰ সাঁচ বহুৱাইছিল৷ 

গান্ধীজীয়ে গান্ধীবাদ বুলি এক বিশেষ আদৰ্শ বা চিন্তাধাৰা গঢ়ি থৈ যোৱা নাই৷ তেওঁ মতান্ধ নাছিল৷ প্ৰয়োজনত তেওঁ পুৰণি ধাৰণা বিসৰ্জন দি নতুন চিন্তাক আঁকোৱালি লৈছিল৷ তেওঁৰ বিৰুদ্ধে এই অভিযোগ আছে যে দক্ষিণ আফ্ৰিকাত তেওঁ বগা চামৰাৰ শাসকৰ অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজি থাকোঁতেও তাৰ স্থানীয় ক’লা ছালৰ মানুহখিনিক ভাৰতীয়সকলতকৈ নিকৃষ্ট বুলি গণ্য কৰিছিল৷ কিন্তু ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পাছত ভাৰতৰ বৰ্ণবাদী সমাজখনৰ আটাইতকৈ তলখাপৰ ছাফাই কামত নিয়োজিতসকলক যিসকলক সমাজে অস্পৃশ্য গণ্য কৰিছিল, তেওঁলোকক হৰিজন নামকৰণ কৰি সমাজত সমান স্থান দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল৷ নাৰীৰ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা সন্দৰ্ভতো, বিশেষকৈ তেওঁৰ ব্যক্তিগত জীৱনত কস্তুৰবাৰ স’তে কৰা আচৰণৰ ক্ষেত্ৰত গান্ধীজীৰ নাৰীবিদ্বেষী মনোভাব প্ৰকট হোৱা বুলিও অভিযোগ আছে৷ এগৰাকী পিতৃৰূপেও তেওঁ বহু বিফলতা আৰু সংঘাতৰ সন্মুখীন হৈছিল৷

গান্ধীজীৰ ব্যক্তিত্বত যদি কিবা খুঁত আছিল, সি তেওঁ যে এজন তেজ-মঙহৰ মানুহ, ভগৱান নহয়, তাকে প্ৰমাণ কৰে৷ তেওঁৰ জীৱন আৰু কৰ্মই এতিয়াও পৃথিৱীজুৰি বহুতকে অনুপ্ৰাণিত কৰি আছে৷ কৰি থাকিব৷