কুৰিতেই বুঢ়ী নহয়
‘কুৰিতেই বুঢ়ী’ বোলা কথাষাৰক মূল্যহীন কৰি দেশে কন্যা সন্তানৰ বিবাহৰ বয়স ১৮ বছৰৰ পৰিৱৰ্তে ২১ বছৰলৈ বঢ়াই দিবলৈ গৈ আছে৷ ল’ৰা আৰু ছোৱালী উভয়ৰে বিবাহৰ নূ্ন্যতম বয়স একেটা সীমাতে ৰখাৰ সিদ্ধান্ত ইতিমধ্যে কেবিনেটত গ্ৰহণ কৰা হৈছে৷ ইয়াৰ বাবে সংসদৰ আগন্তুক অধিৱেশনত ‘প্ৰটেক্চন অৱ চাইল্ড্ মেৰীজ এক্ট, ২০০৬’খন সংশোধনীৰ বাবে উত্থাপন কৰা হ’ব৷ দেশৰ বিভিন্ন অংশত থকা ভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ মাজত প্ৰচলিত বিবাহ সম্পৰ্কীয় আন কেতবোৰ প্ৰাসংগিক কথাকো হয়তো প্ৰস্তাৱিত সংশোধনী বিধেয়কখনে চুই যাব পাৰে৷ ইতিমধ্যে, স্থানান্তৰত বিবাহৰ বৰ্ধিত বয়সৰ কথাটোৱে চৰ্চা লাভ কৰিছেই৷ এই চৰ্চা স্বাভাৱিকভাৱেই কথাষাৰৰ বিৰোধ কৰিব খোজাসকলৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছে৷ সেয়া হ’লেও এক সুদীৰ্ঘ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে আহি লোৱা এই সিদ্ধান্তত চৰকাৰ পিছহুঁহকি যোৱাৰ কোনো যুক্তি নাই৷ উল্লেখ্য, সমতা পাৰ্টীৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী জয়া জেইট্লিৰ অধ্যক্ষতাত গঠিত চাৰিজনীয়া ‘টাস্ক ফ’ৰ্চ’ৰ এই প্ৰতিবেদন এতিয়াও ৰাজহুৱা কৰা হোৱা নাই৷ অৱশ্যে, অধ্যক্ষ জয়া জেইট্লিয়ে সাংবাদিকৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত এষাৰ যুক্তিসংগত কথা কৈছে৷ তেওঁ স্পষ্টকৈ কৈছে যে সকলো ক্ষেত্ৰতে ‘লিংগ সমতা’ৰ কথা কৈ অহাৰ পাছত বিয়াৰ ক্ষেত্ৰত দুটা ভিন্ন বয়স ৰখাৰ কোনো যুক্তি নাই৷ অৱশ্যে, কেৱল মাথোন সমতা আনিবৰ বাবেই ২০২০ চনৰ জুনত এই টাস্ক ফ’ৰ্চ গঠন কৰি দিয়া হোৱা নাছিল৷ ছোৱালীৰ বিবাহৰ বয়সৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন দিশ যেনে– প্ৰসূতিৰ মৃত্যুৰ হাৰ, নৱজাতকৰ মৃত্যুৰ হাৰ, শিশুৰ লিংগ-অনুপাত, মুঠ উৰ্বৰতাৰ হাৰ আদিৰ লগত বিয়াৰ বয়সৰ সহঃসম্বন্ধ অধ্যয়ন কৰিবলৈ দিয়াটোহে আছিল মুখ্য উদ্দেশ্য৷ ইতিমধ্যে, চি পি আই [এম]ৰ মহিলা সংগঠন সদৌ ভাৰত গণতান্ত্ৰিক মহিলা সংস্থাই প্ৰস্তাৱিত বৰ্ধিত বয়স গ্ৰহণ নকৰিবলৈ চৰকাৰক দাবী জনাইছে৷ সংস্থাৰ মতে, বিবাহৰ বয়সত হাত নিদিয়াকৈও চৰকাৰে মহিলা আৰু শিশুৰ স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা শিতানত অধিক ব্যয় আবণ্টন কৰি কল্যাণ সাধন কৰিব পাৰে৷ আচলতে ‘জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যু’ স্বৰ্গতেই ঠিক হৈ আহে বুলি বিশ্বাস কৰা মানুহেৰে ভৰপূৰ এই দেশখনত আইন প্ৰণয়নৰ যোগেদি বিবাহৰ বয়স নিৰ্ধাৰণ কৰাটো এক কঠিন প্ৰত্যাহ্বানস্বৰূপ৷ চৰকাৰৰ সমীক্ষা প্ৰতিবেদনবোৰতেই এনে কথাৰ উদাহৰণ লুকাই আছে৷ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল স্বাস্থ্য সমীক্ষা-৫ [২০১৬-২১]ৰ প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ২২-২৩ বছৰৰ মহিলাসকলৰ মাজত চলোৱা এলানি প্ৰশ্নোত্তৰ মতে ২৩.৩ শতাংশ মহিলাই ১৮ বছৰৰ আগতেই বিবাহত প্ৰৱেশ কৰিছে৷ ইয়াৰ পূৰ্বৰ প্ৰতিবেদনবোৰতো এই সংখ্যা বৰ্তমানতকৈও অধিক পোৱা গৈছে৷ গতিকে, এই দিশৰ পৰা যদি বিবেচনা কৰা হয়, তেন্তে বয়সৰ সীমাৰেখা টনাৰ যুক্তিয়েই নাই৷ আচলতে, পৰিয়ালৰ দৰিদ্ৰতা, স্বাস্থ্য-সচেতনতাৰ অভাৱৰ লগতে কৰিবলৈ একো নাথাকে বাবেও ছোৱালী বিবাহত বহিবলগীয়া হয়৷ দেশে বছৰ বছৰ ধৰি স্ত্ৰীশিক্ষাক অগ্ৰাধিকাৰ দিও শিক্ষাৰ বিভিন্ন স্তৰত থকা লিংগ অসমতা দূৰ কৰিব পৰা নাই৷ ৰোধ কৰিব পৰা নাই ছোৱালীৰ স্কুল ড্ৰপ আউট সমস্যা৷ চৰকাৰে নতুন শিক্ষানীতি বাস্তৱায়িত কৰিবলৈ গৈ আছে৷ এই নীতিয়ে মহিলাসকলৰ বাবে এক বিকল্প শিক্ষাব্যৱস্থাৰ সুৰুঙা ৰাখিছেনে? য’ত বিভিন্নধৰণৰ ‘স্কিল’ বিকাশৰ পাঠ্যক্ৰম কেৱল মহিলাসকলৰ বাবেই থাকিব৷ এনে স্কিল-সমৃদ্ধ পাঠ্যক্ৰম, যিয়ে ছোৱালীহঁতক এক কেৰিয়াৰ গঢ় লৈ উঠাত সহায়ক হ’ব, যদিহে বাস্তৱায়িত কৰিব পৰা গ’লহেঁতেন, তেন্তে বিবাহৰ বয়স বঢ়াই দিয়া আইনখনৰ ই এক পৰিপূৰক ব্যৱস্থা হ’লহেঁতেন৷ যিসকলে নিজ প্ৰতিভা বা সামৰ্থ্যৰে উচ্ছ শিক্ষালৈ আগবাঢ়ি যায়, কেৰিয়াৰ গঢ়িব খোজে, তেওঁলোকৰ বাবে আইন নালাগেই; কিন্তু দুখীয়া, ড্ৰপআউট তথা বিকল্পৰ সন্ধান নথকাসকলৰ বাবে ‘বিয়া’ যেন মুখ্য চিন্তাৰ বিষয় হৈ পৰে৷ তেনে কন্যাৰ পৰিয়াল আৰু সমাজ-সংহতিৰ বাবে ছোৱালী কুৰিতেই বুঢ়ী৷ কেৱল বিৰোধৰ নামত বিৰোধ নকৰি সোঁ-বাঁও মহিলা সংগঠনসমূহে চৰকাৰৰ এই সিদ্ধান্ত সফলতাৰে ৰূপায়িত হোৱাৰ বাবে যথাসাধ্য উপদেশ, পৰামৰ্শ আদি আগবঢ়াওক আৰু লিংগ-সমতাৰ দিশত দেশক এখোজ আগবঢ়াই নিয়ক৷