বৌদ্ধিক চক্ৰান্ত

আশীৰ দশকত সংঘটিত এটা বৃহৎ বৌদ্ধিক চক্ৰান্তৰ ঘটনাই  বিগত কেইদিনমান ৰাজ্যৰ সাহিত্য-সামাজিক ক্ষেত্ৰত পুনৰ তোলপাৰ লগাই আছে৷ প্ৰায় অৰ্ধশতিকাৰ পূৰ্বে সংঘটিত এই নিন্দনীয় চক্ৰান্তৰ বিয়য়ে আজিৰ প্ৰজন্মৰ অনেকেই অবগত নহয়৷ কিন্তু প্ৰথাগত সংবাদ মাধ্যম আৰু তাৰ সমান্তৰালভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ উঠা সামাজিক মাধ্যমৰ চৰম উৎকৰ্ষৰ যুগত এতিয়া দুই-তিনিদিনৰ ভিতৰতে ১৯৭৪ চনত সংঘটিত সেই বৌদ্ধিক চক্ৰান্তৰ ঘটনাটোৰ আঁতিগুৰি সৰ্বস্তৰলৈ বিয়পি পৰিছে৷ ঘটনাটো এইবাবেই অধিক প্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে,কিয়নো এই চক্ৰান্তৰ বলি হৈছিল সোমবাৰে ২০২১ চনৰ জ্ঞানপীঠ বঁটা হাতত তুলি লোৱা স্বনামধন্য কবি নীলমণি ফুকন৷ ঘটনাটোৰ বিশদ বৰ্ণনালৈ নগৈ মাথোঁ ইমানকে ক’ব পাৰি যে,কবি নীলমণি ফুকন তেওঁৰ তৰুণ বয়সত কিন্তু প্ৰতিভাৰ অসামান্য স্ফুৰণ ঘটাৰ সময়ত কুম্ভীলক বৃত্তিত জড়িত বুলি ভুৱা তথ্য-প্ৰমাণেৰে কেইজনমান অসমীয়া লোকে ৰচনা কৰা এটা ঘৃণনীয় ষড়যন্ত্ৰৰ বলি হৈছিল৷ ষড়যন্ত্ৰৰ মাত্ৰা ইমানেই বৃহৎ আৰু তথ্য-প্ৰমাণ ইমানেই নিখুঁতপ্ৰায় আছিল যে,চক্ৰান্তৰ প্ৰবল সোঁতে নীলমণি ফুকনক কবিতাৰ গৰিমামণ্ডিত জগতখনত তেওঁ নিজে সৃষ্টি কৰা অসামান্য উচ্চ কাব্যিক আসনখনৰ পৰা উটুৱাই নিয়াৰ উপক্ৰম ঘটাইছিল৷ কিয়নো,ঘটনাটো প্ৰকাশ পাইছিল তেতিয়াৰ এখন প্ৰসিদ্ধ আলোচনীত আৰু সেয়ে বহুতেই বিশ্বাস কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল৷ ঘটনাটো ঠিক এই সময়তে অৰ্থাৎ আজিৰ পৰা ৪৮ বছৰ পূৰ্বে ১৯৭৪ চনৰ ৰঙালী বিহুৰ সংখ্যাত প্ৰকাশ পাইছিল৷ নীলমণি ফুকনেহে জানিছিল ঘটনাটো সম্পূৰ্ণ মিছা৷ সেই অপবাদৰ পৰা মুক্ত হোৱাৰ বাবে তেওঁ দুটা উপায় অৱলম্বন কৰিছিল৷ এটা আছিল আৰক্ষীৰ দ্বাৰা অনুসন্ধান আৰু সেই কাম সফলতাৰে সম্পাদন কৰিছিল তেতিয়াৰ কামৰূপৰ আৰক্ষী অধীক্ষক কে পি এছ গিলে৷ দুৰূহ যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু ইণ্টাৰনেটৰ নাম-গোন্ধ নথকা দিনতো গিলে কেৰালা,বিজয়ৱাড়াৰ পৰা তথ্য সংগ্ৰহ কৰি কবিক দোষমুক্ত কৰিছিল আৰু এয়া গুৱাহাটীতে সংঘটিত অতি উচ্চ মাত্ৰাৰ কিন্তু নিকৃষ্ট ষড়যন্ত্ৰ বুলি প্ৰমাণ কৰিছিল৷ কবি নীলমণি ফুকনক তেতিয়া প্ৰয়োজন আছিল অপবাদৰ পৰা বৌদ্ধিক মুক্তি৷ সেইক্ষেত্ৰত প্ৰথমেই এককভাৱে অতি সাহসেৰে নীলমণি ফুকনৰ পক্ষত থিয় দিছিল কবি,সাহিত্যিক,সমালোচক ভবেন বৰুৱা৷ অৱশ্যে তাৰ আগে-পিছে তেওঁৰ উত্তৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন সময়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল সাহিত্যিক-সমালোচক ড॰ হীৰেন গোহাঁয়ে৷ নীলমণি ফুকনৰ কবিতাক বহু পাঠকৰ ওচৰলৈ লৈ যাবলৈ ড॰ গোহাঁয়ে কৰা ঐকান্তিক প্ৰচেষ্টা  অসমৰ সাহিত্য ক্ষেত্ৰত সৰ্বজনবিদিত৷ কিন্তু নিজৰ কাব্যিক জীৱনৰ জটিল সন্ধিক্ষণত নীলমণি ফুকনে ভবেন বৰুৱাৰ পৰা সেই বৌদ্ধিক সহায় বিচাৰিছিল, কিয়নো তেওঁ জানিছিল কলা আৰু বিজ্ঞানৰ সংমিশ্ৰণেৰে কেৱল ভবেন বৰুৱাইহে বৌদ্ধিকভাৱে অপবাদৰ পৰা মুক্ত হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰিব পাৰিব৷ ভবেন বৰুৱাই নীলমণি ফুকন সম্পাদিত এখন আলোচনীৰ প্ৰস্তাৱনা সংখ্যাত এটা তত্ত্বগধুৰ প্ৰবন্ধ লিখি নীলমণি ফুকনক সেই ভয়াৱহ অপবাদৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল৷ অৰ্ধশতিকা পূৰ্বৰ সেই ঘটনাই যে এতিয়াও অসমৰ সাহিত্য-সামাজিক ক্ষেত্ৰত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছে সেয়া মুঠেই অস্বাভাৱিক নহয়৷ কিয়নো সেই চক্ৰান্ত অতি গভীৰ আৰু ভয়ংকৰ আছিল৷ সেই চক্ৰান্তৰে এজন অসীম প্ৰতিভাশালী কবিক সম্পূৰ্ণৰূপে ধবংস কৰি দিয়াৰ চক্ৰান্ত কৰা হৈছিল৷ সেই ষড়যন্ত্ৰ উদ্ভৱ হৈছিল নিঃসন্দেহে ঈৰ্ষাৰ পৰা৷ সেয়ে এই কথাও ভাবিব পাৰি,যি ষড়যন্ত্ৰ ৰচনা কৰিছিল তেওঁ হয়তো কবিৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল৷ তেনে প্ৰতিদ্বন্দ্বীয়ে হয়তো বিচাৰিছিল,বয়সত তৰুণ কিন্তু এদিন দেশৰ কাব্য-সাহিত্যৰ চূড়াত উপনীত হোৱাৰ প্ৰচুৰ সম্ভাৱনা থকা নীলমণি ফুকনৰ কাব্যচৰ্চা চালুকীয়া অৱস্থাতে নিঃশেষ হৈ যাওক৷ কিন্তু সেয়া সম্ভৱ নহ’ল৷ প্ৰতিভাৰে মহীয়ান হৈ নীলমণি ফুকনে অসমীয়া কবিতাক এদিন দেশৰ শীৰ্ষবিন্দুত উপনীত কৰাই নিজক অপ্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰমাণ কৰিলে আৰু মাতৃভাষাকো গৰিমামণ্ডিত কৰিলে৷