নগৰ বাছৰ দৌৰাত্ম্য
গুৱাহাটী মহানগৰ এতিয়া বহুত ডাঙৰ হ’ল৷ ১৮৫৩ চনত থকা প্ৰায় ৭,০০০ জনসংখ্যাই ১৮৭১ চনত বৃদ্ধি পালে ১১,৪৯২লৈ৷ তাৰপাছত প্ৰতি দহ বছৰৰ মূৰে মূৰে জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ তাৰতম্য মন কৰিবলগীয়া৷ ১৮৮১ চনত বৃদ্ধি সামান্য৷ ১৮৯১ চনত কমি গৈ জনসংখ্যা হৈছিল ৮,৮৮৩৷ ১৯০১ চনত বাঢ়িছিল ১১,৬৬১লৈ৷ কিন্তু ১৯২১ চনৰ পৰা বৃদ্ধি হ’বলৈ ধৰে তীব্ৰগতিৰে৷ ১৯২১ৰ ১১,৪৮০ জনসংখ্যাই ক্ৰমে ১৯৩১ত ২১,৭৯৭, ১৯৪১ চনত ২৯,৫৯৮, ১৯৫১ত একেজাঁপে ৪৩,৬১৫, ১৯৬১ত ১০০,৭০৭লৈ বৃদ্ধি হোৱাৰ পাছত ১৯৭১ চনত গুৱাহাটীত জনসংখ্যা হয়গৈ ১,২৩,৭৮৩ আৰু ১৯৯১ত হয় ৫,৭৭,৫২৬৷ ১৯৯১ চনৰ লোকপিয়ল মতে, গুৱাহাটীৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৬ লাখ৷ তাৰ উপৰি ৰাজ্যখনত বিভিন্ন ঠাইৰ লগতে ওচৰ-চুবুৰীয়া মেঘালয়, নাগালেণ্ড, অৰুণাচল প্ৰদেশ, মিজোৰাম, মণিপুৰ, ত্ৰিপুৰা আদি ৰাজ্যৰ পৰা বহু হাজাৰ লোকৰ আহ-যাহ হয় প্ৰতিদিনে এইখন মহানগৰলৈ৷ গুৱাহাটীত বাস কৰা আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা তথা নিম্ন মধ্যবিত্ত লোকৰ যাতায়তী ব্যৱস্থা সম্প্ৰতি যথেষ্ট কষ্টসাধ্য৷ ১৯৭০ দশকপৰ্যন্ত ইয়াৰ বাসিন্দাসকলৰ এক বুজনসংখ্যক লোকৰ যাতায়তী চলিছিল ৰিক্সা, ঘোঁৰাগাড়ী আদিৰ দৰে ব্যৱস্থাৰে আৰু সেই ব্যৱস্থাৰে বহু লাখ মানুহৰ জীৱিকা চলিছিল৷ ৬০-৭০ দশকত গুৱাহাটী চহৰত ঠেলা, ঘোঁৰাগাড়ী, ৰিক্সা চলিছিল প্ৰায় ডেৰ লাখ আৰু এই ব্যৱস্থাৰে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰা লোকৰ পৰিয়ালত সদস্য গড় হিচাপত ৩জনকৈ পৰিলেও প্ৰায় চাৰে চাৰি লাখ মানুহৰ জীৱিকা চলিছিল৷ ঠেলা-ৰিক্সা, ঘোঁৰাগাড়ী আদিৰ বেছিসংখ্যকৰ মালিক আছিল আৰ্থিকভাৱে কিছু সচ্ছল লোকৰ পৰিয়াল কিছুমান আৰু চলাওঁতাসকলে মালিকৰ পৰা ভাড়া বা কমিছনত লৈ চলাইছিল সেইবোৰ৷ অটোৰিক্সা চলা নাছিল তেতিয়া৷ ঠেলাৱালা, ৰিক্সাৱালা, ঘোঁৰাগাড়ী চলাওঁতা আদিৰে গঠিত হৈছিল বৃহত্তৰ জনসমষ্টি এটা৷ ১৯৫০ চনৰ পথ পৰিবহণ আইনৰ অধীনত ১৯৭০ চনৰ ৩১ মাৰ্চৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়৷ তাৰ পূৰ্বে গৃহ বিভাগৰ অধীনত ‘ৰোড পৰিবহণ’ অসমত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল ১৯৪৮ চনৰ ১৬ জানুৱাৰীৰ পৰা৷ ১৯৫০ চনত অসম চৰকাৰৰ গৃহ বিভাগৰ পৰা পৰিবহণ বিভাগক অধীনস্থ কৰা হৈছিল৷ মহানগৰত চৰকাৰী চিটীবাছ চলিবলৈ লয়৷ ব্যক্তিগত মালিকৰ অধীনস্থ চিটীবাছ চলে৷ পৰিবহণ বিভাগৰ বাছৰ পৰা চৰকাৰে লোকচান ভৰাৰ পৰিণতিত ভাড়া বৃদ্ধিৰ দাবী উঠিলেই সেই সময়ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী বা পৰিবহণমন্ত্ৰীৰ বক্তব্য আছিল– ‘পৰিবহণত কোনো চৰকাৰে বেপাৰ কৰিব নোখোজে৷ এইটো ‘পাব্লিক ইউটিলিটী’ অৰ্থাৎ জনসাধাৰণৰ সুবিধাৰ্থে ‘নো প্ৰফিট, নো লছ’ৰ নীতিৰে প্ৰচলন কৰা ব্যৱস্থা৷ ১৯৭০ চনৰ মাজভাগলৈ খানাপাৰাৰ পৰা কাছাৰীৰ জজ ফিল্ডলৈ চিটীবাছৰ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ ভাড়া ৩০ পইচা আৰু প্ৰথম শ্ৰেণীত ৫০ পইচা৷ নূ্যনতম ভাৰা ১০ পইচা৷ ১৯৮৬ চনৰ পৰা চৰকাৰী পৰিবহণ বাছৰ মৃত্যুঘণ্টা বাজিবলৈ ধৰে৷ ১৯৮৫-৯০ৰ ৰাজ্য চৰকাৰৰ সময়ত বাছ পৰিচালকৰ নিযুক্তিত উজান উঠে৷ ৰাজনীতি, স্বজনপ্ৰীতি, ভোটৰ নীতি আদিৰ পৰিণতিত একোখন চিটীবাছতে ৩-৪জন পৰিচালক [কণ্ডাক্টৰ] নিযুক্ত হয়৷ দুজনমানে ভাৰা আদায়ৰ কাম কৰে, দুজনমান বাছতে বহি থাকে যাত্ৰীৰ অনুৰূপে৷ প্ৰথমতে দৰমহা পাইছিল৷ পাছলৈ নোপোৱা হ’ল৷ বাছৰ বাবে পেট্ৰ’ল, ম’বিল কিনাৰ বাবেও টকা নাইকিয়া হ’ল৷ ভাগি গৈছিল পৰিবহণৰ কাঠামো৷ গাড়ীৰ পাৰ্টছ বিক্ৰী কৰিব লগা পৰিস্থিতি ৰাইজে প্ৰত্যক্ষ কৰিব লগাত পৰিছিল৷ উক্ত সময়তে একাংশ ব্যক্তিগত লোকৰ মিনি চিটীবাছৰ দৌৰাত্ম্য চলিল চৰকাৰৰ উদ্গনিত আৰু ব্যক্তিগত লাভৰ অংকত৷ চৰকাৰী বাছবোৰ বেমাৰী হ’ল, পৰি ৰ’ল ৰাস্তাই-ঘাটে, অচল হৈ৷ পুনৰ কিছু সজীৱ হ’ল ১৯৯১ চনৰ পাছত৷ এতিয়াও ৰোগাক্ৰান্ত আঙুলিৰ মূৰত গণিব পৰা কেইখনমান চৰকাৰী চিটীবাছ চলে৷ সময়ৰ কোনো ধৰাবন্ধা চকুত নপৰে৷ গাড়ীচালক আৰু পৰিচালকহে যেন বাছখনৰ মালিক৷ তেওঁলোকৰ ইচ্ছাই আইন৷ পৰিবহণ বিভাগৰ মুখ-চালু মন্ত্ৰী ‘সুচিন্তিত’ পৰিকল্পনাৰে, কাৰ্যৰে বাছ চলোৱাত অৰ্হতাহীন৷ বাছৰ ভাড়াটোকে নিশ্চিত কৰিবলৈ সক্ষম নহয়৷ বাছৰ সংখ্যাৰ চাহিদা পূৰণত ১০০ শতাংশই ব্যৰ্থ৷ মুখ্যমন্ত্ৰী য’লৈ যায়, তাতেই শ শ কোটি, হাজাৰ-বিজাৰ কোটি টকাৰ আঁচনি ঘোষণা কৰে৷ উৎসৱ, পৰ্ব, বিহু, পূজাৰ দানত শ শ কোটি টকাৰ শৰাধ কৰে৷ মন্ত্ৰী, আন নেতা-পালিনেতাৰ ফটো ৰাজ্যখনৰ ৰাস্তাই-ঘাটে আঁৰোঁতে, স্ব-মহিমা প্ৰচাৰৰ অৰ্থে বিজ্ঞাপন প্ৰচাৰত শ শ কোটি টকা ব্যয় কৰিব পাৰিছে৷ অথচ পৰিবহণৰ নামত অন্ততঃ দুই হাজাৰ কোটি টকাৰ চিটীবাছ ক্ৰয় কৰাৰ আৰু কিছু পুৰণিবোৰ মেৰামতি কৰি ৰাস্তাত চলাব পৰাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ বাবে আগ্ৰহশীল হ’ব নোৱাৰে কিয়? চিটীবাছত, বাছত চলাচল কৰোঁতাসকলৰ প্ৰায়েই দুখীয়া আৰু পেটে-ভাতে খাই জীয়াই থাকিব পৰা নিম্ন-মধ্যবিত্তৰ লোক বাবেই হ’বলা? ধনী-মানী, মন্ত্ৰীৰ পৰিয়ালৰ লোক, অঙহী-বঙহী বা আন ধনী লোকৰ বাবে চিটীবাছ, বাছযাত্ৰা অপ্ৰয়োজনীয় বুলি? ব্যক্তিগত চিটীবাছৰ কণ্ডাক্টৰ, ড্ৰাইভাৰৰ মইমতালি অসহনীয়৷ তেওঁলোকৰ ইচ্ছা-আইনত চলে ব্যক্তিগত চিটীবাছ৷ যাত্ৰীৰ লগত বাক্-বিতণ্ডা, অভব্য আচৰণ৷ মন্ত্ৰী চন্দ্ৰমোহন পাটোৱাৰীয়ে কয়, বাছভাড়া বাঢ়া নাই৷ যাত্ৰীয়ে আগৰ ভাৰা দিব৷ চিটীবাছৰ কণ্ডাক্টৰ বহুতৰ উত্তৰ– মন্ত্ৰীৰ গাড়ী নহয় এইখন৷ ‘আমাৰ গাড়ীৰ ভাড়া আমি বঢ়াইছোঁ৷ বৰ্ধিত ভাড়া দিয়ক, নহ’লে নামি যাওক৷ তাকে নকৰিলে টানি বাহিৰ কৰি দিম’ আদি পৰিৱেশ-পৰিস্থিতি চকুত পৰে, কাণত বাজে চিটীবাছত চলাচল কৰা একাংশ সচেতন নাগৰিকৰ৷ অসমৰ দৰে নিম্নমানৰ চিটীবাছৰ ব্যৱস্থা ভাৰতৰ কোনো ৰাজ্যৰ মহানগৰত নাই বুলি অভিজ্ঞতাপুষ্টসকলে মত ব্যক্ত কৰে৷ অসমৰ পৰিবহণ বিভাগৰ এনে ব্যৰ্থতা অতি লজ্জাজনক বুলি মুখ্যমন্ত্ৰী, পৰিবহণমন্ত্ৰীয়ে অনুভৱ কৰিব নোৱৰাটো ভুক্তভোগী জনতাৰ বাবে বৰ বেদনাদায়ক৷ চৰকাৰৰ চকু মেল খোৱাৰ আশা ৰাইজৰ৷