অৰ্ধশতাব্দীৰ সজাগতা
‘অন্লী ৱান আৰ্থ’– অৰ্ধ-শতাব্দী পূৰ্বে ১৯৭২ চনত এই সজাগতা বাণীৰেই অবোধ মানৱৰ মাজত সেউজীয়া পৃথিৱী আৰু বিশুদ্ধ পৰিৱেশৰ মূল্যবোধ জগাই তোলাৰ প্ৰয়াস এটাৰ জন্ম হৈছিল৷ সেয়া আছিল সংযুক্ত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ষ্টকহ’ম ঘোষণা-পত্ৰ আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষিত ৰখাৰ কাৰ্যসূচীসম্বলিত প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণৰ সময়, য’ত সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ প্ৰতিনিধিয়ে যোগদান কৰাৰ লগতে নিজ নিজ দেশৰ বাবে সেই বাণী কঢ়িয়াই আনিছিল৷ সেই বৈঠকতে জন্ম পাইছিল ‘ইউনাইটেড নেচনছ এনভাইৰনমেণ্ট প্ৰগ্ৰাম’ নামৰ শাখা সংস্থাটিয়ে৷ এই সংস্থাৰ উদ্যোগতেই ১৯৭৩ চনৰ পৰা বছৰি ধৰিত্ৰী সুৰক্ষাৰ হেতু সজাগতা সৃষ্টিৰ বিভিন্ন কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰি অহা হৈছে৷ ২০২২ বৰ্ষৰ বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱসৰ আহ্বায়ক দেশ হৈছে ছুইডেন আৰু বৈঠকৰ নাম ৰখা হৈছে ‘ষ্টকহ’ম+৫০ঃ সকলোৰে বাবে এটি স্বাস্থ্যৱান গ্ৰহ, আমাৰ দায়িত্ব, আমাৰ সুযোগ’৷ পাঁচ বছৰ পূৰ্বে গ্ৰহণ কৰা সজাগতা বাণী ‘অন্লী ৱান আৰ্থ’কে এই বৰ্ষৰো মূল বিষয় হিচাপে দোহৰা হৈছে৷ প্ৰকৃতিৰ সৈতে শৃংখলাবদ্ধভাৱে বহনক্ষমতাযোগ্য জীৱন-ধাৰণত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে ছুইডেন বৈঠকৰ আয়োজকসকলে৷ বিগত পাঁচটা দশকত সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে বছৰি বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱসৰ আয়োজন কৰিলে, সজাগতা সৃষ্টিৰ বাণী প্ৰচাৰ কৰিলে, কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ আৰু ৰূপায়ণ কৰিলে– তথাপি যেন মানুহৰ শিক্ষা নহ’ল৷ পৰিৱেশ সজাগতা যেন ৫ জুনৰ সভাৰ আয়োজন, বক্তাৰ নিমন্ত্ৰণ, সভাঘৰ অলংকৰণ, আহাৰৰ ব্যয়, অতিথিৰ আপ্যায়ন, বক্তৃতা অথবা চিত্ৰাংকন প্ৰতিযোগিতা, শ্লোগান অথবা প’ষ্টাৰ অংকন প্ৰতিযোগিতা, বৃক্ষৰোপণ আৰু ফটো উঠাৰ অঘোষিত প্ৰতিযোগিতা আদিৰ সমাহাৰেৰে এদিনীয়া মহোৎসৱত সীমাবদ্ধ হৈ ৰ’ল৷ বিগত পঞ্চাছ বছৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়, ৰাষ্ট্ৰীয়, ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত, চৰকাৰী-বেচৰকাৰী পৃষ্ঠপোষকতাত, ৰাজনৈতিক দল-নেতাৰ ‘হিডেন-এজেণ্ডা’ অথবা প্ৰকৃতিপ্ৰেমী সংগঠন-কৰ্মীৰ মহান কাৰ্যসূচীৰে সীমাহীন আঁচনি, নীতি-সূত্ৰৰ জন্ম হ’ল; জীৱনৰ অৰ্ধ-শতিকা পাৰ কৰাসকল সাক্ষী হৈ ৰ’ল কিদৰে মানুহৰ হাতত লুণ্ঠিতা হ’ল আই ধৰিত্ৰী, কিদৰে প্ৰদূষণে কাঢ়ি ল’লে গছৰ সেউজীয়া, আকাশৰ নীলা, মাটিৰ উৰ্বৰতা, বতাহৰ শুদ্ধতা আৰু পানীৰ পৱিত্ৰতা৷ মানুহে উদ্যাপন কৰিলে তথাকথিত উন্নয়ন-যুক্ত আৰামদায়ক জীৱন হাবি কাটি সজোৱা সুন্দৰ ৰিজ’ৰ্টত, গছ কাটি নিৰ্মাণ কৰা আহল-বহল পথত৷ দেশে অগ্ৰগতি লাভ কৰিলে জলাশয় পুতি নিৰ্মাণ কৰা সুউচ্ছ অট্টালিকাবোৰত অথবা পথাৰৰ বুকুত গঢ়ি তোলা উদ্যোগ-কাৰখানাবোৰত৷ এদিনীয়া বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱসৰ কাৰ্যসূচী আগতকৈ অধিক প্ৰসাৰিত হ’ল, আবণ্টিত ধনৰ পৰিমাণ বাঢ়িল, খাদ্য-তালিকাত ‘আইটেম’ৰ সংখ্যাও বাঢ়িল আৰু তাৰ বিপৰীতে বাঢ়ি থাকিল গাড়ী-মটৰ-উদ্যোগৰ অনিয়ন্ত্ৰিত ধোঁৱা, বাঢ়িল জাবৰৰ দ’ম, কৃত্ৰিম বান অথবা নদী-সাগৰৰ আৱৰ্জনা৷ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কুফল ভুগিলে পৃথিৱীৰ ভিন্ন স্থানত থকা মানৱকুলেই৷ গোলকীয় উষ্ণতা, আবতৰীয়া বৰষুণ, প্ৰচণ্ড শিলাবৃষ্টি, বিধবংসী বান, বন-বিধবংসীকৰণ অথবা বনানীকৰণ আদি বিষয়ক লৈ স্থানান্তৰত বৃহৎ বৈঠকৰ আয়োজন চলিল৷ শীত-তাপ নিয়ন্ত্ৰিত কোঠাত সুন্দৰকৈ সজোৱা প্ৰেক্ষাগৃহত বিজ্ঞসকলৰ জ্ঞানৰ আদান-প্ৰদান চলিল৷ ধৰিত্ৰীৰ বেমাৰ নুগুচিল৷ আমাৰ আৰামদায়ক জীৱনৰ বাবদ আমি ব্যয় কৰিলোঁ প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টিৰাশিক, যিবোৰ যুগ যুগ ধৰি সঞ্চিত হৈ আছিল৷ প্ৰকৃতিপ্ৰদত্ত বায়ু, পানী, মাটিয়েই আমাৰ জীৱন৷ এটি মাথোঁ ক্ষণৰ বাবেও যদি স্তব্ধ হয় পৃথিৱীৰ নিয়ম-শৃংখলা, স্তব্ধ হ’ব মানুহৰ জীৱন৷ তিনিশ চৌষষ্ঠি দিনেই কেৱল নিজৰ বাবে চিন্তা কৰা মানুহে মাথোঁ এটা দিনৰ চৰ্চিত কথাবোৰ যদি হৃদয়ংগম কৰিব পাৰিলেহেঁতেন, এই এটা দিনতে যদি যাদৱ পায়েং বা সুন্দৰলাল বহুগুণা হ’ব নোৱাৰিলেও ধৰিত্ৰীৰ শত্ৰু নহওঁ বুলি নিজে নিজেই প্ৰতিজ্ঞাবদ্ধ হ’ব পাৰিলেহেঁতেন, তেন্তে অৰ্ধ শতিকাৰ এই আন্দোলনটোৱে এটা সদৰ্থক দিশত আগবাঢ়ি যাব পাৰিলেহেঁতেন৷