হলেণ্ডতো বান আহে

প্ৰকৃতিৰ এক নিজা চৰিত্ৰ আছে৷ প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ এই চৰিত্ৰৰে এক অংশ৷ পিছে এই দুৰ্যোগ সৃষ্টি তথা নিয়ন্ত্ৰণত প্ৰকৃতিৰেই আন এক অংশ মানুহৰ হাত আছে৷ সাম্প্ৰতিক সময়ৰ বেছিভাগ প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগেই হৈছে মানৱসৃষ্ট প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ৷ মানুহৰ অহংকাৰ, অজ্ঞতা, উদাসীনতা, আক্ৰোশ, উপেক্ষা, লোভ আৰু দুৰ্নীতিয়ে এনে দুৰ্যোগৰ সৃষ্টিত সাৰপানী যোগাইছে৷ কি ধনী, কি দুখীয়া সকলো দেশেই ইয়াৰ ভুক্তভোগী হৈছে৷ সেয়েহে হয়তো অসমত বান হ’লে তৰুণ গগৈয়ে কৈছিল যে বান আমেৰিকাতো হয়৷ কথাষাৰ এশ শতাংশই সত্য, কাৰণ, আমেৰিকাতো মানুহ থাকে৷ সপ্তাহজোৰা নেৰানেপেৰা বৰষুণে মহানগৰী গুৱাহাটীকে ধৰি সমগ্ৰ ৰাজ্যতে বান আৰু বিভীষিকাৰ সৃষ্টি কৰিছে৷ ৰাইজে চৰকাৰক দূষিছে, চৰকাৰে কেন্দ্ৰৰ ওচৰত ধন বিচাৰি আৱেদন জনাইছে, বানৰ ক্ষতিপূৰণ কৰিবলৈ৷ দশকৰ পাছত দশক ধৰি এইটোৱেই চলি আহিছে৷ বানৰ তাণ্ডৱ, আকাশমাৰ্গৰপৰা পৰিদৰ্শন, ৰাষ্ট্ৰীয় সমস্যা বুলি চিহ্নিতকৰণৰ দাবী, বানসাহায্য বিতৰণ, ক্ষতিপূৰণৰ দাবী, কেন্দ্ৰৰ সাহায্য, মথাউৰি, ঠিকাদাৰ, পথ-দলং মেৰামতি, আশ্ৰয় শিবিৰ– এই বৃত্তটোৰপৰা যেন বান সমস্যাটো ওলাই আহিব পৰা নাই৷ ভৌগোলিক অৱস্থান সূত্ৰেই বৰষুণ, বান অসমৰ চিৰলগৰীয়া৷ পৃথিৱীত এনে দেশ বহুতো আছে৷ উদাহৰণস্বৰূপে হলেণ্ড [নেদাৰলেণ্ড]৷ নদী, সাগৰ আৰু বিধবংসী বানৰ শংকাৰে পৰিৱেষ্টিত এই দেশখনে সাজি উলিয়াইছে বিশ্বৰ বৃহত্তম শক্তিশালী জল-ব্যৱস্থাপনা প্ৰকল্প৷ ‘ডেল্টা ৱৰ্কছ’ নামৰ প্ৰকল্পটিক কৰি তুলিছে পৰ্যটকৰো আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু৷ আজিৰপৰা তিনি-চাৰি বছৰৰ পূৰ্বে আমেৰিকাৰ বিজ্ঞানীৰ দল এটাই গৱেষণাৰ জৰিয়তে ঠাৱৰ কৰিলে যে পৃথিৱীৰ সাগৰীয় জলস্তৰ ক্ৰমশঃ ঊধবৰ্গামী হৈ আহিছে আৰু এইক্ষেত্ৰত হলেণ্ডৰ অভিযান্ত্ৰিক জল-ব্যৱস্থাপনা বিশেষজ্ঞসকলেহে পৃথিৱীক সকাহ দিবলৈ সক্ষম হ’ব৷ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰাই ‘উইণ্ডমিল’কে আদি কৰি বিভিন্ন কাৰিকৰী কৌশল খটুৱাই হলেণ্ডত প্ৰচণ্ড জলধাৰা নিয়ন্ত্ৰণত ৰখাৰ অনুশীলন অব্যাহত আছে৷ সময়ৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি এইবোৰ আধুনিক প্ৰযুক্তি খটুৱাই শক্তিশালী কৰি থকা হৈছে৷ এই অনুশীলনে হলেণ্ডক পৃথিৱীৰ অন্যতম কৃষিজাত সামগ্ৰী ৰপ্তানিকাৰী দেশ, সাগৰীয় আৰু নদী বন্দৰৰ জৰিয়তে বৃহৎ ব্যৱসায়িক কেন্দ্ৰস্থলৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত হোৱাত অৰিহণা যোগাইছে৷ এইটো নহয় যে হলেণ্ডত প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা বান অহা নাই৷ বৰঞ্চ, আমাৰ পঞ্চাছৰ বৰ-ভূঁইকঁপৰ দৰে প্ৰায় সমসাময়িকভাৱে হলেণ্ডতো প্ৰচণ্ড বান আহিছিল আৰু মানুহৰ জীৱনকে ধৰি সম্পদৰ হানি হৈছিল৷ কিন্তু, সাহসী-দেশপ্ৰেমিক হলেণ্ডবাসীয়ে নতুন উদ্যমেৰে অধিক শক্তিশালী প্ৰতিৰোধ ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিছিল৷ নদী তথা সাগৰীয় জলৰাশিক বাধা দিব পৰা শক্তিশালী বিজ্ঞানসন্মতভাৱে নিৰ্মিত ভেটা, নদীবান্ধ, চহৰবোৰৰ মাজে মাজে খান্দি লোৱা বোৱঁতী খাল [কেনেল] আদিৰদ্বাৰা অবিৰতভাৱে এই বিশাল জলৰাশিৰ ব্যৱস্থাপনা চলি থাকে৷ আমাৰ দৰে বান নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাটো তেওঁলোকৰ বাবে সাময়িকভাৱে  ৬০ঃ ৪০ হাৰৰ মথাউৰি নিৰ্মাণ ব্যৱস্থা নহয়৷ তেওঁলোকৰ জাবৰ নিষ্কাশন ব্যৱস্থাও বহনক্ষমতাযুক্ত উন্নয়ন অনুকূল৷ নাগৰিকো সচেতন৷ সেইবাবে চহৰবোৰৰ অলিয়ে-গলিয়ে জাবৰৰ দ’ম নাথাকে, পৌৰ প্ৰশাসনে আমাৰ জাবৰ সংগ্ৰহ কৰি অস্বাস্থ্যকৰভাৱে কোনো জলাশয়, পথাৰ বা জনবসতিৰ নাতিদূৰত জাবৰৰ পাহাৰ নাসাজে৷ তাত নলা-নৰ্দমা, পয়-প্ৰণালীও জল-ব্যৱস্থাপনাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ৷ তৎসত্ত্বেও যোৱা বছৰ জুলাইত নেৰানেপেৰা বৰষুণৰ বাবে হলেণ্ড বানৰ কবলত পৰিল, চুবুৰীয়া বেলজিয়াম আৰু জাৰ্মানীয়েও কিছু ভুগিবলগীয়া হ’ল৷ কিন্তু, এইবোৰ তৎকালীন ব্যৱস্থাৰে সমাধানো কৰা হ’ল৷ সেইবাবেই তেওঁলোকে গৌৰৱেৰে কয়, ‘ভগৱানে পৃথিৱী সাজিছে৷ ডাচ্ছসকলে সাজিছে হলেণ্ড’৷ আজি সমগ্ৰ বিশ্বই জল-ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে হলেণ্ডৰ ওচৰ চাপিছে৷ আমাৰ চৰকাৰেও এনে কিবা কথা ভাবিব নোৱাৰেনে!