ৰাভাৰ আভাৰে আলোকিত হওক সমাজ

অসমৰ সমাজ জীৱনত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে এক বলিষ্ঠ অৱদানেৰে জাতিক সমৃদ্ধ কৰাৰ লগতে আধ্যাত্মিকভাৱে, সাংস্কৃতিকভাৱে উজ্জীৱিত কৰি ৰাখিছে, ৰাখিবও৷ ইতিহাসৰ যুগসন্ধিৰ দুটা ক্ষণত সেই দুজন মহান পুৰুষৰ অভ্যুদয় হোৱাৰ কেইবাদশকৰ পাছত আন দুজন অতি প্ৰতিভাৱান, মানুহৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ ব্যক্তিয়ে জাতিক পুনৰবাৰ সামাজিকভাৱে, সাংস্কৃতিকভাৱে শক্তিশালী কৰি ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত এক অপূৰ্ব ভূমিকা পালন কৰিলে৷ জাতিৰ হিয়াৰ আমঠুস্বৰূপ এই দুজন হ’ল ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু কলাগুৰু বিষ্ণুৰাভা৷ মহাপুৰুষ শংকৰদেৱ, মাধৱদেৱ যদি পুৰণি অসমৰ সামাজিক-সংস্কৃতি ৰূপান্তৰৰ স্বৰূপ হৈছিল ঠিক তেনেদৰে কুৰি শতিকাৰ আৰু পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ আধুনিক অসমৰ সমাজ আৰু সংস্কৃতিৰ স্বৰূপ নিৰ্ণয়কাৰী পথিকৃত ব্যক্তিৰূপে পৰিগণিত হৈছে জ্যোতিপ্ৰসাদ আৰু বিষ্ণু ৰাভা৷ গুৰু দুজনাই বৈচিত্ৰ্যময় অসমৰ সংস্কৃতি, আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ বৰঘৰটোৰ ভেটি নিৰ্মাণ কৰাৰ পাছত ইয়াক সাজোন-কাচোনেৰে সজালে-পৰালে ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই৷ এই বৰঘৰটোৰ বৰ লাইখুঁটা, সৰু খুঁটা, মাৰলী জোৰা দি বিষ্ণু ৰাভাই সৃষ্টি কৰিলে ঐক্য-সংহতি আৰু সমন্বয়ৰ সংস্কৃতি৷ ‘অসমীয়া কৃষ্টিৰ চমু আভাস’ শীৰ্ষক লেখাত বিষ্ণু ৰাভাই লেখিছিল– ‘অসমৰ যি কৃষ্টি-সংস্কৃতি আছে তাক সংস্কৃত কৰিব লাগিব৷ যি নতুন আহিছে তাক অসমীয়া ঠাঁচত ভালকৈ সজাই-পৰাই গঢ়িব লাগিব৷ তেতিয়াহে আমাৰ কৃষ্টি, সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ পূৰ্ণ বিকাশ হ’ব আৰু অসমীয়া জাতি বাচিব’, এক অভিজাত পৰিয়ালৰ সন্তান হোৱা সত্ত্বেও মধ্যবিত্তীয় সুখ-স্বাচ্ছন্দ্য ত্যাগ কৰি পাহাৰে-ভৈয়ামে, অৰঙে-দৰঙে ঘূৰি অসমৰ আশে-পাশে থকা সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মনৰ বুজ লোৱা বিষ্ণু ৰাভাই সমাজ-কৃষ্টিক বস্তুনিষ্ঠভাৱে অধ্যয়ন কৰাৰ বাবে নিৰলস প্ৰয়াস অব্যাহত ৰাখিছিল৷ ৰাভাৰ মতে কৃষ্টি হৈছে কৃষ ধাতু ক্তি প্ৰত্যয়ৰ সংযোগত সৃষ্টি হোৱা এক শব্দ৷ এই শব্দৰ ব্যাপকতা আছে৷ কৃষিৰ লগত কৃষ্টিৰ সম্পৰ্ক আছে অৰ্থাৎ কৰ্ষণেই কৃষ্টি৷ কিন্তু ভূমি কৰ্ষণেই কৃষ্টি নহয়, অদৃশ্য অন্তৰীক্ষৰ শূণ্যময় পথাৰ কৰ্ষণতো কৃষ্টিৰ সৃষ্টি হয়৷ কবি, নাট্যকাৰ, গায়ক, অভিনেতা, চিত্ৰকৰ, ৰাজনীতিবিদ, সাহিত্যিক, গীতিকাৰ, নৃত্যশিল্পী, সংগীত:, সুদক্ষ খেলুৱৈ অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰ গৰাকী ৰাভাক যিজনেই সঁচাকৈ বুজি পাইছিল সেইজনেই স্তম্ভিত হৈছিল– এজন ব্যক্তিতে ইমান গুণৰ সমাহাৰ ঘটিব পাৰেনে? কলকাতাৰ ৱাই এম চি এ দলৰ হৈ ফুটবল খেলিবলৈ যাওতে ৰাভাই সেই দলৰে ‘সুৰসাগৰ’ ৰূপে খ্যাত হিমাংশু দত্তৰ সান্নিধ্যলৈ আহে৷ বাংলা গীতত ধ্ৰুপদী গীতৰ পৰশ ঢালি ইতিমধ্যে পশ্চিমবংগত হিমাংশু দত্ত বিখ্যাত হৈ পৰিছিল৷ সেই হিমাংশু দত্তৰ সৈতে এক সংগীতৰ বৈঠকত হিমাংশু দত্তৰ গীতৰ পৰিৱেশনৰ পাছত ৰাভাই বিহুগীত-বনগীতৰ মিশ্ৰণেৰে এক গীত আৰম্ভ কৰি অসমৰ বৰ্ণময় জনগোষ্ঠীসমূহৰ বহুকেইটা গীত পৰিৱেশ কৰিলে৷ ৰাভাই ৰবীন্দ্ৰ সংগীত, হিন্দী ভজনৰ লগতে ভূটীয়া-নেপালী গীতৰে বৈঠকৰ সমাপ্তি কৰিলে৷ সুৰসাগৰে এনে অভূতপূৰ্ব প্ৰতিভা দেখি স্তম্ভিত হ’ল আৰু তেওঁক আনন্দাশ্ৰুৰে ৰাভাক সাৱটি ধৰিলে৷ আজন্ম শিল্পী আছিল ৰাভা৷ কিন্তু শিল্প তেওঁৰ বাবে জীৱন বিলাস নাছিল৷ নাছিল ঐশ্বৰ্য, সন্মান, বঁটা লাভৰ মাধ্যম৷ দেশৰ খাটি খোৱা, মেহনতী জনগণ, কৃষক-বনুৱাৰ জীৱনৰ বঞ্চনা, শোষণ-নিপীড়নৰ যন্ত্ৰণাই ৰাভাৰ হৃদয় কঁপাই তুলিছিল৷ সেয়েহে গীতক তেওঁ সমাজ চেতনাৰ মাধ্যম, মানুহৰ মাজত জাগৰণ সৃষ্টি কৰাৰ মহা আহিলা ৰূপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল৷ ব্যক্তিগতভাৱে মাক্সৰ্ীয় মতবাদৰ পৰা আকৃষ্ট হোৱা ৰাভাক ৰাজনৈতিক বিপ্লৱী ৰূপে কোৱাতকৈ সমাজ বিপ্লৱী ৰূপেহে অধিক আখ্যা দিয়া উচিত৷ হাতত অস্ত্ৰ লৈ ফুৰিলেও তেওঁ কাকো হত্যা কৰা নাছিল বা তেনে কামৰ বাবে উচটনিও দিয়া নাছিল৷ ৰাইজেই আছিল তেওঁৰ বাবে গণদেৱতা আৰু এই গণদেৱতাৰ পৰিত্ৰাণৰ বাবে তেওঁ মানুহক উজ্জীৱিত কৰিছিল৷ উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে বিশাল মাটি-সম্পত্তিৰ গৰাকী হৈও বিষ্ণু ৰাভা আছিল এইবোৰৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ উদাসীন৷ জমিদাৰী কৰাৰ বিপৰীতে নিজৰ মাটিবাৰী, কৃষকক এৰি দি মুক্তি পথৰ সংগ্ৰামী হৈ গীত লিখিলে– ব’ল ব’ল ব’লযকৃষক শক্তিৰ দলযঅ’ বনুৱা সমনীয়ায আগবাঢ়ি যাও বল৷ এইগৰাকী গণশিল্পীৰ ৰাজনৈতিক সংগ্ৰাম যিদৰে কিউবাৰ বিদ্ৰোহী নেতা চে-গুৱেভাৰাৰ বিপ্লৱী কৰ্মৰ সৈতে বহু পৰিমাণে মিলে, শিল্পী জীৱনটো মিলে ভিনচেণ্ট ভেনগগৰ সৈতে আৰু সাহিত্যিক জীৱনটোৰ সাদৃশ্য পোৱা যায় কবি নজৰুল ইছলামৰ সৈতে৷ এসময়ত চৰকাৰে ভাৰতবিৰোধী বুলি জে’ললৈ পঠোৱা মানুহজন এতিয়া ৰজাঘৰ, প্ৰজাঘৰ সকলোৰে আদৰৰ৷ অসম চৰকাৰ, সাহিত্য সভা আদিয়ে তেওঁৰ নামত  বঁটাও প্ৰদান কৰে৷ জ্যোতিপ্ৰসাদৰ নামতো চৰকাৰী-বেচৰকাৰীভাৱে আজিৰ সময়ত বঁটা প্ৰদান কৰা হয়৷ সময় যিমানেই বাগৰিছে জ্যোতি-বিষ্ণু অধিক প্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে৷ কিন্তু জাতিৰক্ষাৰ বাবে, কৃষ্টি-সংস্কৃতি ৰক্ষাৰ্থে, সামাজিক-ৰাজনৈতিক মূল্যবোধ ৰক্ষাৰ বাবে তেওঁলোকে কৰা কামবোৰ, কোৱা কথাবোৰ, দেখুৱাই থৈ যোৱা দিশবোৰেহে গুৰুত্ব নাপায়৷