ভাষাহীন ‘আন্তৰ্জাতিক’ অসমীয়া

বহু ভাষাৰেই লিখিত ৰূপ নাই৷ সেইবোৰ ভাষা নিৰ্দিষ্ট একোটা জনগোষ্ঠীয়ে কথা কওঁতে ব্যৱহাৰ কৰে৷ লিখিত ৰূপ নথকাৰ বাবে সেইবোৰ ভাষাৰ নিজৰ বৰ্ণমালাও নাই৷ ভাষা এটা নজহা-নপমা চিৰন্তন বস্তু নহয়৷  সময়ৰ সোঁতত যোগাযোগৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে ভাষা এটাৰ উৎপত্তি বা উদ্ভাৱন হয়, সময়ৰ সোঁতত সেই ভাষাৰ ক্ৰমবিকাশ ঘটে আৰু সময়ৰ সোঁতত সেই ভাষা বিলুপ্তও হ’ব পাৰে৷ ভাষা এটা জীৱন্ত ‘অৰ্গেনিক’ বস্তু৷

১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ সাক্ষৰৰ হাৰ আছিল ১২ শতাংশ৷ ১০০জন মানুহৰ মাজৰ ৮৮জনে লিখিব-পঢ়িব নাজানিছিল৷ এই ৮৮জনেও একোটা ভাষা কৈছিল৷ অৰ্থাৎ ৮৮জন মানুহ তেওঁ কোৱা ভাষাটোৰ ‘লিখিত’ ৰূপটো সন্দৰ্ভত অজ্ঞ আছিল৷ অসমত এই হাৰ স্বাভাৱিকতেই আৰু কম হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল৷ গতিকে ১৯৪৭ চনত অসমৰ অসমীয়া মানুহৰ ১০০জনৰ ৮৮জনতকৈও অধিকে ভাষাটো লিখিব বা পঢ়িব নাজানিছিল৷ ব্ৰিটিছ অহাৰ আগতে যিহেতু এক পৰিকল্পিত সাৰ্বজনীন শিক্ষাব্যৱস্থা নাছিল, গতিকে সেই সময়ত অসমৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ সন্দৰ্ভত কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্য নাই; কিন্তু নি(য়কৈ এই সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰি যে তেতিয়া অসমীয়া ভাষা লিখিব বা পঢ়িব জনা লোকৰ সংখ্যা একেবাৰে নগণ্য আছিল৷ অসমীয়া ভাষা আছিল এটা কথিত যোগাযোগৰ মাধ্যম৷

অসমীয়া ভাষাই সময়ৰ সোঁতত নিজৰ ‘অৰ্গেনিক’ বিকাশৰ পথেৰে আগবাঢ়োঁতে ব্ৰিটিছে ১৮৩৬ চনত অসমত বাংলা ভাষা প্ৰৱৰ্তন কৰা ঘটনাটো অসমীয়া ভাষাৰ ইতিহাসৰ এটা স্বাভাৱিক ঘটনা নে এইটো এটা অস্বাভাৱিক দুৰ্ঘটনা? ১৮২৬ চনত অসম ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ আগতে অসমৰ চৰকাৰী ভাষা কি আছিল? অসমৰ শিক্ষাৰ মাধ্যম কি আছিল? তেতিয়া যিহেতু ব্ৰিটিছ আৰ্হিৰ এক প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা নাছিল, এক পৰিকল্পিত সাৰ্বজনীন শিক্ষাব্যৱস্থা নাছিল, গতিকে ‘চৰকাৰী ভাষা’ বা ‘শিক্ষাৰ মাধ্যমৰ ৰূপত ভাষা’ৰ কোনো প্ৰয়োজনীয়তা আহি পৰা নাছিল৷ একে সময়তে বাংলা বা ইংৰাজী ভাষাৰ কোনো ভাবুকিও অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰতি নাছিল৷ গতিকে ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ নগ’লে অসমীয়া ভাষাৰ কি হ’লহেঁতেন সেয়া সম্পূৰ্ণ সুকীয়া বিষয়, কিন্তু ব্ৰিটিছ আহিল আৰু তেওঁলোকৰ লগত অসমলৈ ইংৰাজী ভাষা আহিল আৰু তেওঁলোকে অসমত বাংলা ভাষা জাপি দিলে৷ এই ঐতিহাসিক ঘটনাক্ৰমকো এতিয়া আমি অসমীয়া ভাষাৰ ইতিহাসৰ দুৰ্ঘটনা বুলি নধৰি স্বাভাৱিক ‘অৰ্গেনিক’ ঘটনা বুলিয়েই ধৰিব লাগিব৷ বাংলা ভাষা জাপি দিয়া ঘটনাটোৱে অসমীয়া ভাষা পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ লগতে অসমীয়া ভাষাৰ আধুনিক যুগৰ সূচনা কৰিলে৷ তাৰ পাছত নিঃসন্দেহে অসমীয়া ভাষাৰ উত্থান ঘটিল৷

এতিয়া আকৌ অসমীয়া ভাষাৰ ভৱিষ্যতক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে৷ অসমীয়া ভাষা জীয়াই থাকিবনে? ভাষা এটাৰ বিলুপ্তিৰ একমাত্ৰ কাৰণ হ’ল এটা প্ৰজন্মই ভাষাটো পাছৰ প্ৰজন্মটোলৈ বোৱাই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত হোৱা ব্যৰ্থতা৷ আধুনিক অসমীয়াই নিজৰ ভাষাটোক পাছৰ প্ৰজন্মটোলৈ বোৱাই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত ক্ৰমবৰ্ধমান ৰূপত ব্যৰ্থ হৈছে৷ ইয়াৰ ফলত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত অসমীয়া লিখিব আৰু পঢ়িব নজনা অসমীয়াৰ সংখ্যা বাঢ়ি গৈ আছে৷ অদূৰ ভৱিষ্যতে আমি এনে এটা দিনত উপনীত হ’ম নেকি যিদিনা নতুন প্ৰজন্মৰ এজন অসমীয়াকো আমি অসমীয়া ভাষা লিখিব বা পঢ়িবলৈ শিকাব নোৱাৰিম! সেইদিনা অসমীয়া ভাষাৰ লিখিত ৰূপটোৰ অন্তৰ্ধান ঘটিব, অসমীয়া কেৱল এটা কথিত ভাষা হৈ ৰৈ যাব৷

কথিত ভাষাৰ ৰূপত অসমীয়া ভাষা কেতিয়ালৈ জীয়াই থাকিব? যেতিয়ালৈ শিশুৱে ঘৰত মাক-দেউতাকৰ মুখত অসমীয়া কথা শুনিব আৰু জীৱনত ভাব প্ৰকাশৰ বা যোগাযোগৰ মাধ্যমৰূপে সৰ্বপ্ৰথম  অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিব৷ মাক-দেউতাক কামলৈ ওলাই গ’লে শিশুৱে টিভিত হিন্দী কাৰ্টুন চাই জীৱনৰ প্ৰথম ভাষাৰূপে হিন্দী শিকিব আৰু আঢ়ৈ-তিনি বছৰৰ পৰা স্কুলত ইংৰাজী শিকিব৷ তেনেকুৱা হ’লে কথিত ভাষাৰ ৰূপতো অসমীয়া ভাষাৰ ইতি পৰিব৷

পশ্চিম বংগৰ জনসংখ্যা ৯ কোটি ৮০ লাখ, ইয়াৰে ৮৬ শতাংশ লোক বাংলাভাষী৷ অসমৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৩ কোটি  ৩০ লাখ, ইয়াৰে মাত্ৰ ৪৮ শতাংশহে অসমীয়াভাষী৷ বাংলা ভাষাৰ এই বিপুল পৰিমাণৰ মানুহ থকাৰ পাছতো আৰু বাংলাদেশৰ ৰূপত বাংলাভাষীৰ এখন ২৫ কোটি জনসংখ্যাৰ স্বাধীন দেশ থকাৰ পাছতো বৰ্তমান পশ্চিম বংগৰ বাঙালী নিজৰ ভাষাটোৰ ভৱিষ্যতক লৈ ভীষণ উদ্বিগ্ন৷ ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হ’ল, অসমীয়াৰ দৰেই আধুনিক বাঙালীয়ে নিজৰ ভাষাটোক পাছৰ প্ৰজন্মলৈ বোৱাই নিব পৰা নাই৷ পাছৰ প্ৰজন্মলৈ বৈ নগ’লে ভাষাটো কোৱা বা লিখা-পঢ়া কৰা  লোকৰ সংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় ভাষাটোৰ গতি ৰুদ্ধ হৈ যাব, ভাষাটো মৃত্যুমুখত পৰিব৷ অসমীয়া বা বাঙালীৰ দৰে পৃথিৱীৰ বহু ভাষা পাছৰ প্ৰজন্মলৈ বৈ নোযোৱাৰ বাবে সংকটত পৰিছে৷

অসমীয়া শিকিলে কি লাভ হ’ব? এনে ‘ইউলিটেৰিয়ান’ দৃষ্টিভংগীৰে অৰ্থাৎ উপযোগিতাৰ দৃষ্টিৰে বিচাৰ কৰিলে হয়তো দেখা যাব যে ইংৰাজী বা হিন্দী বা চীনা ভাষা শিকিলে উপযোগিতাৰ দৃষ্টিৰে অধিক লাভ হ’ব৷ কিন্তু অসমীয়া পৰিচয়টোৰ ইউটিলিটী বা উপযোগিতাৰ অন্ত পৰিছে নেকি? পৃথিৱীয়ে ‘পৰিচয়’ৰ পৰিধি ভাঙি পেলাইছে নেকি? নাই পেলোৱা, পৃথিৱী এতিয়াও অলেখ জাতি-ৰাষ্ট˜ত বিভক্ত হৈ আছে আৰু প্ৰতিখন জাতি-ৰাষ্ট্ৰতেই বহু জাতিয়ে নিজৰ ভূমিত নিজৰ স্বাধিকাৰ তথা প্ৰভুত্ব প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে বা প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ চেষ্টা চলাই আছে৷ ভাৰতৰ বা পৃথিৱীৰ কোনেও নিজৰ মাটিত নিজৰ পৰিচয় হেৰুৱাই ‘আন্তৰ্জাতিক’ বা ‘আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়’ হৈ পৰা অসমীয়াক আদৰিবলৈ দুবাহু মেলি অপেক্ষা কৰি থকা নাই৷ ডেৰ কোটি অসমীয়াৰ নিজৰ মাটিত  স্বাধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে নিজৰ দেশ ভাৰতৰ সৈতে বা পৃথিৱীৰ সৈতে ৰাজনৈতিক-অৰ্থনৈতিক-সামাজিক-সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত সামূহিক ‘দাম-দৰ’ কৰাৰ বাবে একগোট হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত অসমীয়া পৰিচয়টোৰ উপযোগিতা এতিয়াও আটাইতকৈ অধিক৷ এই পৰিচয়টোৰ ভিত্তি অসমীয়া ভাষা৷ ভাষা হেৰুৱালে অসমীয়াই পৰিচয় হেৰুৱাব আৰু নিজস্ব পৰিচয় খামুচি ধৰি থকা পৃথিৱীখনৰ সকলো ঠাইতেই আন এক পৰিচয়ৰ সহযোগী বা অধীন হৈ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ মৰ্যাদাহে লাভ কৰিব৷