গণতন্ত্ৰৰ সোণালী দিন

এলবাৰ্ট আইনষ্টাইনে কৈ গৈছিল যে অনেক ত্ৰুটিৰ সম্ভাৱনা থাকিলেও গণতন্ত্ৰই উত্তম ব্যৱস্থা৷ গণতন্ত্ৰত সংখ্যাগৰিষ্ঠতা অৰ্জন কৰি এটা ৰাজনৈতিক দলে চৰকাৰ গঠন আৰু পৰিচালনা কৰে৷ স্বাধীন ভাৰতত ১৯৭৭ চনলৈকে ত্ৰিছ বছৰ ধৰি নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰে শাসনত আছিল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ৷ ইয়াৰ পাছত জনতা পাৰ্টীয়ে একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰি আকালি দলৰ সহযোগত চৰকাৰ গঠন কৰে৷ ১৯৮০ চনত ‘সুস্থিৰ চৰকাৰ’ ধবনি লৈ ইন্দিৰা গান্ধীয়ে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ [আই] দলক নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰে পুনৰ ক্ষমতালৈ আনে; অৰ্থাৎ আন কোনো দলৰ সহযোগ নোহোৱাকৈ নিজাববীয়া সংখ্যাৰ শক্তিৰে৷ ১৯৮৪ চনত ৰাজীৱ গান্ধী ক্ষমতালৈ আহে দুই-তৃতীয়াংশ বিপুল সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰে৷ সেই সময়ত ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি অস্থিৰ হৈ পৰে৷ ১৯৮৯ চনৰ নিৰ্বাচনত নিজাকৈ কোনো দলেই সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাপালে আৰু তেতিয়াই আৰম্ভ হয় মৰ্চা চৰকাৰৰ যুগ৷ ভি পি সিং প্ৰধানমন্ত্ৰী হয় ৰাষ্ট্ৰীয় মৰ্চা চৰকাৰৰ৷ এই মৰ্চাৰ নেতৃত্বত আছিল জনতা দল৷ এই চৰকাৰ ভাঙি চন্দ্ৰশেখৰৰ নেতৃত্বত চৰকাৰ গঠন হয় কংগ্ৰেছৰ সমৰ্থনত, যদিও সেয়া নিটিকিল৷ ১৯৯১ চনত পি ভি নৰসিংহ ৰাওৰ নেতৃত্বত কংগ্ৰেছ দলে এখন চৰকাৰ গঠন কৰে৷ পিছে সেয়া নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰ চৰকাৰ নাছিল৷ আন কোনেও চৰকাৰ গঠন কৰিব পৰা অৱস্থাত নথকাত একক বৃহত্তম দলৰূপে নৰসিংহ ৰাও চৰকাৰে শপত গ্ৰহণ কৰে৷ সেয়েহে ইয়াক সংখ্যালঘিষ্ঠৰ চৰকাৰ আখ্যা দিয়া হৈছিল৷ ১৯৯৬ চনত পুনৰ মৰ্চা চৰকাৰ আৰম্ভ হয়৷ যুক্ত মৰ্চা চৰকাৰৰ দুজন প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়৷ এইচ ডি দেৱেগৌড়া আৰু আই কে গুজৰাল৷ ইয়াৰ পাছত আহে অটল বিহাৰী বাজপেয়ীৰ যুগ৷ বিজেপিৰ নেতৃত্বত ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা চৰকাৰ গঠন হয়৷ বাজপেয়ীৰ পাছত কংগ্ৰেছ দলৰ নেতৃত্বত দহ বছৰ ধৰি সংযুক্ত প্ৰগতিশীল মৰ্চা চৰকাৰ চলে আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হয় ড॰ মনমোহন সিং৷ ১৯৮৯ চনৰ পৰা ২০১৪ চনলৈকে পঁচিছ বছৰ ধৰি কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট দলৰ নিজা সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰ চৰকাৰ গঠন হোৱা নাছিল৷ পি ভি নৰসিংহ ৰাওৰ নেতৃত্বত [১৯৯১-৯৬] গঠন হোৱা চৰকাৰখন মৰ্চাৰ নাছিল যদিও সংখ্যালঘিষ্ঠ আছিল, নিজা নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাছিল৷ গতিকে বাকী বিছ বছৰ ধৰি মৰ্চাৰ চৰকাৰেই আছিল৷

এই সময়ত আলোচনা হৈছিল মৰ্চা চৰকাৰৰ স্থিৰতা সম্পৰ্কে৷ এখন সুস্থিৰ চৰকাৰৰ শ্লোগানে মানুহৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল৷ দেশখন শক্তিশালী কৰিবলৈ এখন সুস্থিৰ চৰকাৰৰ পোষকতা কৰা হৈছিল৷ অৱশেষত ২০১৪ চনত নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত বিজেপি দলে নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰি চৰকাৰ গঠন কৰে৷ পঁচিছ বছৰৰ পাছত পুনৰ এটা দলৰ নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰ শক্তিশালী চৰকাৰ৷ [যদিও আন দুই-এটা দলক লৈ নামত কোৱা হ’ল ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চাৰ চৰকাৰ বুলি৷] ২০১৯ চনত পূৰ্বতকৈও অধিক সংখ্যাৰে শক্তিশালী হৈ মোদী চৰকাৰ উভতি আহিল৷ এই সংখ্যাগৰিষ্ঠতাক ‘নিৰংকুশ’ বুলি কোৱাতকৈ নিষ্ঠুৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বুলিহে ক’ব পাৰি৷ এই প্ৰবল প্ৰতাপী আৰু অসীম শক্তিশালী চৰকাৰখনে ৰাইজৰ প্ৰতি আশংকা কঢ়িয়াইছে নে ৰাইজক আশ্বস্ত কৰিছে? এটা দলৰ ইমান বেছি শক্তিশালী সংখ্যাগৰিষ্ঠতাই চৰকাৰক আৰু নেতাজনক দুৰন্ত পৰাক্ৰমী কৰি তোলে৷ বিৰোধী দলৰ অৱস্থা হৈ পৰে নিশকতীয়া৷ ৰাইজৰ কোনো অসন্তুষ্টি, সমালোচনা, আন্দোলন, বিক্ষোভে চৰকাৰক টলাব নোৱাৰে৷ অৰ্থাৎ খুব বেছি তথাকথিত সুস্থিৰ চৰকাৰ ৰাইজৰ বাবে বিপজ্জনকহে নেকি? পূৰ্বে মৰ্চা চৰকাৰবোৰত বিভিন্ন ৰাজ্যৰ দলবোৰে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু একধৰণৰ ফেডাৰেল গাঁথনিৰ দৰেই কাম কৰিছিল৷ কেবিনেটত বিতং আলোচনা হৈছিল৷ মৰ্চাৰ দলীয় মঞ্চতো আলোচনা চলিছিল৷ মৰ্চা চৰকাৰবোৰৰ দিনতো বহু উন্নয়নৰ কাম হৈছিল৷ অন্ততঃ এটা মুক্ত মনৰ বাতাৱৰণ আছিল৷ এতিয়া সুস্থিৰতাৰ নামত একদলীয় [নিষ্ঠুৰ?] বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠৰ চৰকাৰে তেনে বাতাৱৰণ দিব পাৰিছেনে? হয়তো ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰত মৰ্চা চৰকাৰবোৰেই ‘ভাল দিন’ দিব পাৰিছিল৷ সময়ে নিশ্চয় আৰু কিবা ক’ব৷

সংখ্যালঘিষ্ঠ পি ভি নৰসিংহ ৰাওৰ চৰকাৰৰ দিনত অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰৰ দ্বাৰা দেশখনক বিপৰ্যয়ৰ পৰা ৰক্ষা কৰা হৈছিল৷ ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা চৰকাৰৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী অটল বিহাৰী বাজপেয়ীৰ দিনত পৰমাণু বোমাৰ পৰীক্ষা আৰু কাৰ্গিল যুদ্ধৰ বিজয় হৈছিল৷ আন মৰ্চা চৰকাৰৰ দিনতো দেশ কোনোদিনেই দুৰ্বল হোৱা নাছিল৷ মৰ্চা চৰকাৰ বুলি ক’তোৱেই উন্নয়ন ব্যাহত হোৱা নাছিল৷ তেন্তে নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা ব্যৱহাৰ হয় কাৰ স্বাৰ্থত? অনুভৱ হয়– মৰ্চাৰ চৰকাৰবোৰেই বোধহয় আছিল ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰৰ সোণালী সময়৷