কংগ্ৰেছৰ সংকট

ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ দলৰ আভ্যন্তৰীণ অস্থিৰতা বাঢ়ি আহিছে৷ দলটোৰ একধৰণৰ হতাশাৰ বিষয় হৈ পৰিছে ৰাহুল গান্ধীৰ ভূমিকাক লৈ৷ ইতিমধ্যে দলটোৰ পুৰণি জ্যেষ্ঠ নেতা গোলাম নবী আজাদে প্ৰাথমিক সদস্য পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰিছে৷ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ড॰ মনমোহন সিঙৰ কেবিনেটৰ এটা প্ৰস্তাৱৰ কাগজ ৰাহুল গান্ধীয়ে সংবাদ মেলত ফালি-ছিৰি অসৌজন্যমূলক আচৰণেৰে তেতিয়াৰ চৰকাৰ আৰু শাসনাধিষ্ঠিত কংগ্ৰেছ দলক বিব্ৰত কৰি তুলিছিল৷ ‘যুৱৰাজ’ধৰণৰ এনে আচৰণক নিৰ্বিবাদে মানি লোৱাৰ বাহিৰে মনমোহন সিং চৰকাৰৰ কোনো উপায় নাছিল৷ কাৰণ ড॰ মনমোহন সিং আছিল গান্ধী পৰিয়ালৰ দ্বাৰা নিযুক্ত প্ৰধানমন্ত্ৰী৷ কুৰি শতিকাৰ ভাৰতীয় ভোটাৰৰ বাবে নেহৰু– গান্ধী পৰিয়ালৰ এক চমক আছিল৷ কিন্তু একৈছ শতিকাৰ ভাৰতীয় ভোটাৰৰ হৃদয়ত সেই মোহ আৰু আকৰ্ষণ একেবাৰেই নাই৷ বৰং এনে বংশকেন্দ্ৰিক দাম্ভিকতাত তেওঁলোক অতিষ্ঠ আৰু বিৰক্ত৷ ৰাইজৰ এই বিক্ষুব্ধ মনটোৰ উমান পাই ২০১৪ চনৰ নিৰ্বাচনত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ নেতা নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ৰাহুল গান্ধীক ‘শ্বাহজাদা’ বুলি সভাই সভাই সম্বোধন কৰি উত্তপ্ত ভাষণেৰে ৰাইজৰ বুকুত নিজৰ ঠাই উলিয়াই ল’লে৷ কংগ্ৰেছ দল বেয়াকৈ পৰাস্ত হ’ল৷ কংগ্ৰেছ সভাপতি ৰাহুল গান্ধীয়ে বিপক্ষত বহিব লগা হ’ল৷ পিছে তেওঁৰ অপৰিপ! আচৰণৰ সলনি নহ’ল৷ ইয়াৰ চৰম প্ৰকাশ ঘটিল সেইদিনা, যিদিনা লোকসভাৰ মজিয়াত ভাষণ দি উঠি ৰাহুল গান্ধীয়ে গৈ নৰেন্দ্ৰ মোদীক সাবটি ধৰিলে৷ ক্ৰমাৎ সময়ে সময়ে ৰাহুল গান্ধী ৰাজহুৱা জীৱনত হাঁহিয়াতৰ পাত্ৰ হ’বলৈ ধৰিলে৷ অৱশেষত ২০১৯ৰ নিৰ্বাচনত পুনৰ কংগ্ৰেছ দল পৰাস্ত হোৱাই নহয়, নিজৰ ঘৰুৱা সমষ্টি আমেথিত ৰাহুল গান্ধী নিজেই পৰাস্ত হ’ল৷ ইয়াৰ পাছত মুকলিকৈ দলৰ সভাপতিৰ পৰা পদত্যাগ কৰিও এইবাৰ তেওঁ মাকৰ ৰাজনৈতিক আঁচলৰ আঁৰৰ পৰা দলটোৰ নেতৃত্বত খামুচি থাকিল৷ পৰাজয়ৰ পাছত পৰাজয়ে দলক নিশকতীয়া কৰি আনিছে যদিও ৰাহুল গান্ধীৰ ভ্ৰূক্ষেপ নাই৷ নিজৰ কতৃৰ্ত্বৰ অহংকাৰ অটুট আছে৷ দলত তেওঁৰ অখণ্ড প্ৰতাপ৷ সম্ভাৱনাপূৰ্ণ নেতা দলৰ পৰা ওলাই গৈ আছে বা ওলাই যোৱাৰ পৰিৱেশ তৈয়াৰ কৰা হৈছে৷ বিজেপিৰ বিৰুদ্ধে বিকল্পৰূপে আন দেল শক্তি বৃদ্ধি কৰিছে৷ কংগ্ৰেছৰ শক্তি কমি আহিছে৷ দলীয় নিৰ্বাচনৰ নামত পুনৰ মুকলিকৈ অথবা আওপকীয়াকৈ ৰাহুল গান্ধীৰ প্ৰতাপকেই অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ প্ৰস্তুতি চলিছে৷ সুযোগ বুজি স্বাধীনতা দিৱসৰ ভাষণত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ক্ষমতাত বংশবাদৰ বিৰুদ্ধে কটাক্ষ কৰিছে৷ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ইতিমধ্যে কৈছে যে– ‘ৰাহুল গান্ধী বিজেপিৰ বাবে এক বৰদান৷’ চমক প্ৰদৰ্শন আৰু বিচক্ষণতাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ তুলনাত ৰাহুল গান্ধীৰ অৱস্থা শোচনীয়৷ কংগ্ৰেছ দলৰ অৱস্থা এতিয়া এনে হ’লগৈ যে ৰাহুল গান্ধীক এৰিবও নোৱাৰে, ধৰিবও নোৱাৰে৷

এতিয়া জ্যেষ্ঠ কংগ্ৰেছী নেতাসকলে ৰাহুল গান্ধীক দোষ দিও নিজৰ কৃতকৰ্মৰ পৰা নিজকে দায়মুক্ত কৰিব নোৱাৰে৷ সৌ সিদিনালৈকে তেওঁলোকে বংশানুক্ৰমিক শাসনৰ গুণকেই গালে, গান্ধী পৰিয়ালৰ প্ৰশস্তিকেই কৰিলে৷ দলটোত গণতন্ত্ৰৰ মৃত্যু বীজ সিঁচিছিল ইন্দিৰা গান্ধীয়েই৷ ইন্দিৰা গান্ধীৰ মৃত্যুৰ পাছত যোগ্যতাৰ ফালৰ পৰা বিচক্ষণ ৰাজনৈতিক ব্যক্তিত্ব প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়েই আছিল পৰৱৰ্তী উপযুক্ত নেতা৷ কিন্তু তেতিয়াই বংশানুক্ৰমিক নেতৃত্বৰ সূচনা কৰি আন নেতাসকলে ইন্দিৰা-পুত্ৰ ৰাজীৱ গান্ধীক প্ৰধানমন্ত্ৰী পাতিলে৷ প্ৰণৱ মুখাৰ্জীক দলৰ পৰা বাহিৰেই কৰি দিছিল৷ ইন্দিৰা গান্ধীৰ হত্যাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত লাভ কৰা সহানুভূতিৰ ঢৌৰে ১৯৮৪ চনৰ নিৰ্বাচনত ৰাজীৱ গান্ধীৰ কংগ্ৰেছ দলে মুঠ ৪১৫খন আসন লাভ কৰি বৃহৎ বিজয় লাভ কৰে৷ কিন্তু পাছৰ ১৯৮৯ চনৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ সেই বিজয় ধৰি ৰাখিব নোৱাৰিলে৷ জনতা দলৰ চৰকাৰ গঠন হ’ল৷ অৰ্থাৎ ৰাজীৱ গান্ধীৰ কংগ্ৰেছ দল ১৯৮৪ত জিকিছিল কেৱল মৃত মাতৃ ইন্দিৰা গান্ধীৰ শক্তিৰ সহায়তহে৷ নিজাকৈ ৰাজীৱ গান্ধীৰ ৰাজনৈতিক বিচক্ষণতা নাছিল৷ ১৯৮৯তেই কংগ্ৰেছৰ নিজা শক্তিৰ চৰকাৰৰ দিন শেষ হ’ল৷ অৱশ্যে, সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাপালেও ১৯৯১ চনৰ পৰা পাঁচ বছৰৰ বাবে প্ৰধানমন্ত্ৰী পি ভি নৰসিংহ ৰাৱে কংগ্ৰেছৰ চৰকাৰখন সুস্থিৰভাৱে চলাইছিল৷ পিছে ছোনিয়া গান্ধীৰ পৰিয়ালৰ আনুগত্য মানি নচলাৰ ফলত নৰসিংহ ৰাওৰ বিৰুদ্ধে অৰ্জুন সিং, নাৰায়ণ দত্ত তিৱাৰীয়ে বিদ্ৰোহ সংঘটিত কৰিলে৷ কোৱা বাহুল্য যে ইয়াৰ আঁৰত আশীৰ্বাদ আছিল গান্ধী পৰিয়ালৰেই৷ এই ষড়যন্ত্ৰৰ ফলস্বৰূপেই অৱশেষত সীতাৰাম কেশৰীক বহি থকা সভাপতিৰ চকীখনৰ পৰা খেদাই জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে ছোনিয়া গান্ধীক সভানেত্ৰী পাতিলে৷ এইবাৰ গান্ধী পৰিয়ালে ক্ষমতাৰ জৰী খামুচি ধৰিলে৷ আনুগত্যৰ হাতোৰা ছিঙি যোৱাৰ ভয়ত প্ৰণৱ মুখাৰ্জীক প্ৰধানমন্ত্ৰী নাপাতি তেওঁলোকে ড॰ মনমোহন সিঙক বাছি ল’লে নিজৰ পছন্দৰূপে৷ ড॰ সিং এজন অৰাজনৈতিক ব্যক্তি৷ তেওঁৰ পৰা কোনো ৰাজনৈতিক ভাবুকি নাহে বুলি ছোনিয়া গান্ধী আশ্বস্ত আছিল৷ এতিয়া তেওঁ চেষ্টা কৰিছে পুত্ৰ ৰাহুলগান্ধীৰ হাতত দলৰ ক্ষমতা ন্যস্ত কৰিবৰ বাবে৷ দৰকাৰ হ’লে ৰিমোট কণ্ট্ৰ’লৰ জৰিয়তেও দল চলাব ৰাহুল গান্ধীয়েই৷

কংগ্ৰেছ দলৰ এনে আত্মঘাতী কাণ্ডই শাসনাধিষ্ঠিত বিজেপি দলক উৎসাহী কৰি তুলিছে৷ প্ৰত্যাহ্বান জনাব পৰা শক্তি নথকা বিৰোধী দললৈ ভ্ৰূক্ষেপ নকৰি কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে নিৰ্বিবাদে, নিজৰ নিৰংকুশ আধিপত্যৰে সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰিছে৷ বিকল্পৰ কোনো সম্ভাৱনা নোহোৱা হৈছে৷ এনেবোৰ কাৰণতে অ-কংগ্ৰেছী বিৰোধী দলবোৰৰ উত্থান ঘটা দেখা গৈছে৷ আপ, তৃণমূল কংগ্ৰেছ, টি আৰ চি তাৰেই প্ৰকাশ৷ এতিয়া যেন ৰাইজে চৰকাৰৰ বিকল্প বিচৰাৰ আগেয়ে বিচাৰিব লগা হৈছে বিৰোধীৰ বিকল্প!