শাৰদী ৰাণী আৰু দুৰ্গতিনাশিনী
অসমত বসন্ত, গ্ৰীষ্ম, বৰ্ষা আৰু শৰৎ এই চাৰিওটা ঋতুকেই জহকালি বা গৰমৰ দিন বুলিব পাৰি৷ গৰমৰ প্ৰকোপ পৃথিৱীৰ উত্তাপ বঢ়াৰ লগে লগে আৰু জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে অসমতো বাঢ়ি গৈ আছে৷ শৰৎ ঋতুত এতিয়াও প্ৰচণ্ড গৰম৷ অসমৰ তাপমান এতিয়া ৪০ ডিগ্ৰী চুবলৈ ওলাইছে, সেমেকা হোৱাৰ বাবে অৰ্থাৎ বতাহত জলীয় ভাপৰ পৰিমাণ বা আদ্ৰৰ্তা অত্যধিক হোৱাৰ বাবে তাপমান যিমান হয় তাতকৈ মানুহে বহুত বেছি গৰম অনুভৱ কৰে৷ গুৱাহাটীৰ তাপমান যেতিয়া ৩৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ হয়গৈ, তেতিয়া আদ্ৰৰ্তাৰ পৰিমাণ অধিক হোৱাৰ বাবে মানুহে ৪৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ সমান গৰম অনুভৱ কৰে৷ গৰমে মানুহক নাকনি-কাননি কৰিছে৷ বিজুলীৰ বিলৰ পৰিমাণ দেখি মানুহৰ পেটতে হাত-ভৰি লুকাইছে৷ গৰমো বাঢ়িছে, বিজুলীৰ দামো বাঢ়িছে, তাৰ মাজতেই শৰৎ আহিছে, শাৰদীয় দুৰ্গা পূজা আহিছে৷ নানা দুৰ্গতিত জুৰুলা হোৱাসকলৰ দুৰ্গতি দুৰ্গতিনাশিনী দুৰ্গাই দূৰ কৰিব পাৰিবনে?
শৰৎ আছে বাবেই শৰতক লৈ আছে অনুপম কাব্য৷ ভূপেন হাজৰিকাৰ ‘শাৰদীৰাণী তোমাৰ হেনো নাম’ গীতটোৰ অনবদ্য কথা, ‘শুভ্ৰ নীলা ওৰণিখনি, কুঁৱলী সূতাৰে বোৱা পাতল ৰিহাখনি, থৰ লগা বিলখনি তোমাৰ শুৱনি দাপোণ৷ কপাহ মেঘৰ অহা-যোৱা সেউজী ঘাঁহৰ হিমানী, সোণালী ৰ’দ শৰালিৰে জাক তুমিয়েই আনিলা কিজানি৷’ এই কথাখিনিৰ প্ৰেৰণা আছিল শৰতৰ প্ৰকৃতি৷ এতিয়া যদি শৰতৰ প্ৰকৃতিৰ ৰূপেই সলনি হৈ যায়, তেতিয়া শৰতক লৈ লিখা গান-কবিতাও সলনি হৈ নাযাবনে? ক’ত নিয়ৰ? ক’ত কুঁৱলী? মহানগৰীত এতিয়া কুঁৱলী নপৰে, কুঁৱলীৰ ঠাই লৈছে ধোঁৱা আৰু ধূলিৰে প্ৰদূষিত ‘স্ম’গ’এ৷
ছ’ছিয়েল মিডিয়াৰ কবিতা [!] আৰু তাতোকৈ ‘দাৰ্শনিক’ [!] মেছেজৰ বাহিৰে আন ক’তোৱেই দেখোন শৰতৰ উমঘামেই নাই৷ শৰতৰ পৰা হেমন্ত হৈ বসন্ত ঋতুলৈ চলে উৎসৱৰ বতৰ, শৰাদীয় দুৰ্গা পূজাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দীপাৱলী, ৰাস, নতুন বছৰৰ পৰা ভোগালীলৈ৷ কিন্তু উৎকট গৰমত ফেনখন চলাওঁতেও ৰাইজে মাহৰ শেষত আহিব লগা দীঘলীয়া বিলৰ কথা ভাবিব লগা হোৱাৰ বাবে শান্তিৰে ফেনখনৰ বা ল’ব পৰা নাই৷ গৰিষ্ঠসংখ্যকৰেই উৎসৱৰ আনন্দত নিশ্চিন্তমনে গা এৰি দিয়াৰ সম্বল নাই, উৎসৱৰ আনন্দক লৈ ৰোমাণ্টিক হোৱাৰ কোনো অৱকাশ নাই; কাৰণ বাস্তৱটোক সাময়িকভাৱে আওকাণ কৰিবলৈ লগা প্ৰয়োজনীয় সম্বলখিনি নাই৷ শৰাদী ৰাণীয়ে শৰতৰ মাদকতা লৈ অহা নাই, দুৰ্গতিনাশিনীয়েও স্থায়ীকৈ দুৰ্গতি নাশৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিব পৰা নাই৷ শৰতে ক্ৰমান্বয়ে হেৰুৱাই পেলাইছে তাৰ চৰিত্ৰ৷ নিয়ৰো নাই, কুঁৱলীও নাই৷
দুবছৰৰো অধিক ক’ভিডে লটি-ঘটি কৰাৰ পাছত সেই মহামাৰী এতিয়া শাম কাটিছে, মানুহ নিৰ্ভয়ে মানুহ ওচৰ চাপিব পাৰিছে৷ আকৌ আৰম্ভ হৈছে দুৰ্গতিনাশিনী দুৰ্গাৰ পূজাৰ আয়োজন৷ সম্বলহীনজনেও কিবাকৈ অন্ততঃ দুদিন ৰুঢ় বাস্তৱটোক আওকাণ কৰি আপোনজনৰ স’তে উৎসৱৰ আনন্দত মতলীয়া হোৱাৰ চেষ্টা কৰিব৷
মানুহে জানে পৃথিৱীখনৰ উত্তাপ বাঢ়ি গৈ আছে৷ প্ৰকৃতি ক্ৰমান্বয়ে অধিক হিংস্ৰ হৈ গৈ আছে৷ জাৰ-জহ, ধুমুহা-বৰষুণৰ প্ৰকোপ বাঢ়িছে৷ জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তন হৈছে৷ পৃথিৱীৰ অসুখ হৈছে৷ লগতে মানুহে গঢ়া অৰ্থনীতিৰো অসুখ হৈছে৷ গৰিষ্ঠজনে নূন্যতম মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱন যাপনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সম্বলখিনি গোটাব পৰা নাই৷ মানুহ প্ৰেছাৰ কুকাৰৰ ভিতৰত থকাৰ দৰে অনবৰত প্ৰচণ্ড হেঁচাত আছে৷ উৎসৱসমূহ হ’ল এনে হেঁচাৰ পৰা সকাহ দিয়া ছেফ্টি ভাল্ভ৷ এই ছেফ্টি ভাল্ভ অবিহনে মানুহ মানসিকভাৱে বিধবস্ত হৈ গ’লহেঁতেন৷ মনোৰঞ্জনৰ বিশেষকৈ সস্তীয়া মনোৰঞ্জনৰ বাঢ়ি অহা চাহিদাৰ ইও এটা কাৰণ– মানুহৰ মনটো, সমস্ত চিন্তা-ধ্যান বাস্তৱটোৰ পৰা আঁতৰত, আন ক’ৰবাত নিবিষ্ট হৈ থাকিব লাগে৷ শাৰদীয় দুৰ্গা পূজাই কেৱল দেৱীভক্তৰ অন্তৰত ভক্তি ভাবৰ উন্মেষ নঘটায়, লগতে আন সকলোৰে বাবে ক্ষণিকৰ বাবে হ’লেও আনন্দময় সময়ৰ প্ৰতিশ্ৰুতি কঢ়িয়াই আনে৷ অভাৱৰ স’তে অনবৰত যুঁজি থকাসকলেও শাৰদীয় বতৰত অভাৱৰ মাজতে উৎসৱৰ বাবে দুটকা যোগাৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰিব৷ ল’ৰা-ছোৱালীক আনন্দৰ পৰা বঞ্চিত নকৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব, বহুতৰে ধাৰৰ বোজাটো আৰু অলপ বাঢ়িব৷
বহু দেৱতাৰ সন্মিলিত শক্তিৰে গঢ়ি উঠা দেৱী দুৰ্গাই অপ্ৰতিৰোধ্য হৈ পৰা, দেৱতাক স্বৰ্গৰ পৰা খেদি পঠোৱা মহিষাসুৰক বধ কৰিছিল, দেৱতাক হেৰুওৱা স্বৰ্গ ওভতাই দিছিল৷ হয়তো আজি আৰু কোনেও দেৱী দুৰ্গাই তেওঁৰ দুৰ্গতি নাশ কৰিব বুলি আশা নকৰে৷ কিন্তু সন্মিলিত শক্তিৰে দুৰ্গতি নাশ কৰিব পাৰি বুলি এতিয়াও বেছিভাগ মানুহে বিশ্বাস কৰে৷ মানুহৰ সন্মিলিত শক্তিৰ সু-অভিপ্ৰায়ৰ প্ৰতি এতিয়াও বেছিভাগ মানুহৰে আস্থা আছে৷ এতিয়াও মানুহে সন্মিলিত শক্তিৰ সু-অভিপ্ৰায়েৰে পৃথিৱীৰ অসুখ আঁতৰাব পাৰে৷ বিষাক্ত হৈ পৰা জলবায়ু আকৌ পৰিষ্কাৰ কৰিব পাৰে৷ উত্তপ্ত হৈ পৰা পৃথিৱীখন শীতল কৰিব পাৰে৷ শৰতলৈ নিয়ৰ আৰু শেৱালি ওভতাই আনিব পাৰে৷ থকা আৰু নথকাসকলৰ মাজৰ ক্ৰমে অশ্লীল ৰূপ ধৰা বৈষম্য আঁতৰাব পাৰে৷ সকলোৰে বাবে উৎসৱৰ আনন্দ উপভোগ কৰিব পৰাকৈ নূ্যনতম সম্বলখিনি থকা এটা মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱন সম্ভৱ কৰি তুলিব পাৰে৷ সুখ আৰু আনন্দ শাৰদীয় উৎসৱৰ ক্ষন্তেকীয়া, পলৰীয়া, অলীক-অবাস্তৱ দুদিনীয়া ব্যতিক্ৰম মাথোঁ নহ’বও পাৰে৷