লভিতা, লৱেষ্ট কমন ডিনমিনেটৰ, ৰূপকোঁৱৰ
অসমীয়া ভাষাত বজৰুৱা শব্দটোৱে নিকৃষ্টক বুজায়৷ উৎকৃষ্ট হ’লে সেইটো বজৰুৱা নহয়৷ কিন্তু বজাৰত উৎকৃষ্টও উপলব্ধ হ’ব নোৱাৰে নেকি? অথবা উৎকৃষ্টখিনিও বজাৰত পণ্যৰূপে বিক্ৰী হ’ব তথা ধন ঘটাৰ আহিলা বা উপকৰণ হ’ব নোৱাৰে নেকি? বিখ্যাত চিত্ৰকৰসকলৰ একোখন চিত্ৰ কোটি টকাত বিক্ৰী হয়, একোটা গানে সংগীত পৰিচালক তথা গায়কক কোটিপতিত পৰিণত কৰে, এখন ভাল চিনেমাই শ বা হাজাৰ কোটি টকা ঘটে৷ একোজন লেখকৰ কিতাপ লাখ বা কোটিৰ সংখ্যাত বিক্ৰী হয়৷ উচ্ছমানৰ শিল্প-কলা-সাহিত্য সৃষ্টিবোৰ বজাৰত বিপুল পৰিমাণত বিক্ৰী হ’ব পাৰে আৰু সৃষ্টিকৰ্তাসকলে প্ৰচুৰ পৰিমাণত ধন ঘটিব পাৰে৷ একেদৰে নিম্নমানৰ, নিম্নৰুচিৰ শিল্প-কলা-সাহিত্যও বজাৰত প্ৰচুৰ পৰিমাণে বিক্ৰী হ’ব পাৰে আৰু তেনে নিম্নমানৰ সৃষ্টিকৰ্তাসকলেও প্ৰচুৰ পৰিমাণে ধন ঘটিব পাৰে৷ গতিকে কলাকৃতি বা সৃষ্টিবোৰ উচ্ছ ৰুচিৰ নে নিম্ন ৰুচিৰ বা উচ্ছমানৰ নে নিম্নমানৰ বজাৰত বিক্ৰী হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত সেইটো বিশেষ বিচাৰ্য নহয়, মূল কথা হ’ল জনপ্ৰিয় হোৱাটো৷ বহু মানুহে যেতিয়া এটা শিল্প-কলা- সাহিত্যৰ বজাৰত পণ্যৰ ৰূপত উপলব্ধ হোৱা সামগ্ৰী বা সৃষ্টিৰ বাবে নিজৰ গাঁঠিৰ ধন ভাঙিবলৈ ৰাজি হয়, তেতিয়াই সেই সৃষ্টি বা পণ্য বা সামগ্ৰী জনপ্ৰিয় হৈ পৰে৷ জনপ্ৰিয়তাই আৰু অধিক লোকক তেনে সামগ্ৰীৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত কৰে৷ জনপ্ৰিয়তা মানৰ মাপকাঠী নহয়৷ কিন্তু সমস্যা হ’ল মানৰ এটা সাৰ্বজনীন সৰ্ব গ্ৰহণযোগ্য স্কেল নাই৷ এখন টেবল আন এখনতকৈ বহল বুলি বা এজন মানুহ আন এজনতকৈ ওখ বুলি এডাল স্কেলেৰে জুখি প্ৰমাণ কৰিব পাৰি আৰু সেই সিদ্ধান্ত সকলোৰে বাবে গ্ৰহণযোগ্য হ’ব৷ কিন্তু এটা কবিতা ভাল বুলি আৰু আন এটা কবিতা বেয়া বুলি জুখি উলিয়াব পৰা কোনো সৰ্ব গ্ৰহণযোগ্য স্কেল নাই৷ কবিতা লিখাত প্ৰগাঢ় ব্যুৎপত্তি লাভ কৰা এজন কবিৰ কবিতা কাৰো চকুত নপৰিব পাৰে আৰু তেওঁতকৈ বহু নিম্নমানৰ কবিতা লিখা কবিৰ কবিতাই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিব পাৰে৷ কোনটো ভাল কবিতা আৰু কোনটো বেয়া কবিতা তাক নিৰ্ণয় কৰা কোনো সৰ্বজনস্বীকৃত কতৃৰ্ত্ব বা কতৃৰ্পক্ষ নাই৷ সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰ কৰে মানুহৰ আৱেগ-অনুভূতি-বোধ-উপলব্ধিৰ ওপৰত৷ জনপ্ৰিয়তাৰ ক্ষেত্ৰত বহু উচ্ছমানৰ সৃষ্টি বুলি অভিহিত কলাকৃতিয়েও জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে, কিন্তু সাধাৰণতে দেখা যায় যে এইক্ষেত্ৰত ‘লৱেষ্ট কমন ডিনমিনেটৰ’ অৰ্থাৎ গ্ৰহণযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ‘সৰ্বনিম্ন সাধাৰণ মান’ৰ সৃষ্টিসমূহেই আটাইতকৈ অধিক গ্ৰহণযোগ্যতা লাভ কৰে আৰু সেইবোৰেই আটাইতকৈ অধিক ব্যৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰে৷ এই ‘লৱেষ্ট কমন ডিনমিনেটৰ’ৰ মানটোৱে আটাইতকৈ অধিক লোকক সামৰি লয় আৰু সেয়েহে আটাইতকৈ অধিক গ্ৰাহকো লাভ কৰে৷ হলীউড, বলীউড বা অসমীয়া চিনেমাৰ সফল চিনেমাবোৰৰ সৰহভাগেই এই লৱেষ্ট কমন ডিনমিনেটৰৰ উদাহৰণ৷ মানৰ আটাইতকৈ অধিক লোকক সামৰি লোৱা স্তৰটোক আৱেদন জনাব বা সন্তুষ্ট কৰিব পৰিলে ব্যৱসায়িকভাৱে সফল হোৱাৰ আটাইতকৈ অধিক সম্ভাৱনা থাকে৷ বহু মানুহৰ ভিৰৰ বাবে তথা সেই ভিৰৰ পৰা লাভ কৰা ব্যৱসায়িক সফলতাৰ বাবে সেই সৃষ্টিসমূহে একধৰণৰ মান্যতা লাভ কৰে৷ সেইবোৰৰ হৈ মাত মাতোতাৰ সংখ্যাও অধিক৷ অমুক চিনেমাখনে ইমানশ কোটি টকাৰ ব্যৱসাই কৰিছে, অলেখ মানুহৰ প্ৰচণ্ড ভিৰে চিনেমাখনক সফল বুলি প্ৰমাণ কৰিছে, গতিকে বাকী কথা অৰ্থহীন৷
কলা-সংস্কৃতি-সাহিত্য কৰি যিসকলে ভাত মোকলায়, তেওঁলোকৰ বাবে ব্যৱসায়িক সফলতা জৰুৰী৷ যিসকল এমেচাৰ অৰ্থাৎ যিসকলৰ কলা-সংস্কৃতি-সাহিত্যকৃতিৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ জীৱিকা নিৰ্ভৰ নকৰে, তেওঁলোকে উচ্ছ মানক লৈ আপোচহীন স্থিতি গ্ৰহণ কৰাৰ বিলাসিতা কৰিব পাৰে৷ কিন্তু সংস্কৃতি কৰি বা বেচি যিসকলে পেটৰ ভাত মোকলায়, তেওঁলোকে তেনে আপোচহীন স্থিতি ল’ব নোৱাৰে৷ আটাইতকৈ অধিক লোকক সামৰি লোৱা স্তৰটোক আৱেদন জনাবলৈ যাওঁতে তেওঁলোকৰ সৃষ্টি বজৰুৱা হৈ পৰিলেও তেওঁলোকৰ উপায় নাথাকে৷ পপ কালচাৰ অৰ্থাৎ পপুলাৰ বা জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি ইতিমধ্যে এক ডিছপজেব্ল অৰ্থাৎ এবাৰ ব্যৱহাৰ কৰি পেলাই দিয়া পণ্যত পৰিণত হৈছে৷ লোক-সংস্কৃতিও ইতিমধ্যে পপ সংস্কৃতিত আৰু তাৰ ফলত ডিছপজেব্ল পণ্যত পৰিণত হৈছে৷ সেইবোৰৰ সুদূৰপ্ৰসাৰী প্ৰভাৱ দূৰতে থাকক, সামান্যতমো প্ৰভাৱ নাথাকে৷ আন পণ্যই তৎক্ষণাৎ সেইবোৰৰ ঠাই অধিকাৰ কৰে আৰু ক্ষন্তেক সময়ৰ বাবে বজাৰত পণ্যৰূপে থাকি সেইবোৰো জাবৰৰ দ’মত পৰিণত হয়৷
অসমৰ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়োটাৰ তেনেধৰণৰ এক পপ কালচাৰ৷ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ বাবে আটাইতকৈ জৰুৰী হ’ল বাচি থকা৷ দৰ্শকে টিকট কাটি তেওঁলোকৰ নাটক চালেহে তেওঁলোক বাচি থাকিব৷ ভ্ৰাম্যমাণৰ আজিৰ তাৰিখত ‘লৱেষ্ট কমন ডিনমিনেটৰ’লৈ নামি আহি ডিছপজেব্লধৰণৰ নাটকৰ বাহিৰে আন বিকল্প নাই৷ হলীউড, বলীউড, দক্ষিণ ভাৰতৰ চিনেমা আৰু নেটফ্লিক্স, আমাজন, প্ৰাইম ভিডিঅ’কে ধৰি সকলো অঃ টিঃ টিঃ প্লেটফৰ্ম, ছুপাৰ হিৰ’, অপৰাধ, হত্যা, ভূত-প্ৰেত আদিক লৈ সাংস্কৃতিক পণ্য নিৰ্মাণত ব্যস্ত৷ তাৰ মাজতে অসমৰ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ এতিয়াও বৰ্তি আছে৷ কবি সুকান্তই কৈছিল, ‘আমাৰাযে বেচে আছি সেটাই আমাদেৰ কৃতিত্ব৷’ বাচি থাকিব পৰাটোৱেই ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ কৃতিত্ব৷
ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ নাটক-চিনেমা-সংগীত-সাহিত্যকে সংস্কৃতিৰ সকলো ক্ষেত্ৰতেই নিজৰ কৃতিত্বৰ স্বাক্ষৰ ৰাখি থৈ গৈছে৷ তেওঁ সেইসকল মণীষাৰ এজন যিসকলে কেতিয়াও বজাৰ দখল বা জনপ্ৰিয়তাৰ বাবে ‘লৱেষ্ট কমন ডিনমিনেটৰক’ আৱেদন জনোৱা নাছিল৷ তেওঁলোকে মানৰ একোডাল নতুন স্কেল প্ৰতিষ্ঠা কৰি থৈ গৈছে৷ আমি এতিয়াও সেই স্কেলডালেৰে সাংস্কৃতিক মানৰ নিৰিখ জুখি আছোঁ৷ সেই স্কেলডালৰ নিৰিখত ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ ডিছপজেব্ল পপ সংস্কৃতি মাত্ৰ৷ ভ্ৰাম্যমাণে নিজৰ ব্যৱসাই চলাই যাওক, টকা ঘটক কিন্তু বজাৰ দখলৰ বাবে জ্যোতিপ্ৰসাদক আঁজুৰি আনি ডিছপজেব্ল সংস্কৃতিৰ ডাষ্টবিনত পেলোৱাৰ, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ স’তে বজৰুৱা ধেমালি কৰাৰ পৰা তেওঁলোক বিৰত থাকক৷ বজাৰত সফল হ’ব পৰা বজৰুৱা নাটক লিখাৰ অলেখ সমল হিন্দী চিনেমা, দক্ষিণৰ চিনেমা, হলীউডৰ চিনেমাত, অ’টিটি প্লেটফৰ্মত ভৰি আছে৷ সেইবোৰেৰেই বজাৰত সফল হ’ব পৰা ডিছপজেব্ল বজৰুৱা নাটক লিখিব পাৰি, ভ্ৰাম্যমাণে তেনে নাটক লিখিও আছে৷ ৰূপকোঁৱৰক ‘জনপ্ৰিয়’ কৰিব নালাগে তেওঁক ৰেহাই দিয়ক৷