বিজ্ঞান প্ৰযুক্তি নিৰ্ভৰ সমাজত আজিও পয়োভৰ বাল্য বিবাহ, কু-সংস্কাৰৰ
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ উকমুকনিৰ পূৰ্বেই কেতবোৰ সমাজহিতৈষী, সমাজ সংস্কাৰক ব্যক্তিৰ নেতৃত্বত সেই সময়ছোৱাত সমাজত চলি থকা বহু কু-সংস্কাৰ, অন্ধবিশ্বাস, কু-প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে এক জাগৰণ আৰম্ভ হৈছিল৷ সতীদাহ প্ৰথা, বাল্য বিবাহ প্ৰথা বন্ধ কৰা তথা বৰ্ণবৈষম্য, জাতিভেদ, অস্পৃশ্যতা আদি সামাজিক বৈষম্য ৰোধ কৰাৰ বাবে এচাম সচেতন লোকে ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰতত জনসজাগতা সৃষ্টি কৰাত সক্ষম হৈছিল আৰু ব্ৰিটিছ চৰকাৰেও কেতবোৰ আইনৰ যোগেদি সভ্যতাৰ পৰিপন্থী বহু কাৰ্যৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল৷ ৰাজা ৰামমোহন ৰায়, ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ, দয়ানন্দ সৰস্বতী আদি মহান ব্যক্তিসকলে বহু কু-প্ৰথা, কু-সংস্কাৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ কৰাৰ লগতে বৌদ্ধিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱেও ভাৰতীয় সকলক উদ্বুদ্ধ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল৷ অসমৰ দৰে ৰাজ্যতো ঊনবিংশ শতিকাত হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা, গুণাভিৰাম বৰুৱা আদি সমাজৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ সাহিত্যিকসকলেও হাতে-কামে প্ৰচলিত বহু কু-প্ৰথাৰ যুঁজ দি সেই সময়তে সমাজলৈ এক বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰিছিল৷ ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনে গতি লাভ কৰাৰ সময়তো স্বাধীনতা আন্দোলনৰ অন্যান্য কাৰ্যসূচীৰসমূহৰ সমান্তৰালকৈ নিজৰ দেশৰ মানুহবোৰৰ মাজত বিৰাজ কৰা সামাজিক বৈষম্যমূলক কাম-কাজবোৰৰ বিৰুদ্ধেও মহাত্মা গান্ধীকে মুখ্য কৰি কংগ্ৰেছৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলে বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছিল৷ দেশে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পাছত নিজৰ মানুহৰ নেতৃত্বত চৰকাৰ হোৱাৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আশা কৰা হৈছিল যে মুক্ত চিন্তা, সৃজনশীল মনৰ অধিকাৰী হৈ ভাৰতীয় লোকসকলে বাল্য বিবাহ, বৰ্ণবৈষম্য, অস্পৃশ্যতা আদিৰ পৰা মুক্ত হৈ নিজকে এখন উন্নত ৰাষ্ট্ৰৰ নিৱাসীৰূপে গৌৰৱ কৰিব; কিন্তু কাৰ্যতঃ সেয়া হৈ নুঠিল৷ দেশ স্বাধীন হোৱাৰ ৭৫ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ মুহূৰ্তত বৰ্তমানৰ শাসনাধিষ্ঠ বিজেপি নেতৃত্বাধীন এনডিএ চৰকাৰে বহু অভিলাসী প্ৰকল্প, আঁচনি ঘোষণা কৰি ভাৰতক বিশ্বগুৰু ৰূপে প্ৰতিষ্ঠাৰ লক্ষ্যত ব্ৰতী হৈছে যদিও এতিয়াও দেশত নিৰন্তৰভাৱে অব্যাহত আছে সভ্যতাৰ বহু পৰিপন্থী কাৰ্যকলাপ৷ ভাৰতৰ বহু ৰাজ্যত দলিত শ্ৰেণীৰ লোকৰ প্ৰতি নিষ্পেষণ, অৱজ্ঞাৰ ভাৱ এতিয়াও আশা কৰা ধৰণে হ্ৰাস পোৱা নাই৷ নিজ জাতৰ লোকৰ বা অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকৰ পৰিৱৰ্তে নিম্ন পৰ্যায়ৰ লোকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ নোহোৱাৰ বাবে অনাৰ কিলিঙৰ দৰে ঘটনা নিত্য নৈমিত্তিক দেশত ঘটি আছে৷ বিহাৰ, ৰাজস্থান, ঝাৰখণ্ড, উত্তৰ প্ৰদেশ, পশ্চিমবংগ, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, কৰ্ণাটক আদি ৰাজ্যত বাল্য বিবাহৰ সংখ্যা দেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক৷ লিংগ বৈষম্য, অৰ্থনৈতিক বৈষম্য, ধৰ্মীয় মেৰুকৰণ, ভাষিক-সাংস্কৃতিক পৃথকতাৰ আধাৰত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ লোকৰ মাজত টনা-আঁজোৰা, কাজিয়া আদিৰ বাবে প্ৰকৃত সুস্থ গণতান্ত্ৰিক ভাৱধাৰা দেশত গঢ় লৈ উঠা নাই৷ প্ৰসংগক্ৰমে উল্লেখ কৰিব পাৰি যে বিশ্বৰ উন্নত ৰাষ্ট্ৰসমূহত তুলনামূলকভাৱে এনেবোৰ বহু বৈষম্য পৰিলক্ষিত নহয় বাবেই এই ৰাষ্ট্ৰসমূহ দোপতদোপে আগুৱাই গৈছে৷
ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ পৰা হেমচন্দ্ৰ বৰুৱালৈকে ঊনবিংশ শতিকাত আৰম্ভ কৰা কু-সংস্কাৰসমূহৰ বিৰুদ্ধে যুঁজখন ২১ শতিকাৰ আজিৰ সময়ছোৱাতো অব্যাহত থকাটো এক উদ্বিগ্নতাৰ বিষয়৷ শেহতীয়াকৈ অসম চৰকাৰে বাল্য বিবাহৰ বৃহৎ সংখ্যক গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰি ইয়াৰ লগত জড়িত লোকৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ আৰম্ভ কৰিছে৷ ধুবুৰী, বজালী, বাগ্সা, বৰপেটা, বঙাইগাঁও, বিশ্বনাথ, নগাঁও, দক্ষিণ শালমৰা, ওদালগুৰি, মৰিগাঁও, তামুলপুৰ জিলাত বাল্য বিবাহৰ গোচৰ সৰ্বাধিক হোৱাৰ বিপৰীতে উজনি অসমৰ জিলাসমূহত ইয়াৰ পৰিমাণ বহু কম৷ ইয়াৰ দ্বাৰা এই কথা প্ৰতীয়মান হয় যে পূৰ্ববংগীয় মুছলমান লোকসকলৰ মাজত বাল্য বিবাহৰ পৰিমাণ বাকী জনগোষ্ঠীৰ তুলনাত বহু বেছি৷ শিক্ষাৰ অভাৱৰ লগতে অন্যান্য উন্নয়নৰ অভাৱ ঘটা এই লোকসকলে ধৰ্মীয় ভাৱধাৰাৰ বশৱৰ্তী হৈ পৰিয়ালৰ হেঁচাত ১৮ বছৰতকৈ বহু কম বয়সত বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ছোৱালী কম বয়সতে মাতৃ হয়৷ এনে ছোৱালীবিলাকৰ শাৰীৰিক, মানসিক ক্ষতিৰ লগতে সোণালী শৈশৱৰ সপোনবোৰ পূৰণ নহয় আৰু সামগ্ৰিকভাৱে সামাজিক উত্তৰণৰ পথো বাধাগ্ৰস্ত হয়৷ লক্ষণীয়ভাৱে বাল্যবিবাহ সৰ্বাধিক থকা মধ্য আৰু নামনি অসমৰ অঞ্চলসমূহত অভূতপূৰ্ব হাৰত জনসংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে যি ৰাজ্যৰ জনগাঁথনিলৈকো প্ৰত্যাহ্ৱান কঢ়িয়াই আনিছে৷ বাল্য বিবাহ প্ৰতিৰোধ কৰাৰ বাবে ১৯২৯ চনৰ পাছত ২০০৬ চন আৰু ২০২০ চনত নতুন বিধি প্ৰয়োগ কৰাৰ লগতে মহিলা আয়োগ, শিশু আয়োগৰ যোগেদিয়েও ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থা চৰকাৰীভাৱে কৰা হয় যদিও এতিয়াও ই নিয়ন্ত্ৰণ হোৱা নাই৷ চৰকাৰে শেহতীয়াকৈ ‘পকছ’ আইনৰ প্ৰয়োগ, মোল্লা, জোনাব, পূজাৰীৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাকে ধৰি বহু পদক্ষেপৰ দ্বাৰা কঠোৰ দৃষ্টিভংগী পোষণ কৰিছে৷ বাল্য বিবাহৰ লগতে আমাৰ সমাজত এতিয়াও কু-সংস্কাৰ, অন্ধবিশ্বাস, অপবিশ্বাস চলি আছে যাৰ বাবে প্ৰকৃত উন্নয়ন সমাজখন গঢ় লৈ উঠা নাই৷ ধাৰ্মিক লোকৰ পৰিৱৰ্তে ধৰ্মান্ধ লোকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে৷ সেয়া প্ৰতিটো ধৰ্মতে প্ৰতিফলিত হৈছে৷ যাগ-যজ্ঞ, নাম-প্ৰসংগ, ইস্তেমা আদিৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে যদিও প্ৰকৃত আধ্যাত্মিকতাৰে অনুপ্ৰাণিত লোকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱা নাই৷ বিজ্ঞানসন্মত মনৰ অধিকাৰী লোকৰ সংখ্যা বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তি নিৰ্ভৰ সমাজখনত আশা কৰা মতে বৃদ্ধি পোৱা নাই৷ এইবোৰৰ ক্ষেত্ৰত চৰকাৰেও নিজৰ গা-চিকুটি চোৱা উচিত৷