এমাৰ সাহস আৰু আমাৰ স্পৰ্ধা
মণিপুৰী এমাসকলৰ সাহসৰ কথা নজনা মানুহ নাই৷ তেওঁলোকৰ কৰ্মদক্ষতা, স্বাধীনচিতীয়া মনোভাব, দুৰ্বাৰ সাহসৰ যেন তুলনা নাই৷ ২০০০ চনৰ পৰা ২০১৬ চনলৈ সুদীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে অনশন কৰি ন্যায্য দাবীৰ হকে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰি বিশ্বক জোকাৰি দিব পৰা কাম কৰিছিল মণিপুৰী নাৰী ইৰম শৰ্মিলাই৷ ২০০৪ চনত আন এক প্ৰতিবাদেৰে সমগ্ৰ বিশ্ব কঁপাইছিল মণিপুৰী এমাসকলে৷ বত্ৰিছ বছৰীয়া মহিলা মনোৰমাক ধৰ্ষণ কৰি হত্যা কৰাৰ দৰে জঘন্য অপৰাধৰ প্ৰতিবাদত ১২গৰাকী মণিপুৰী এমাই নগ্ন হৈ ‘ইণ্ডিয়ান আৰ্মী ৰেপ আছ’ বুলি বেনাৰ লগাই ৰাজপথত থিয় দিছিল৷ মণিপুৰী মহিলাসকলে এই সাহস নতুনকৈ আহৰণ কৰা নাই, বৰঞ্চ পৰম্পৰাগতভাৱেই তেওঁলোক সাহসী৷ ব্ৰিটিছ শাসন কালতেই তেওঁলোকে সাহসৰ নিদৰ্শন দেখুৱাইছিল৷ ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে বিনা পাৰিশ্ৰমিকত মণিপুৰৰ পুৰুষসকলৰ পৰা ‘লালুপ কাবা’ শ্ৰমনীতি খটুৱাই শ্ৰম আদায় কৰিবলৈ উদ্যত হোৱাত মহিলাসকল ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিছিল আৰু সফল হৈছিল৷ কেৱল সেয়াই নহয়, ব্ৰিটিছৰ কৰ নীতি, বাণিজ্য নীতিৰ বিৰুদ্ধেও মহিলাসকলে প্ৰতিবাদ কৰিছিল আৰু পুলিচ-মিলিটেৰীৰ দমন-অত্যাচাৰ সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল৷ অনেকে মৃত্যুকো সাবটি লৈছিল৷ সেই সাহসিকতাৰেই উত্তৰাধিকাৰী অনুষ্ঠান ‘মেইৰা-পেইবিং’, যি ড্ৰাগছকে ধৰি আন মাদক-দ্ৰব্যৰ বৰ্জন তথা মানৱ অধিকাৰ উলংঘনৰ দৰে ঘটনা নিৰ্মূলৰ ক্ষেত্ৰত উপযুক্ত নেতৃত্ব দি আহিছে৷ সেই সাহসিকতাৰ তেজতেই জন্মিছে মেৰীকম, মীৰাবাঈ ছানুৰ দৰে নিৰ্ভীক খেলুৱৈ, যিয়ে অৰ্জন কৰিছে বিশ্ব শ্ৰেষ্ঠত্ব৷ কেৱল নিৰ্ভীকেই নহয়, মণিপুৰী মহিলাসকল কৰ্মঠ, স্বাৱলম্বী আৰু ৰাজনৈতিকভাৱেও সচেতন৷ এই মহিলাসকলেই স্বতন্ত্ৰ ৰাজ্য বিচাৰি ১৯৬৯ চনত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধীৰ ৰাজহুৱা সভাত ক’লা পতাকা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল৷ এনে ঘটনাৰে পৰিপূৰ্ণ এক শক্তিশালী অতীতৰ প্ৰেক্ষাপটতো মে’ৰ গোষ্ঠী সংঘৰ্ষৰ আলমত পুনৰ অমানুষিক ধৰ্ষণৰ ঘটনা ঘটিল, নগ্ন-ধৰ্ষিতাক লৈ ৰাজপথত সমদল ওলাল, তাৰ ভিডিঅ’ কৰা হ’ল আৰু ইণ্টাৰনেটত সেইবোৰ ভাইৰেল হৈ পৰিল৷ ঘটনা সন্দৰ্ভত ৰাজ্যখনৰ মুখ্যমন্ত্ৰীজনে যি মন্তব্য দিলে তাৰ দ্বাৰা অপমানিত হ’ল মণিপুৰী এমাসকলৰ সাহসিকতাৰ ইতিহাস৷ ৰাজ্যখনৰ মহিলা ৰাজ্যপালগৰাকীৰ মন্তব্যও তেনেই গতানুগতিক৷ সবাতোকৈ দুৰ্ভাগ্যজনক হৈছে ৰাজনৈতিক মঞ্চৰ পৰা নিজা নিজা স্বাৰ্থৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি দিয়া মন্তব্য আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়াত আপলোড কৰা ফটো-ঘটনাসম্বলিত পোষ্টবোৰ৷ মহামান্য উচ্ছতম ন্যায়ালয়ে নগ্ন-পেৰেডৰ ভিডিঅ’ সন্দৰ্ভত ‘অসহনীয়তা’ প্ৰদৰ্শন কৰি কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যক অবিলম্বে প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিবলৈ দিয়া নিৰ্দেশলৈ আঙুলি টোঁৱাই কোনো কোনোৱে প্ৰশ্ন কৰিছে যে ৰাজস্থানত দলিত মহিলাক ধৰ্ষণ কৰি জ্বলাই দিয়া সময়ত, ছত্তীশগড়ত শৌচ কৰিবলৈ যোৱা বিধৱাক সামূহিক ধৰ্ষণ কৰাৰ সময়ত অথবা ঝাৰখণ্ডত মহিলাক বস্ত্ৰহীন কৰি গোটেই গাঁৱতে ঘূৰাই ফুৰোৱা ঘটনা সন্দৰ্ভত উচ্ছতম ন্যায়ালয় নীৰৱ আছিল কিয়? বিৰোধীয়ে আলোচনা বিচাৰিছে সুকীয়াকৈ, প্ৰধানমন্ত্ৰীক বিচাৰিছে; দাবী নাকচ কৰা হৈছে৷ উপেক্ষিত হৈ ৰৈছে অষ্টলক্ষ্মীৰ এটা অংগ৷ সমগ্ৰ বিশ্ব স্তম্ভিত হৈছে৷ দেশৰ মানুহে ছ’চিয়েল মিডিয়াত বিচৰণ কৰি ফুৰিছে৷ অস্তিত্ব জাহিৰ কৰিবলৈ কোনো কোনোৱে প্ৰতিবাদ কৰিছে৷ নেতাসকলে বাণী শুনাইছে, কথা কটাকটি কৰিছে৷ কামৰ কাম কিবা হৈছেনে? হ’বনে? চুবুৰীয়া দেশত শ্বেখ হাছিনাই ধৰ্ষণকাৰীৰ চৰম শাস্তিৰ বিধান দি আইন প্ৰণয়ন কৰিলে আৰু আমি গাই-বাই থাকিলোঁ৷ শ্ল’গান, নাটকীয় ডায়লগেৰে নাৰীৰ জয়গান গোৱা মানুহ আমি, বাস্তৱত ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ সাহসেই নাই৷ সেইবাবেই ধৰ্ষণ, নাৰী নিৰ্যাতনৰ গোচৰত আটক হোৱা বৰ বৰ নেতাই বাৰে বাৰে ‘বেইল’ত ওলাই আহি ডিঙিত ফুলৰ মালা পিন্ধি দপ্দপাই গচকি যায় মণিপুৰী এমাসকলৰ দৰে শত-সহস্ৰ নাৰীৰ সাহসী সত্তাক৷