ডাক্তৰ নহ’লাইবা কি হ’ল তাতে

কিছুদিন আগতে কোটাত মেডিকেল পঢ়াৰ বাবে প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাবলৈ কোটালৈ যোৱা কিশোৰ এজনে আত্মহত্যা কৰিলে৷ নিজকে মাৰি পেলোৱাৰ আগতে দেউতাকৰ বাবে দেৱালত জন্মদিনৰ শুভেচ্ছা লিখি থৈ গ’ল আৰু ‘ছ’ৰী’ বুলিও লিখি থৈ গ’ল৷  পৃথিৱীখন অন্যায় আৰু বৈষম্যৰে ভৰা৷ বঞ্চিতজনে অহৰহ এই অন্যায় আৰু বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে যুঁজি জীয়াই আছে৷ কোনো অন্যায় আৰু বৈষম্যই আত্মহত্যাক ন্যায্যতা প্ৰদান নকৰে৷ যি কাৰণতেই নহওক কিয় আত্মহত্যা সমৰ্থনযোগ্য নহয়৷    

ভাৰতত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ অকাল মৃত্যুৰ কাৰণসমূহৰ ভিতৰত আত্মহত্যা দ্বিতীয় স্থানত আছে৷ আকৌ ডিপ্ৰেচন অৰ্থাৎ মানসিক বিষণ্ণতা বা বিষাদগ্ৰস্ততা  হ’ল ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ আত্মহত্যাৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান কাৰণ৷ এতিয়া ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰয়ো আত্মহত্যা কৰে৷ স্কুলৰ ইউনিট টেষ্টৰ দৰে এটা সাধাৰণ পৰীক্ষাৰ ফলাফলৰ বাবে আত্মহত্যা কৰে৷ লগতে ষ্টেণ্ড নকৰাৰ বাবে, মেডিকেল- ইঞ্জিনিয়াৰিঙত ছীট নোপোৱাৰ বাবে, স্কুলৰ শিক্ষকে গালি পৰাৰ বাবে, প্ৰেমত বিফল হোৱাৰ বাবে, ম’বাইল ফোন ব্যৱহাৰত হকা-বাধা দিয়াৰ বাবেও আত্মহত্যা কৰে৷

মানুহৰ দেহাটোৰ দৰে মনটোৰো বেমাৰ হয়৷ স্বাভাৱিক সুস্থ মন এটাৰো বেয়া লাগিব পাৰে, সাময়িকভাৱে জঁই পৰিব পাৰে; কিন্তু বহু সময়ত এই  ডিপ্ৰেচন বা জঁই পৰা অৱস্থাই মানসিক ৰোগৰ পৰ্যায়ো পাব পাৰে৷  মানসিক ৰোগৰ ক্ষেত্ৰত আমাৰ মনোভাব আৰু ধাৰণাবোৰ এতিয়াও অসংখ্য ভুল ধাৰণা আৰু অন্ধবিশ্বাসে গঢ়ি তোলে৷ মানসিক ৰোগী মানে হ’ল পগলা৷ পগলা আৰু পগলাৰ ঘৰখনক সকলোৱে নিজৰ মৰ্জিত কাঠগড়াত তোলে, বিচাৰ কৰে আৰু ৰায় দিয়ে৷ সমাজৰ এই অন্যায় বিচাৰৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ মানসিক ৰোগৰ কথা ৰোগীয়ে আৰু ৰোগীৰ পৰিয়ালে লুকুৱাই ৰাখে৷ মানসিক ৰোগীজনে গোপনে, নীৰৱে চিকিৎসাহীনভাবে ৰুগীয়া হৈ থাকি জীৱন কটায়৷ 

গড় হিচাপত ভাৰতত প্ৰতিঘণ্টাত ১৫জন মানুহে নিজে নিজৰ জীৱন কাঢ়ি লৈছে৷ এইদৰে মৃত্যুবৰণ কৰাসকলৰ আধাতকৈ বেছি ১৫ৰ পৰা ২৯ বছৰ বয়সৰ৷  অৱস্থাটো দিনক দিনে বেয়াৰ ফাললৈহে গৈ আছে বুলি সকলো বিশেষজ্ঞ একমত৷ প্ৰত্যেক ঘণ্টাত এজনতকৈ অধিক ছাত্ৰই ভাৰতত আত্মহত্যা কৰি আছে৷

ছাত্ৰৰ ডিপ্ৰেচনৰ বাবে বৰ্তমান পৃথিৱীৰ তীব্ৰ প্ৰতিযোগিতা, ভোগবাদী সমাজ, বিশ্বায়ন, পুঁজিবাদ আদিক জগৰীয়া কৰা হৈছে৷ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ  জীৱনত প্ৰতিযোগিতাই এতিয়া অমানুষিক, দানৱীয় পৰ্যায় পাইছে৷ ভাৰতত যিমান অভিযন্তা, ডাক্তৰ আৰু আন বৃত্তিৰ বিশেষজ্ঞ লাগে, সিমান নাই৷ কাৰণ হ’ল তেনে বৃত্তিৰ বিশেষজ্ঞ তৈয়াৰ কৰা শিক্ষানুষ্ঠান যিমান থাকিব লাগিছিল সিমান নাই৷ মেডিকেল, ইঞ্জিনিয়াৰিং কলেজৰ সংখ্যা বাঢ়িলে আসনৰ পৰিমাণ বাঢ়িলহেঁতেন আৰু তেতিয়া খোৱা কামোৰাৰ তীব্ৰতা কিছু কমিলহেঁতেন৷ ইয়াৰ ফলত ডিপ্ৰেচনত ভোগা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সংখ্যা কমিলহেঁতেন৷ কিন্তু জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ বাবে যি হাৰত আসনৰ সংখ্যা বাঢ়িছে, তাতকৈ অধিক বেগত প্ৰতিযোগী বাঢ়িছে৷ সীমিত সা-সুবিধাৰ বাবে হোৱা খোৱা-কামোৰাই হৈছে পৃথিৱীখনৰ প্ৰায়বোৰ অসুখৰ মূল কাৰণ৷ বিজ্ঞানীসকলে হিচাপ কৰি দেখিছে যে পৃথিৱীত এতিয়া থকা ৮০০ কোটি মানুহক ভালকৈ থাকিবলৈ এনেকুৱা তিনিখন পৃথিৱীৰ দৰকাৰ৷ দানৱীয় প্ৰতিযোগিতাৰ আসুৰিক প্ৰভাৱত থৰকাচুটি হেৰুৱাই বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰী মানসিক বিকাৰত আক্ৰান্ত হৈছে৷  

পৃথিৱীৰ এই অসুখ কাইলৈ, অহা বছৰ বা অহা শতাব্দীত যে ভাল হ’ব তাৰ কোনো লক্ষণ কোনেও দেখা নাই৷ বেছিভাগ মনীষী¸ৰ মতে, মানুহৰ মূঢ়তা বা ষ্টুপিডিটীৰ কোনো সীমা নাই৷ ষ্টিফেন হকিঙে আশংকা প্ৰকাশ কৰি গৈছে যে এতিয়াৰ হাৰত যদি মানুহৰ প্ৰকৃতিৰ ওপৰত অত্যাচাৰ চলি থাকে তেনেহ’লে মানৱ জাতি আৰু দুটা শতিকাও বাচি নাথাকে৷ আমি মাত্ৰ আশা কৰিব পাৰোঁ যে মানুহৰ শুভ বুদ্ধি উদয় হ’ব আৰু জীৱন যাপনৰ সঠিক বাটটো মানুহে বিচাৰি পাব৷ কিন্তু তেতিয়ালৈ এই অসুখীয়া পৃথিৱীৰ অসুখৰ পৰা আমাৰ ল’ৰা-ছোৱালীবোৰক কেনেকৈ ৰক্ষা কৰা যায়? প্ৰথমতে ডিপ্ৰেচনৰ লক্ষণবোৰ অভিভাৱকসকলে জানিব লাগে আৰু তেনে লক্ষণ দেখিলে তাক এটা ৰোগৰ দৰে গণ্য কৰি চিকিৎসা কৰাব লাগে৷ 

প্ৰথম আৰু প্ৰধান প্ৰয়োজন হ’ল নিঃচৰ্ত ভালপোৱা আৰু নিঃচৰ্ত ভাৰসাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি৷ বহুসময়ত অভিভাৱকসকল ইতিমধ্যে প্ৰেছাৰ কুকাৰৰ দৰে চাপত ফাটি যাওঁ ফাটি যাওঁ হৈ থকা ছাত্ৰৰ বাবে হেঁচা কমোৱাৰ সলনি আৰু বেছি হেঁচাৰ কাৰণ হৈ পৰে৷ অৱচেতনত নিজৰ বিফলতা আৰু দুৰ্বলতাবোৰ ল’ৰা-ছোৱালীৰ সফলতা আৰু শক্তিৰে জয় কৰাৰ বাবে থকা ইচ্ছাই অভিভাৱকৰ ভালপোৱাক এটা লেনা-দেনাৰ খেলত পৰিণত কৰে৷ তুমি মোক সফলতা দিয়া, মই তোমাক ভালপোৱা দিম, ভাৰসাৰ আশ্বাস দিম৷ 

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বিফলতাতকৈ বেছি ভয় কৰে সেই বিফলতাত মাক-দেউতাকে কৰা প্ৰতিক্ৰিয়াতহে৷ আমাৰ মৰম আৰু আশ্ৰয় সফলতা-বিফলতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়– এই ভাৰসা কিমান অভিভাৱকে ল’ৰা-ছোৱালীক দিব পাৰে?

কবি নৱকান্ত বৰুৱাই কৈছিল যে তেওঁ প্ৰতিযোগিতাতকৈ সহযোগিতাহে ভাল পায়৷ আমাৰ আজিৰ সভ্যতা সহযোগিতাৰ ফল৷ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ অৱদানবোৰ যদি সকলোৰে বাবে উপলব্ধ নহ’লহেঁতেন, তেতিয়া পাঁচটা শিশুৰ তিনিটা সৰুতেই মৃত্যুমুখত পৰিলহেঁতেন৷ অকল যোগ্যজনহে বাচি থাকিব পৰা পৃথিৱী এখন যদি আমি কামনা কৰোঁ, তেনেহ’লে আমি বেছিভাগে অযোগ্য বুলি প্ৰমাণিত হ’ম আৰু বাচি থকাৰ অধিকাৰ হেৰুৱাম৷ জংঘলৰ নিয়মেৰে মানুহৰ সভ্যতা গঢ়ি উঠা নাই৷ মানুহৰ সভ্যতা গঢ়ি উঠিছে সহযোগিতাৰ দৰ্শনেৰে, ভূপেন হাজৰিকাৰ ভাষাত– 

‘দুৰ্বল মানুহে যদি, জীৱনৰ কোবাল নদীয পাৰ হয় তোমাৰে সাহতয তুমি হেৰুৱাবানো কি?’

সেই সভ্যতাৰ আজি অসুখ৷ আজিৰ সভ্যতাত মানুহৰ জীৱন হ’ল অন্তহীন অমানৱীয় প্ৰতিযোগিতা৷ সেই অমানৱীয় প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰস্তুত কৰাৰ নামেই হ’ল শিক্ষা৷ ছাত্ৰৰ প্ৰতিটো আত্মহত্যাই আমাক সেই অমানৱীয়, সভ্যতাৰ বিফলতাৰ আৰু অসাৰতাৰ কথা সোঁৱৰাই আছে৷ ডাক্তৰ হোৱাটো জীয়াই থকাতকৈ বেছি জৰুৰী নেকি?