আমি খোৱাপানী পামনে?

পানীয়েই প্ৰাণীৰ প্ৰাণ বোলা কথাষাৰ সৰ্বজনবিদিত আৰু এক বাস্তৱ সত্য৷ আমাৰ শৰীৰৰ ওজনৰ প্ৰায় নব্বৈ শতাংশই পানী আৰু এজন প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহক দিনে প্ৰায় আঢ়ৈ লিটাৰ বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ প্ৰয়োজন হয়৷ চিকিৎসা বিজ্ঞানীৰ মতে পানীয়ে আমাৰ শৰীৰৰ বৰ্জনীয় পদাৰ্থসমূহ বাহিৰলৈ উলিয়াই পঠিয়াই আমাক এক সুস্থ-সবল জীৱন উপহাৰ দিয়ে৷ বিশুদ্ধ পানীত নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণে মিশ্ৰিত হৈ থকা বিভিন্ন খনিজ পদাৰ্থই আমাক পৰিপুষ্টি যোগায়৷ কিন্তু এই পানীত যদি কিবা খনিজাত পদাৰ্থৰ পৰিমাণ প্ৰয়োজনতকৈ বেছি পৰিমাণে থাকে বা কিছুমান জীৱিত বেক্টেৰিয়া বা প্ৰট’জ’ৱা মিহলি হৈ থাকে তেনে পানীয়ে আমাৰ শৰীৰত যথেষ্ট ক্ষতি কৰি বিভিন্ন বেমাৰৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে৷ সেয়ে মানৱ সম্পদ উন্নয়নৰ বাবে সুস্বাস্থ্য বজাই ৰাখিবলৈ বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ ব্যৱস্থা থকাটো এখন দেশৰ মৌলিক বিষয়৷ কিন্তু দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে অসমৰ বেলিকা এই বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ ব্যৱস্থাটোৰ অৱস্থা একেবাৰেই তথৈবচ৷ দুবছৰমান আগৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়নৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি অসমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ৪৫.৮৬ শতাংশইহে বিশুদ্ধ খোৱাপানী পাই আছে৷ মাত্ৰ ৪৩.২৮ শতাংশ গৃহস্থৰহে নিজাকৈ বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ ব্যৱস্থা আছে৷ জল জীৱন আঁচনিৰ আৰম্ভণিৰ সময়ৰ এক তথ্য অনুসৰি ৰাজ্যখনৰ ৬৩.৩৫ লাখ ঘৰৰ ভিতৰত কেৱল ১.১১ লাখ [১.৭৬%] ঘৰতহে ৰাজহুৱা পানী যোগানৰ ব্যৱস্থা আছে৷  সাধাৰণতে পানীৰ ক্ষেত্ৰত উৎস বিচাৰি যি সময়ত বিভিন্ন দেশ বা ৰাজ্যই জীয়াতু ভুগিবলগীয়া হয় সেই সময়ত অসমৰ মাজেৰে প্ৰবাহিত হৈ গৈছে ব্ৰহ্মপুত্ৰ, বৰাকৰ দৰে দুখন বৃহৎ নদী, সেই নদী দুখনৰ ৫৩খন উপনদী৷ তৎসত্ত্বেও সেইখন অসমে পানীৰ বাবে হাহাকাৰ কৰিবলগীয়া হোৱা বিষয়টোহে অতিকৈ চিন্তনীয়৷ বিশেষকৈ ২১৬ বৰ্গ কিল’মিটাৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰে আগুৰি থকা গুৱাহাটীখনৰ অৱস্থাটো আৰু শোচনীয়৷ ১৯৫৬ চনতে বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ যোগানৰ বাবে অসম চৰকাৰে ‘জনস্বাস্থ্য কাৰিকৰী বিভাগ’ গঠন কৰিছিল যদিও সময় যোৱাৰ লগে লগে ইয়াৰ দক্ষতা একেবাৰেই স্তিমিত হৈ পৰা পৰিলক্ষিত হৈছে৷ বৃহত্তৰ গুৱাহাটীত পানীযোগানৰ বাবে থকা তিনিওটা আচঁনিৰেই ম্যাদ কেতিয়াবাই শেষ হৈ গৈছে৷ জৰাজীৰ্ণ পাইপৰ মাজেদি খোৱাপানীৰ যোগান ধৰাৰ ফলত সেই পাইপ ফুটি বহু ঠাইত খোৱাপানীৰ লগত বিভিন্ন মাৰাত্মক বীজাণুযুক্ত লেতেৰা পানী সংমিশ্ৰিত হৈ পৰে৷ তদুপৰি অতিকৈ অনিয়মীয়া যোগান৷ তথ্য অনুসৰি সমগ্ৰ গুৱাহাটীৰ মাত্ৰ ৩০ শতাংশ জনসাধাৰণেহে পানী যোগান ব্যৱস্থা পাই আছে৷ অনিয়মীয়া পানী যোগানৰ আলম লৈ মহানগৰীত গঢ়ি উঠিছে এক পানীৰ ছিণ্ডিকেট৷ টকাৰ বিনিময়ত কিছুমান চতুৰ ব্যৱসায়ীয়ে অতি লেতেৰা পানী যোগান ধৰি আহিছে মহানগৰবাসীক৷ উপায়হীন জনসাধাৰণ৷ কিন্তু এইবোৰ দেখি শুনিও নিমাত চৰকাৰ৷ মহানগৰীখনত অপ্ৰত্যাশিতভাৱে গঢ় লৈ উঠা ফ্লেটৰ ব্যৱস্থাৰ লগত সংযুক্ত বৰিং ব্যৱস্থাই ভূগৰ্ভৰ পানীও শুকুৱাই পেলাইছে৷ ফ্লেট নিৰ্মাণৰ অনুমতি দিয়া পৌৰ প্ৰশাসনে কিন্তু এই ক্ষেত্ৰত চকু মুদা কুলিৰ ভাও জুৰে৷ পূৰ্বৰ চৰকাৰে জাইকা [JICA Japan International Co-operative Agency], ADB [Asian Development Bank] আৰু JnNURM [Jawaharlal Nehru National Urban Renewal mission] অধীনত গুৱাহাটীক তিনিটা ভাগত ভগাই পানী যোগানৰ বৃহৎ প্ৰকল্প লৈছিল যদিও দুৰ্নীতি আৰু বিষয়াৰ অদূৰদৰ্শী নীতিৰ ফলত কি হ’ল সকলোৱে দেখিলে৷ ফ্ল’ৰাইড আৰু আৰ্চেনিকৰ দৌৰাত্ম্যৰ কথাটো ক’বই নালাগে৷ এই দুই ৰাসায়নিক মৌলৰ উপদ্ৰৱে জীৱন ধাৰণ বিপন্ন কৰি তুলিছে বহু জনসাধাৰণৰ৷ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানেৰে ভৰি থকা অসমত এনেবোৰ সমস্যাৰ সমাধান কৰিব নোৱাৰাটোও আন এক চিন্তনীয় বিষয়৷ এনেবোৰ বিভিন্ন সমস্যাৰ পৰা সমাধানৰ অৰ্থে ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিস্থিতি আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান বিভাগৰ উদ্যোগত Solar Water Disinfection Project [SODIS] নামৰ প্ৰকল্প এটা অসমৰ কাছাৰ জিলাত আৰম্ভ কৰা হৈছিল৷ এই প্ৰকল্পৰ যোগেদি জিলাখনৰ প্ৰায় ২০খন গাঁৱৰ ১,২৪,০০০ জনসাধাৰণ উপকৃত হোৱা বুলি দাবী কৰা হৈছিল৷ কিন্তু এনে প্ৰকল্পৰ যোগেদি পানীত থকা কিছুসংখ্যক বেক্টেৰিয়া নিৰ্মূল কৰিব পৰা গ’লেও আৰ্চেনিক, ফ্ল’ৰাইডৰ সমস্যা কিন্তু সমাধান কৰিব পৰা নাযায়৷ এনে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ত চৰকাৰৰ সুনিশ্চিত নীতি আৰু তাৎক্ষণিক গুৰুত্ব অতিকৈ বাঞ্ছনীয় হৈ পৰিছে৷ এতিয়া জলজীৱন আঁচনিৰ কাম চলি আছে৷ কিছুদিনৰ পৰা পানীৰ পাইপ ফুটি কি অৱস্থা হৈ আছে আমি দেখি আছোঁ৷ জল জীৱন আঁচনিও গৈ কি হয়গৈ সময়েহে ক’ব৷ গতিকে এনে সময়ত সকলো নাগৰিকৰ এটাই প্ৰশ্ন– আমি খোৱাপানী পামনে?