আস্থাহীনতা

জীৱশ্ৰেষ্ঠ মানৱৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান গুণ কি বুলি প্ৰশ্ন কৰিলে উত্তৰ এটাই পোৱা যায়– শ্ৰদ্ধা, বিশ্বাস আৰু নিষ্ঠা৷ আদিম যুগত যেতিয়া মানৱে জুইৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিছিল, তেতিয়া হয়তো বুজি উঠিছিল মানৱৰ বিকাশত জুইৰ অৱদান কিমান হ’ব৷ সেইদৰে যেতিয়া আদিম অৱস্থাত মানৱে চকাৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল, তেতিয়া নিশ্চিতভাৱে বুজি পাইছিল মানৱ জাতিৰ জীৱনচক্ৰৰ সমাগত বিৱৰ্তনৰ৷ পৌৰাণিক কালৰ পৰাই মানৱ বিকাশৰ একমাত্ৰ লক্ষ্য আছিল সামাজিক বিকাশ৷ এখন সমাজত পৰিয়াল পাতি বাস কৰা প্ৰতিজন মানৱৰ ব্যক্তিগত প্ৰচেষ্টাত ঠন ধৰিছিল উন্নতিৰ ধাৰা৷ আন্ধাৰৰ পৰা পোহৰৰ সন্ধান পোৱা পৃথিৱীখনত কালক্ৰমত উপলব্ধ হ’ল জীৱন ধাৰণৰ অনেক সূত্ৰৰ৷ কাৰ্ল মাক্সৰ্ৰ সম্পদৰ তত্ত্বক সাৰোগত কৰি পৃথিৱীত দৃঢ় হ’ল অৰ্থনৈতিক পৰিৱৰ্তন৷ বিজ্ঞানৰ তত্ত্বই মানৱক দিছে অফুৰন্ত শক্তি৷ জীৱনৰ দুৰাৰোগ্যৰ পৰা মুক্তি, সৃষ্টিৰ সাধনাই পৃথিৱীবাসীক মহাকাশৰ পৰিধি ভাঙি উপস্থিত কৰাইছে বিভিন্ন গ্ৰহ-উপগ্ৰহৰ মজিয়াত৷ যোগাযোগ মাধ্যমৰ বিকাশে সমগ্ৰ পৃথিৱীক এখন ক্ষুদ্ৰ গাঁৱলৈ ৰূপান্তৰ কৰিছে৷ আশী দিনত পৃথিৱী ভ্ৰমণ কৰা কাহিনীটোৰ তাৎপৰ্য নাইকিয়া হৈছে– আধুনিক বিশ্বত৷ পুৱা পৃথিৱীৰ এটা কোণত জলপান খাই মানৱে বিয়লি আন এটা কোণত নিশাৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব পৰা হৈছে বিজ্ঞানৰ সৃষ্টিৰ জৰিয়তে৷ অতীতত কোনো এখন দেশত আমেৰিকাই এট’ম বোমা পেলোৱা খবৰটো কেইবাদিনৰ পাছতহে আন ৰাষ্ট্ৰৰ নাগৰিকে পোৱাৰ পৰিৱেশ নাই সাম্প্ৰতিক সময়ত৷ সামাজিক মাধ্যমত ব্যৱহৃত আধুনিক প্ৰযুক্তিয়ে গুৰুত্বহীন কৰি তুলিছে টেলিভিছনৰ পৰ্দাখনক৷ প্ৰতিটো মুহূৰ্ততে বিশ্বখনক হাতৰ মুঠিত ৰাখি নিৰীক্ষণ কৰাৰ দক্ষতা ম’বাইলৰ জৰিয়তে লাভ কৰিছে মানৱ জাতিয়ে৷ মুঠৰ ওপৰত বৰ্তমান বিশ্বৰ এনে এটা স্থান নাই য’ত মানৱে অৱতৰণ কৰা নাই৷

এনে এক পৰিৱেশ-পৰিস্থিতিয়ে মানৱক স্বৰ্গ প্ৰাপ্তিৰ সুখ দিছে যদিও আন এক অহৈতুক ‘আস্থাহীনতা’ই গ্ৰাস কৰিছে মানৱ জীৱনত৷ সভ্যতা-সংস্কৃতিৰ মেটমৰা ভঁৰাল বুলি বিশ্ববাসীৰ আগত পৰিচিত ভাৰতীয় সমাজজীৱনক লৈ ঈৰ্ষা কৰে বিশ্বৰ প্ৰায়বিলাক দেশে৷ সভ্য, নম্ৰ, আস্থাশীল ভাৰতীয় নাগৰিকক সহজতেই আস্থাত লয় বিদেশৰ নাগৰিকে৷ কিন্তু পৰিতাপৰ কথা যে মুক্ত অৰ্থনীতিৰ সূত্ৰই ধ্বংস কৰিছে মানৱৰ আস্থাশীলতা৷ ১৯৯১ চনৰ পৰা মুক্ত হোৱা ভাৰতীয় অৰ্থনীতিত প্ৰৱেশ ঘটিল বিদেশী কোম্পানীৰ সামগ্ৰী৷ বিদেশী কলা-সংস্কৃতিৰ ব্যাপক পয়োভৰে সলনি কৰিবলৈ ধৰিলে ভাৰতীয় মানুহৰ মানসিকতা৷ আস্থাৰ মাজত থকা মানুহৰ সম্পৰ্কত যেন ঘুণ লাগিল ক্ৰমান্বয়ে৷ প্ৰতিযোগিতাৰ আৱিৰ্ভাৱ হ’ল ভাৰতীয় বজাৰত৷ সেইদৰে এক অঘোষিত প্ৰতিযোগিতা আহিল মানুহৰ জীৱনশৈলীত৷ সম্পদ আহৰণৰ লক্ষ্যৰে ইজনে সিজনক মিছা কোৱা, ঠগ-প্ৰৱঞ্চনা কৰা আদি স্বভাৱৰ মাজত সোমাই পৰিল মানৱ সমাজ৷ শিক্ষাৰ বহুল প্ৰচাৰে ক্ষান্ত কৰিব পৰা নাই মানুহৰ স্খলন৷

আধুনিকতাৰ মাজত সোমাই পৰা ভাৰতীয় সমাজত আজি স্থান নাই নৈতিকতাৰ৷ যিয়ে যাক পাৰিছে মিছা কৈছে, ঠগিছে বা আস্থহীন চৰিত্ৰৰ বহিঃপ্ৰকাশ ঘটাইছে৷ বৰ্তমান মানৱজাতিৰ মাজত বিৰাজ কৰা আস্থাহীনতাই লঘু কৰিছে মানৱীয় প্ৰমূল্যবোধ৷ ব্যৱসায়, বাণিজ্য, কৃষি, উদ্যোগ বা সেৱাখণ্ডত কৰ্মৰত ব্যক্তিৰ নিজৰ মাজত নাই আস্থা৷ চৰকাৰী বা বেচৰকাৰী খণ্ডত কৰ্মৰত নাগৰিকৰ মাজত চলিছে জীয়াই থকাৰ সংগ্ৰাম৷ প্ৰয়োজনত সতীৰ্থক মিছা কোৱা, বিপথে পৰিচালিত কৰা কাৰ্যবোৰ এক সাধাৰণ কথাত পৰিণত হৈছে৷ নিজৰ বুলি অন্তৰৰ সমস্ত কথা কৈ দিয়াৰ পাছত বিপদত পৰে নিমাখিত মানৱ৷ ঘৰলৈ অহা অচিনাকি ব্যক্তিক পদূলিতে বিদায় দিবলৈ বাধ্য হৈছে নাগৰিক৷

বিদ্যাৰ মন্দিৰ বুলি সততে কৈ অহা শিক্ষানুষ্ঠানত শিক্ষকৰ হাতত লাঞ্চিত হৈছে ফুলকুমলীয়া শিশু৷ আৰ্তজনৰ ৰক্ষকৰ ভূমিকাত থকা আৰক্ষী থানাত উলংগ হ’ব লগাত পৰিছে অভিযোগকাৰী৷ পতিৰ অবৈধ সম্পৰ্কত বা পত্নীৰ অবৈধ প্ৰেমত ধ্বংস হৈছে বহু পৰিয়াল, পিতৃ-মাতৃৰ অসংযম আচৰণত আত্মহননৰ পথ বাছি লৈছে কণ কণ সন্তানে৷ সন্তানক শিক্ষা-দীক্ষাৰে জ্ঞানী কৰা পিতৃ-মাতৃৰ শেষ আশ্ৰয়স্থল হিচাপে বিবেচিত হৈছে বৃদ্ধাশ্ৰম৷ সন্তানক সৰুৰে পৰা নীতিজ্ঞান দি ডাঙৰ কৰা পিতৃ-মাতৃৰ অগোচৰত সুৰাপান কৰা বা জীৱননাশিনী ড্ৰাগছ সেৱন কৰা সন্তান আজি সুলভ আমাৰ সমাজত৷

আস্থাহীন এনে পৰিৱেশে ক্ষতি কৰা আন এক দিশ হৈছে আমাৰ ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰ৷ অনেক প্ৰতিশ্ৰুতিৰে ভোটাৰৰ হৃদয় জয় কৰি ক্ষমতালৈ অহাৰ কিছুবছৰ পাছতে ৰাজনৈতিক দলৰ ওচৰত আস্থা হেৰুৱায় সাধাৰণ নাগৰিকে৷ দুন¹তিৰ বোকোচাত উঠি দপদপাই থকা ৰাজনৈতিক নেতাৰ মুখত আখৈ ফুটাদি ফুটা দেশপ্ৰেম বা জাতিপ্ৰেমৰ শব্দবোৰৰ প্ৰতি আস্থাহীনতা প্ৰকাশ কৰে সাধাৰণ নাগৰিকে৷ নিয়োগৰ ক্ষেত্ৰখনত যেতিয়া অনিয়ম হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পায়, তেতিয়াই হতাশাই আগুৰি ধৰে নিবনুৱাৰ পৰিয়ালত৷ জীৱনযুদ্ধত প্ৰতিটো দিনেই সংগ্ৰাম কৰা দৰিদ্ৰ নাগৰিকজনে যেতিয়া বজাৰলৈ যায়, বজাৰৰ মূল্যই দিয়ে অনাস্থাৰ পৰিৱেশ৷ দৈনিক হাজিৰা কৰি পোৱা তিনিশ টকাৰে পৰিয়ালটোৰ অনেক অভাৱ পূৰণ কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰা অসমৰ প্ৰায় এককোটি দৰিদ্ৰ নাগৰিকৰ চকুত দেখিবলৈ পোৱা আস্থাহীনতাৰ পৰিসমাপ্তি কেতিয়া হ’ব, তাৰ উত্তৰ নাই কাৰোৰেই হাতত৷ মুঠৰ ওপৰত সমাজৰ প্ৰতিজন নাগৰিক আজি আস্থাহীনতাৰ ধুমুহাৰ মাজত৷ নাই একো সমাধান– নাই উত্তৰ৷