শিক্ষয়িত্ৰীৰ জীৱন সংগ্ৰাম

শিক্ষকতা বৃত্তিয়েই হৈছে বিশ্বৰ একমাত্ৰ বৃত্তি যাৰ প্ৰতি সমাজৰ প্ৰতিজন নাগৰিকৰ থাকে অনেক শ্ৰদ্ধা-ভক্তি৷ শিক্ষাবৃত্তি হৈছে এটা বৃত্তি যাৰ সেৱাৰ নাথাকে কোনো সীমা৷ শ্ৰেণীকোঠাৰ ভিতৰতে হওক কিম্বা বাহিৰতে হওক, শিক্ষকৰ কাৰণে নাথাকে কোনো ধৰ্মীয় ভাবাদৰ্শ৷ সত্য, শুদ্ধক নিৰপেক্ষতাৰে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সন্মুখত উপস্থাপন কৰি প্ৰভাৱান্বিত কৰা, পাঠ্যপুথিৰ জ্ঞান শ্ৰেণীকোঠাত বিতৰণ কৰা, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ জ্ঞানৰ মাপকাঠী সময়ে সময়ে জুখি চোৱা আদি অনেক কাৰ্যৰে সমৃদ্ধ শিক্ষাবৃত্তি৷

ভাৰতৰ শিক্ষাজগতৰ বিকাশৰ  ধাৰাটো পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ দৃষ্টি দিব লাগিব সাংখ্যিক দিশলৈ৷ কিছুদিন পূৰ্বে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ শিক্ষাবিভাগে প্ৰকাশ কৰা পৰিসংখ্যা মতে, ২০২১-২২ বৰ্ষত সমগ্ৰ ভাৰতত কাৰ্যক্ষম হৈ থকা বিদ্যালয়ৰ সংখ্যা হৈছে– ১৪,৮৯,১১৫খন আৰু এই বিদ্যালয়ত কৰ্মৰত শিক্ষকৰ সংখ্যা হৈছে ৯৫,০৭,১২৩জন৷ ভাৰতৰ শিক্ষকৰ ভিতৰত শিক্ষকৰ সংখ্যা হৈছে ৪৬,৩০,৩৯১জন আৰু শিক্ষয়িত্ৰীৰ সংখ্যা ৪৮,৭৬,৭৩২গৰাকী৷ পৰিসংখ্যাই বুজোৱা সত্যটো হৈছে, ভাৰতৰ বৰ্তমান শিক্ষয়িত্ৰীৰ সংখ্যা শিক্ষকৰ সংখ্যাতকৈ বেছি৷ সৰ্বভাৰতীয় এই পৰিসংখ্যাৰ বিপৰীতে অসমত কাৰ্যক্ষম হৈ থকা বিদ্যালয়ৰ সংখ্যা হৈছে ৬০,৮৫৯খন, আৰু এই বিদ্যালয়ত কৰ্মৰত শিক্ষকৰ সংখ্যা হৈছে ৩,৫২,৯৪৪ জন; ইয়াৰে শিক্ষক ২,০৮,১৯২জন আৰু শিক্ষয়িত্ৰী ১,৪৪,৭৫২গৰাকী৷

ভাৰতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থাত শিক্ষয়িত্ৰীৰ অংশগ্ৰহণ অতিকৈ চকুত লগা৷ ভাৰতীয় দৰ্শনমতে, শিক্ষকক গুৰু জ্ঞান কৰা হয় যদিও বৰ্তমান গুৰু বুলিলে শিক্ষক আৰু শিক্ষয়িত্ৰী দুয়োকে বুজোৱা হয়৷ এখন ঘৰৰ চালিকা শক্তি হিচাপে গণ্য কৰা এগৰাকী মহিলাই শিক্ষাদানত পুৰুষতকৈ অধিক সফল হয় বুলি ইতিমধ্যে প্ৰমাণ হৈছে বিভিন্ন গৱেষণাত৷ ব্যক্তিগত জীৱনৰ সমস্যাত ভাৰাক্ৰান্ত এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰীৰ কাৰণে শ্ৰেণীকোঠাত এঘণ্টীয়া সংগ্ৰামৰ আঁৰত থাকে অনেক ত্যাগ৷ শোৱাপাটীৰ পৰা উঠাৰ পৰা বিদ্যালয়লৈ যোৱাৰ পূৰ্বে পৰিয়ালৰ বাকী সদস্যৰ কাৰণে খাদ্যৰ যোগাৰ কৰা, সন্তানক বিদ্যালয়লৈ পঠাবলৈ সাজু কৰাকে ধৰি ঘৰৰ অনেক কাৰ্যও কৰিবলগা হয় ভাৰতীয় শিক্ষয়িত্ৰীয়ে৷ সীমিত দৰমহাৰে পৰিয়ালৰ অভাৱ পূৰণ কৰা, বহুক্ষেত্ৰত পৰিয়ালৰ পৰা আঁতৰি আহি দূৰৰ বিদ্যালয়ত নিয়োজিত হোৱা, চৰকাৰে ন্যস্ত কৰা অনা-শৈক্ষিক কাম সম্পাদন কৰা, প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰা, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মধ্যাহ্ন ভোজনৰ কাম নিৰীক্ষণ কৰা, অভিভাৱকৰ লগত সু-সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰা আদি অনেক কৰ্তব্য পালন কৰিব লাগে শিক্ষয়িত্ৰীসকলে৷ ভাৰতীয় ইতিহাসত প্ৰথমগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰী সাবিত্ৰীবাই ফুলে৷ ৰক্ষণশীল পুৰুষপ্ৰধান ভাৰতত ১৮৪৮ চনত সমাজত অস্পৃশ্য হিচাপে গণ্য কৰা নিম্ন সম্প্ৰদায়ৰ ছোৱালীৰ বাবে এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰা সাবিত্ৰীবাই ফুলেৰ আদৰ্শক অনুসৰণ কৰি ভাৰতত জন্ম হ’ল বহুতো শিক্ষয়িত্ৰীৰ৷ জ্ঞানৰ সন্মুখত ৰক্ষণশীল সমাজৰ পৰাজয়ৰ সেই বাতৰিয়ে লক্ষ লক্ষ কন্যাক আকৰ্ষণ কৰিছিল বিদ্যালয়ে৷ পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতত মহিলাৰ বাবে প্ৰথম পছন্দ হৈ উঠিল শিক্ষকৰ বৃত্তি৷ ভাৰতৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত নিবিড়ভাৱে জড়িত থকা শিক্ষয়িত্ৰীসকলৰ জ্ঞানৰ আধাৰত আলোকিত ছাত্ৰ-ছাত্ৰী৷

শিক্ষাবৃত্তিত নিয়োজিত মহিলাসকলৰ জীৱন কাহিনীৰ বিষয়ে বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ বাতৰি প্ৰকাশিত হৈছে সংবাদ মাধ্যমত৷ কিছুদিন পূৰ্বে মহাৰাষ্ট্ৰৰ থানে জিলাৰ এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰীৰ জীৱন কাহিনীয়ে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল দেশৰ নাগৰিকৰ৷ নিৰ্মলা চাৱালকাৰ নামৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীয়ে পুৱতিনিশাতেই ঘৰৰ সকলো কাম কৰি খোজ লয় দুই কিঃমিঃ নিলগত থকা বাছ আস্থানটোলৈ৷ পোন্ধৰ কিঃমিঃ বাছযাত্ৰাৰ অন্তত পুনৰ দুই কিঃমিঃ পথাৰৰ মাজেদি খোজ লৈ পুৱা ৯ বজাত বিদ্যালয়ত উপস্থিত হয় নিৰ্মলা৷ এশৰো অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থকা বিদ্যালয়খনত আছে এজন শিক্ষক৷ বছৰৰ বেছিভাগ দিনত বিদ্যালয়ত অনুপস্থিত থকা শিক্ষকজনৰ সমুদায় দায়িত্ব পালন কৰিব লাগে নিৰ্মলাই৷ চাৰিটা শ্ৰেণীত বিয়লি তিনি বজালৈ পাঠদান কৰি পুনৰ ওভতনি যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা নিৰ্মলা কেতিয়াবা নিশা ৯ বজাত উপস্থিত হয় বাসগৃহত৷ আশ্চৰ্যকৰ কথা যে চৰকাৰী কাম থাকিলে কেতিয়াবা নিৰ্মলা ঘূৰি আহিব নোৱাৰে ঘৰলৈ আৰু বিদ্যালয়তেই কটাব লাগে নিশাটো৷ বহু আৱেদন-নিৱেদনৰ পাছতো নিৰ্মলাই আজিকোপতি পোৱা নাই বদলিৰ নিৰ্দেশ৷ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক দীনতা আৰু বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শিক্ষাৰ স্বাৰ্থত সকলো কষ্ট ভৰিৰে মোহাৰি শিক্ষাদানত ব্ৰত নিৰ্মলাৰ দৰে অনেক শিক্ষয়িত্ৰী আছে আমাৰ সমাজত৷ চৰকাৰে যদিহে শিক্ষয়িত্ৰীসকলক সুবিধাজনক স্থানত নিযুক্তি দিয়ে তেন্তে শিক্ষয়িত্ৰীসকলে অধিক নিষ্ঠাৰে নিজ দায়িত্ব পালন কৰাৰ লগতে পৰিয়াল তথা সমাজৰো বিকাশত অৰিহণা যোগাব পাৰিব৷