মোৰ নে আমাৰ

দৈনন্দিন জীৱনত প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ কাৰণে পৰিচালিত এটা শব্দ হৈছে ‘মই’৷ মই বা মোৰ নামৰ এই শব্দ দুটাৰ ব্যৱহাৰত বিচাৰি পোৱা যায় এজন ব্যক্তিৰ প্ৰকৃত পৰিচয়৷ শৈশৱৰ পৰা বাৰ্ধক্য কাললৈকে থকা জীৱন-চক্ৰত প্ৰকৃততে মোৰ শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ সততে কৰা হয় শৈশৱৰ পৰা যৌৱন কাললৈ৷ যৌৱন কালৰ অন্তত প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ চিন্তা-চৰ্চা বা ভাবধাৰাত মোৰ বোলা শব্দটোৰ পৰিৱৰ্তে আমাৰ শব্দৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হোৱা দেখা যায়৷ মই, মোৰ ঘৰ, মোৰ শিক্ষাগত অৰ্হতা, মোৰ আয়, মোৰ পৰিয়াল, মোৰ সম্পত্তি, মোৰ দায়িত্ব আদি শব্দৰ মাজত আবদ্ধ প্ৰতিজন নাগৰিকৰ জীৱন৷ আনহাতে, মোৰ শব্দৰ বিপৰীতে আমাৰ ঘৰ, আমাৰ গাঁও, আমাৰ ৰাজ্য, আমাৰ বিদ্যালয়, আমাৰ চিকিৎসালয়, আমাৰ দেশ আদি শব্দই প্ৰকৃতাৰ্থত সামূহিক স্থিতিৰ পূৰ্ণ ব্যাখ্যা কৰে৷

ব্যক্তিগত জীৱনত প্ৰতিজন নাগৰিকেই সচেতন হৈ থাকে ব্যক্তিগত স্বাৰ্থৰ সুৰক্ষাত৷ প্ৰতিজন ব্যক্তিয়েই বিচাৰে এখন সুখৰ ঘৰ, সুৰক্ষিত কৰ্ম আৰু সুন্দৰ ভৱিষ্যৎ৷ কোনো সমস্যা নোহোৱাকৈ দিনটো আৰম্ভ কৰা ব্যক্তিজনে বিয়লি বেলা যেতিয়া ঘৰমুৱা হয়, এপলকৰ বাবে চিন্তা কৰে– মোৰ আজি দিনটো কেনে গ’ল? আনহাতে, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰসমূহত নিয়োজিত প্ৰতিজন নাগৰিকে কৰা দৈনন্দিন কৰ্মৰ পৰা প্ৰকাশ হয় ‘আমাৰ সফলতা’ বা ‘আমাৰ বিফলতা’৷ সত্যটো হৈছে, এখন সমাজ বা এখন ৰাজ্যৰ বা এখন ৰাষ্ট্ৰৰ উন্নয়নৰ প্ৰধান সূত্ৰ হৈছে সামূহিক প্ৰচেষ্টা অৰ্থাৎ আমাৰ প্ৰচেষ্টা৷ উদাহৰণস্বৰূপে যদি আমি অসম চৰকাৰৰ কাৰ্যালয়সমূহৰ কথা বিবেচনা কৰোঁ, আমি দেখা পাম আমাৰ শব্দৰ আংশিক প্ৰয়োগ৷ কাৰ্যালয়ৰ মুৰব্বীজনৰ লগতে বাকী তলতীয়া কৰ্মচাৰীসকলে কৰা কামবোৰ বিশ্লেষণ কৰিবলৈ যদিহে যোৱা হয়, আমি পৰ্যালোচনা কৰিম দিনটোত কিমানটা ফাইলৰ কাম সমাপ্ত হ’ল বা কিমানটা চৰকাৰী নিৰ্দেশ বাহিৰ হ’ল আদি৷ একো একোজন কৰ্মচাৰীৰ সফলতাৰ বিশ্লেষণ আমি ফাইলৰ গতিশীলতাৰ ভিত্তিত কৰোঁ, কিন্তু সফলতাৰ বিশ্লেষণ কাৰ্যালয়টোৰ সামূহিক অৰ্থাৎ ‘আমাৰ’ শব্দটোৰ ভিত্তিত নকৰোঁ৷ কৰ্মচাৰীজনে নিজৰ কাৰ্যালয়ত দিনটোত কিমান সময় থাকে, নিজৰ টেবুল-চকীখিনি কেনেদৰে ৰাখে, কোঠাটোৰ খিৰিকী-দৰ্জাবোৰ কিমান পৰিষ্কাৰ, টেবুলৰ তলত থকা জাবৰ পেলোৱা (ডাষ্টবিন) বাকচটো নিয়মিত খালী কৰেনে? টেবুলখনত পাৰি থোৱা কাপোৰখন কিমান পৰিষ্কাৰ, কাৰ্যালয়ৰ শৌচাগাৰ বা প্ৰস্ৰাৱাগাৰটো ব্যৱহাৰ কৰি পানী মাৰেনে, কাৰ্যালয়টোৰ চৌহদটোৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্চন্নতাৰ প্ৰতি কিমান সজাগ, সহকৰ্মীৰ প্ৰতি সহায়-সহযোগ কৰেনে আদি কৰ্মৰ পৰ্যালোচনাই দিব পাৰে সঠিক উত্তৰ৷

এখন সমাজৰ চালিকা শক্তি শিক্ষানুষ্ঠানসমূহতো ‘আমাৰ’ শব্দৰ পৰ্যালোচনা কৰিব পাৰি অনুৰূপ দিশত৷ শিক্ষক এজন শিক্ষানুষ্ঠানলৈ নিৰ্দিষ্ট সময়ত আহেনে, শ্ৰেণীকোঠাত নিৰ্দিষ্ট সময়ত উপস্থিত হয়নে, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পাঠ্যপুথিবহিৰ্ভূত বিষয়ৰ জ্ঞান দিয়েনে, অভিভাৱকৰ লগত সু-সম্পৰ্ক বজাই ৰাখেনে, চৰকাৰী নীতি-নিয়ম মতে নিজৰ দায়িত্ব-কৰ্তব্য পালন কৰেনে আদিৰ পৰ্যালোচনাই দিব পাৰে শিক্ষানুষ্ঠানখনৰ সামূহিক সফলতা বা বিফলতাৰ ছবি৷

পৰিতাপৰ কথা যে দেশ স্বাধীন হোৱাৰ ৭৬টা বৰ্ষৰ পাছতো আমাৰ সমাজত আজি সক্ৰিয় ‘মোৰ’ শব্দৰ৷ ব্যক্তিগত লাহ-বিলাহ, সম্পদ আহৰণ বা সুখৰ কথা চিন্তা কৰা প্ৰায়খিনি নাগৰিকে কাচিৎহে চিন্তা কৰে সামূহিক কল্যাণৰ কথা৷ অসমৰ একাংশ গাঁৱত আজিও প্ৰচলিত আছে ‘ৰাজহুৱা হজ’ প্ৰথা৷ কোনোবা এটা দিনত সকলো মিলিত হৈ গাঁৱৰ নামঘৰটো বা মছজিদটোৰ চৌহদ পৰিষ্কাৰ কৰা বা গাঁৱৰ পথটোৰ কাষৰ হাবি-জংঘল কটা বা গাঁৱৰ বিদ্যালয়খনৰ চৌহদটো পৰিষ্কাৰ কৰা পৰম্পৰাই একতাৰ বান্ধোনত ৰাখি থৈছে গাঁৱৰ বাসিন্দাসকলক৷ প্ৰশ্নটো হৈছে, অসমৰ চহৰ বা নগৰৰ বাসিন্দাসকলে সপ্তাহৰ বা মাহৰ এটা দিনত নিশ্চিত ৰাজহুৱা সেৱা কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰিব নোৱাৰে নেকি? প্ৰতিটো অঞ্চলত থকা শিক্ষানুষ্ঠান, চিকিৎসালয়, বজাৰ বা কাৰ্যালয়ৰ চৌহদবোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ ৰাইজৰ প্ৰয়াসে স্বচ্চতা আনিব মানৱৰ জীৱনলৈ৷ চৰকাৰৰ দ্বাৰা আহ্বান কৰা স্বচ্চতা অভিযানলৈ কিয় অপেক্ষা কৰিব লাগে সাধাৰণ নাগৰিকে৷ সমাজত থকা চিকিৎসালয়সমূহে মানুহক জীৱন ৰক্ষা কৰে আৰু আমাৰ প্ৰধান লক্ষ্য হৈ পৰে নিজকে চিকিৎসালয়লৈ যাব নলগীয়া স্বাস্থ্য বজাই ৰখা৷ কিন্তু আমি যদি সপ্তাহৰ এটা দিনত বা মাহৰ এটা দিনত একোখন চিকিৎসালয় চৌহদ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰোঁ তাৰ সুফল কোনে পাব? মোৰ পৰা আমাৰ তত্ত্বলৈ গতি কৰক মানৱৰ চিন্তা৷