আলি কেঁকুৰিত ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰঃ কোনটো বাট সঠিক

‘বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত এক্য’–ভাৰতবৰ্ষক এই তিনিটা শব্দই যিমান পৰিপূৰ্ণকৈ সংজ্ঞাৱদ্ধ কৰে আন কোনো সংজ্ঞাই সম্ভৱতঃ  তেনে কৰিব নোৱাৰে৷ ভাৰতৰ বিচিত্ৰতাৰ বহু মাত্ৰা আছে, বহু ৰূপ আছে৷ ভৌগোলিকভাৱে ভাৰত এখন বিচিত্ৰতাৰে ভৰপূৰ দেশ৷ ভাৰতত যিদৰে বৰফে আৱৰা পৰ্বত-শৃংগ আছে, তেনেদৰে জুইৰ দৰে তপত মৰুভূমি আছে৷ ভাৰতৰ হাজাৰ কিলোমিটাৰ দীঘল সাগৰৰ উপকূল, পৃথিৱীৰ ভিতৰত বেছি বৰষুণ হোৱা মেঘালয়ৰ মৌচিনৰাম, বৰ্ষাৰণ্য দাক্ষিণাত্যৰ মালভূমি আৰু গংগা-ব্ৰহ্মপূত্ৰ উপত্যকাৰ সমতলভূমি আছে৷ ভাৰতত প্ৰচলিত ভাষাৰ সংখ্যা ১৬০০টা৷ প্ৰত্যেকটো ভাষা কোৱা মানুহৰ নিজস্ব ঐতিহ্য-পৰম্পৰা আছে, নিজৰ ৰীতি-নীতি আছে,  ইতিহাস আৰু একোটা সুকীয়া পৰিচয় আছে, যিটোক লৈ তেওঁলোকে গৰ্ব কৰে৷ কোনোবাটো ভাষা কোৱা মানুহৰ সংখ্যা সৰহ, কোনোবাটোৰ নিচেই তাকৰ৷ উদাহৰণস্বৰূপে হিন্দী ভাষীৰ সংখ্যা ৫২ কোটি, অসমীয়া ডেৰ কোটি৷ আকৌ হিমাচল প্ৰদেশৰ লাহোৱালৰ লাহাৱলীভাষী লোকৰ সংখ্যা ১১ হাজাৰ৷ অৰুণাচলৰ মনপা ভাষীৰ সংখ্যা ১৩ হাজাৰ নাগালেণ্ডৰ চেমা ভাষীৰ সংখ্যা ১০ হাজাৰ৷ বাগিচা এখন মাত্ৰ এবিধ ফুল থাকিলে ধুনীয়া হয়নে নানাৰঙী নানা প্ৰকাৰৰ ফুল থাকিলে ধুনীয়া হয়? হাবি এখনত মাত্ৰ এবিধ ডাঙৰ গছ থাকিলে সি হাবি নহয়৷ প্ৰকাণ্ড গছৰ স’তে নিশকতীয়া লতা ডাল আৰু ক্ষুদ্ৰ ঘাঁহখিনিও হাবিখনৰ অপৰিহাৰ্য অংশ নহয় জানো? 

 সৌ সিদিনালৈ, ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছলৈ ভাৰতত ৫০০খনৰো অধিক দেশীয় ৰাজ্য আছিল৷ এইবোৰ বৃটিছৰ  কৰতলীয়া ৰাজ্য আছিল৷ কাশ্মীৰ, ছিকিম, হায়দৰাবাদ, মহীশূৰ, গোৱা আদি ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পাছতহে ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল৷ বৃটিছৰ ঔপনিবেশিক শাসন, স্বাধীনতা আন্দোলন, ক্ষমতাৰ হস্তান্তৰ আৰু এখন নতুন সংবিধান প্ৰণয়নৰ দ্বাৰা আজিৰ ৰাজনৈতিক ভাৰত গঢ়ি উঠিছিল৷ আগতেও মৌৰ্য আৰু গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ সময়তো এতিয়াৰ ভাৰতভূমিতে একোখন বৃহৎ সাম্ৰাজ্য গঢ়ি উঠিছিল, তাৰ পাছত চুলতানসকলৰ দিনত আৰু মোগল সাম্ৰাজ্যৰ দিনতো বৃহৎ সাম্ৰাজ্য গঢ়ি উঠিছিল৷ তাৰ পাছত ব্ৰিটিছে ভাৰতত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য গঢ়িছিল৷ ইয়াৰ উপৰি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত বিভিন্ন সময়ত বহু দেশীয় ৰাজ্য গঢ়ি উঠিছিল৷ ৰাজনৈতিক ভাৰতখনৰ অনবৰত পৰিৱৰ্তন হৈ আছিল৷ আটাইতকৈ শেহতীয়া পৰিৱৰ্তনত ভাৰতৰ অখণ্ড পাকিস্তান নামেৰে সুকীয়া দেশত পৰিণত হৈছিল৷ গতিকে হৰণ ভগন নোহোৱা, স্থিৰ নিশ্চিত ৰাজনৈতিক ভাৰত এখন কেতিয়াও নাছিল৷ এটা ঐতিহাসিক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে আহি ভাৰতে আজিৰ ৰূপ পাইছে৷ পৰিৱৰ্তন হ’ল বিচিত্ৰতাৰ এক অবিচ্ছেদ্য আৰু অপৰিহাৰ্য উপাদান৷ এই পৰিৱৰ্তনশীল বিচিত্ৰতাক নুবুজিলে ভাৰতক বুজি পাব নোৱাৰি৷ 

এই কথা প্ৰায়েই কোৱা হয় যে ৰাজনৈতিক ভাৰতখনত যি পৰিৱৰ্তনেই হয় নাথাকক কিয় সাংস্কৃতিক ভাৰতখন কিন্তু একেটা ঐতিহ্যৰ পৰম্পৰাই একগোট কৰি ৰাখিছিল৷ আহোম আৰু মোগলে, ৰাজপুত আৰু মোগলে, মাৰাঠী আৰু মোগলে যিমানেই যুঁজ বাগৰ কৰি নাথাকক কিয় সেয়া আছিল ক্ষমতাৰ বাবে হোৱা ৰাজনৈতিক অৰিয়াঅৰি৷ অসমৰ, ৰাজপুতনাৰ বা মৰাঠৱাৰাৰ আৰু মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰজা কিন্তু একেটা পৰম্পৰা, একেটা ঐতিহ্যৰে উত্তৰাধিকাৰী আছিল৷ একেখিনি কথা ইউৰোপ, লেটিন আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ ক্ষেত্ৰতো ক’ব পাৰি৷বহু পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যৰ সমগ্ৰ মানৱ জাতি উত্তৰাধিকাৰী৷ পশুপালন, কৃষি, মৃৎশিল্প, বয়ন শিল্প আদিয়ে যি পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যৰ সৃষ্টি কৰিছিল সমগ্ৰ মানৱ জাতি সেই ঐতিহ্যৰ উত্তৰাধিকাৰী৷ ৰাজনৈতিক ভাৰতখন যিদৰে সদা পৰিৱৰ্তনশীল আছিল তেনেদৰে ভাৰতীয় পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যও এক স্থায়ী ধাৰণা নহয়৷ ঐতিহ্য আৰু পৰম্পৰাও এটা জীৱন্ত আৰু পৰিবৰ্তনশীল প্ৰক্ৰিয়া৷ 

৭৫ বছৰে সাংবিধানিক গণতন্ত্ৰৰ অনুশীলন কৰাৰ পাছত আমি আজি গৰ্বেৰে আমাৰ গণতান্ত্ৰিক পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যৰ কথা ক’ব পৰা হৈছোঁ৷ সংবিধান সভাই আম্বেদকাৰৰ নেতৃত্বত যিখন সংবিধান ৰচনা কৰিলে সেইখন ভাৰতীয় ঐতিহ্য পৰম্পৰাৰ আধাৰত ৰচনা কৰা হোৱা নাছিল৷ তাৰ আধাৰ আছিল আধুনিক পশ্চিমীয়া গণতান্ত্ৰিক চিন্তা চৰ্চা আৰু আধুনিক গণতান্ত্ৰিক ঐতিহ্য আৰু পৰম্পৰা৷ নেহৰুৰ দিনত কিন্তু সাংবিধানিক গণতন্ত্ৰ একেবাৰে নতুন, অপৰম্পৰাগত শাসন ব্যৱস্থা আছিল৷ আইনৰ শাসন, সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ, সংবিধান প্ৰদত্ত মৌলিক অধিকাৰ আদি অভিনৱ ধাৰণাৰে ভাৰতে এক নতুন ঐতিহ্য আৰু পৰম্পৰা প্ৰতিষ্ঠাৰ বাটত খোজ দিছিল৷ সেই বাটেৰে আগবাঢ়ি আজি ভাৰতে এক নতুন পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্য গঢ়ি তুলিবলৈ সক্ষম হৈছে যিটো আধুনিক গণতান্ত্ৰিক ধ্যান-ধাৰণাৰ ওপৰতহে প্ৰতিষ্ঠিত৷   

বিজেপি আৰু তেওঁলোকৰ অভিভাৱক আৰ এছ এছ বৰ্তমান ভাৰতৰ শাসনত আছে৷ তেওঁলোকৰ ভাৰতীয় সংস্কৃতি ঐতিহ্য আৰু পৰম্পৰাৰ ধাৰণা সম্পূৰ্ণ  সুকীয়া৷ তেওঁলোক ভাৰতীয় সংস্কৃতি পৰম্পৰাৰ বৈচিত্ৰ্য আৰু পৰিৱৰ্তনশীলতাৰ বিপৰীতে এক স্থবিৰ, স্থানু ‘হিন্দুত্ব’ৰ ধাৰণাত বিশ্বাসী৷ তেওঁলোকৰ চিন্তা স্ববিৰোধেৰে ভৰপূৰ কাৰণ একে সময়তে তেওঁলোক পশ্চিমীয়া পুঁজিবাদী অৰ্থনীতিৰ সমৰ্থক, যি পুঁজিবাদ ঐতিহ্য পৰম্পৰাক লৈ অকণো আগ্ৰহী নহয়৷  

 এই কথা খাটাং যে বিজেপি ক্ষমতাত থাকিলে ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰ আম্বেদকাৰ বা নেহৰুৱে বিশ্বাস কৰা পথেৰে নচলে৷ বিজেপি আৰ এছ এছে নিৰ্বাচনৰ সময়ত আধুনিক পুঁজিবাদে দেখুৱা উন্নত জীৱনৰ সপোন ৰাইজক দেখুৱাব [সবকা সাথ সবকা বিকাশ] আৰু লগতে হিন্দু ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ নিজৰ কাৰ্যসূচীও ৰূপায়ণ কৰিব৷ বিজেপিয়ে বিচৰা পথেৰে গ’লে ভাৰত ক’ত উপনীত হ’ব সেয়া সময়ে ক’ব৷ বিজেপিৰ উত্থানৰ ফলত ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰ আজি আলিকেঁকুৰিত উপনীত হৈছে৷ সমূখত দুটা বাট এটা সংবিধানে নিৰ্দেশ কৰা পথ আনটো বিজেপিৰ হিন্দুত্বৰ পথ৷ কোনটো বাটেৰে গ’লে ভাল হ’ব তাক ভৰতীয় জনতাই ঠিৰাং কৰিব৷ ভাৰতৰ বিচিত্ৰতাক খাৰিজ কৰি ভাৰতৰ একতা কায়েম ৰখা সম্ভৱ হবনে?