পৃথিৱী আমাক চেনেহ অকণ দিয়া

সংগীতাচাৰ্য লক্ষীৰাম বৰুৱাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সুধাকণ্ঠ ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ উপৰি বৰ্তমানলৈকে অনেক মহান গীতিকাৰ, সুৰ স্ৰষ্টা, সংগীত পৰিচালক, ধাৰক-বাহকে তেওঁলোকৰ অতুলনীয় সৃষ্টিৰাজিৰে আধুনিক অসমীয়া গীতি-সাহিত্যলৈ অম্লান বৰঙণি আগবঢ়াইছে৷ আধুনিক অসমীয়া গীত সম্পৰ্কে চৰ্চা বা আলোচনা কৰিলে সততে আমাৰ মনলৈ অহা তেনে এজন আজন্ম প্ৰতিভাৰ অধিকাৰী সংগীতজ্ঞ হ’ল সংগীত খনিকৰ পুৰুষোত্তম দাস [১৯১৮-১৯৯৪]৷ বৰপেটা বিদ্যাপীঠৰ ষষ্ঠ শ্ৰেণীত পঢ়ি থকা সময়ৰ পৰা গীত লিখা আৰম্ভ কৰি মৃত্যুৰ আগলৈকে অনেক চিৰসেউজ গীতৰ সৃষ্টিৰে অসমীয়া আধুনিক সংগীত, লোকসংগীত আৰু সংগীত পৰিচালক হিচাপে প্ৰতিজন সংগীতপ্ৰেমীৰ হৃদয়ত এইজন বৰেণ্যই স্থান লৈ আছে৷ গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰৰ তদানীন্তন কেন্দ্ৰ সঞ্চালক দিলীপসেন গুপ্তই কৈছিল, ‘Whatever Purushottam Das touches, it becomes music’৷ সুৰৰ অৰণ্যত সোণৰ হৰিণা বিচাৰি জীৱন অতিবাহিত কৰা সুৰ-সাধক পুৰুষোত্তম দাসৰ সৃষ্টিৰ দুশৰো অধিক গীতৰ কেইটিমান হ’লঃ  ‘বানৰ জীয়াৰী কান্দে’, ‘কাৰেঙৰ পদূলিৰ’, ‘ৰাতি পুৱাইলোৰে’, ‘চ’ততে চকোৱাই কান্দে’, ‘মোৰ সুৰৰ অৰণ্যত’, ‘মোহভংগ মনৰ পদূলিত’, ‘নৈৰে পাৰতে মোৰ গাঁও’, ‘কথাৰে নহয় বন্ধু’ ইত্যাদি৷ হিয়াপৰশা প্ৰতিটো গীত অসমীয়া গীতি-সাহিত্যৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে পৰিপূৰ্ণ৷ আমাৰ আলোচনাৰ গীতটো হ’লঃ 

‘পৃথিৱী আমাক চেনেহ অকণ দিয়া

প্ৰেম-প্ৰীতিহীন আমাৰ হিয়া

তুমি ওভতাই নিয়া...’

অসমীয়া সংগীত জগতৰ স্বনামধন্য সুৰকাৰ জিতেন দেৱ সুৰাৰোপিত এই গীতটোত কণ্ঠ নিগৰাইছে সুধাকণ্ঠই৷ গীতৰ বিষয়বস্তু, সুৰ আৰু গায়কীয়ে এই গীতটোক উচ্চ পৰ্যায়ৰ অসমীয়া গীতসমূহৰ মাজত চিৰসেউজ স্থানত প্ৰতিষ্ঠিত কৰিছে৷ আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈ গীতটো পঢ়িলে বা সুৰ শুনিলে ইংৰাজী সাহিত্যৰ ৰোমাণ্টিক আন্দোলনৰ কিংবদন্তী কবি ৱিলিয়াম ব্লেইকৰ অমৰ সৃষ্টিৰাজিয়ে আমাৰ মনোজগতত স্বতঃস্ফুৰ্তভাৱে ক্ৰিয়া কৰে৷ তেওঁৰ অবিস্মৰণীয় সৃষ্টিৰ দুখন পৃথিৱী–  ‘Songs of Innocence’ [নিলে হৃদয়ৰ গান] আৰু ‘Songs of Experience’ [অভিজ্ঞতাৰ গান]ত মানুহৰ বিভিন্ন ৰূপ অংকন কৰিছে৷ তেওঁৰ এই সৃষ্টি গভীৰ আৰু বিশাল বৈশি¸ষ্ট্যৰে পৰিপূৰ্ণ৷ কিন্তু উপৰিউক্ত গীতৰ প্ৰসংগত আমি সীমাবদ্ধতা ৰাখি আগবাঢ়িব লাগিব৷

‘The Lamb’, ‘The Shepherd’, ‘The Little Black Boy’ ইত্যাদি  ‘Songs of Innocence’ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কেইটামান উল্লেখযোগ্য কবিতা৷ প্ৰতিটো কবিতাৰ শিৰোনামত একোটা প্ৰতীকাত্মক অৰ্থ বিচাৰি পাওঁ৷  উদাহৰণস্বৰূপে– ‘The Lamb’ কবিতাটোত কবিয়ে ভেড়া পোৱালিৰ মাধ্যমেৰে ঠুনুক-ঠানাক মাতৰ, কুসুম কোমল শিশুৰ অন্তৰৰ সৰলতা, নিৰ্জুতা, সহিষ্ণুতা ইত্যাদিৰ উপৰি কোমলতা, ঈশ্বৰত বিশ্বাস আৰু  ঈশ্বৰীয় ৰূপৰ সুন্দৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছে৷ আনহাতে, ‘Songs of Experience’ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কবিতাসমূহত অন্যায়, অবিচাৰ, হত্যা, দৰিদ্ৰতা, শোষণ, অত্যাচাৰ আদিৰ আমি দেখি থকা ৰূঢ় বাস্তৱৰ পৃথিৱীখন উদঙাই দিছে৷ তেনেকুৱা কেইটামান কবিতা হ’লঃ  ‘The Chimney Sweeper’, ‘The Tyger’, ‘Holy Thursday’, ‘Poison Tree’  ইত্যাদি৷ এইসমূহ কবিতাও প্ৰতীকাত্মক৷ উদাহৰণস্বৰূপে আমি  ‘The Tyger’ কবিতাটো ল’ব পাৰোঁ৷ বাঘ হ’ল ভয়ংকৰ, দুৰ্দান্ত সাহসী৷ প্ৰতীকী অৰ্থত ই মানুহৰ লগতে প্ৰকৃতিৰ উগ্ৰ, ভয়ংকৰ আৰু নিয়ন্ত্ৰণহীন দিশৰ প্ৰতিফলন ঘটায়৷ আত্মৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত জীৱশ্ৰেষ্ঠ মানুহে কেতিয়াবা অস্বাভাৱিক আচৰণ কৰাটো একো ডাঙৰ কথা নহয়৷ কিন্তু নিজ স্বাৰ্থ পূৰণাৰ্থে কৰা হিংস্ৰ আচৰণ কেতিয়াও স্বাভাৱিক হ’ব নোৱাৰে৷ জীৱশ্ৰেষ্ঠৰ হিংস্ৰতাৰ ফলত পৰিয়ালকেন্দ্ৰিক সংঘাতৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আঞ্চলিক, ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ঘটি থকা হিংসাত্মক ঘটনাবোৰ আজিৰ যুগত সাধাৰণ কথা হৈ পৰিছে৷

পৰ্বত-পাহাৰ, নদ-নদী, সাগৰ-মহাসাগৰ, ভিন্ন প্ৰজাতিৰ জীৱ-জন্তু, চৰাই-চিৰিকটি ইত্যাদিৰে পৰিপূৰ্ণ বিনন্দীয়া এই পৃথিৱী জীৱশ্ৰেষ্ঠ মানুহৰ বাসস্থান৷ বিচিত্ৰ মানুহেৰে ভৰা পৃথিৱীয়ে আমাক মৰম-চেনেহেৰে ওপচাই আছে৷ কিন্তু ইজনৰ প্ৰতি সিজনৰ সঁচা চেনেহৰ অভাৱ, এচাম ব্যক্তিৰ হিংসা, হত্যা, লুণ্ঠন, শোষণ, দমন, ছল-চাতুৰি, ঠগ-প্ৰৱঞ্চনা ইত্যাদিৰ বিষবাষ্পই আজিৰ  পৃথিৱী ছানি ধৰিছে৷ পৃথিৱীত স্বৰ্গ স্থাপন হ’ব, তাৰেই আশাৰে হয়তো বিশ্বনিয়ন্তাই এই বিনন্দীয়া পৃথিৱীত মানুহক সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ প্ৰাণী হিচাপে সৃষ্টি কৰিছিল৷ কিন্তু স্বৰ্গীয় বৈশিষ্ট্যৰে পৰিপূৰ্ণ এখন পৃথিৱী স্থাপনত আমি জানো সামান্যতম অৰিহণা যোগাব পাৰিছোঁ? এই ব্যৰ্থতাই মানৱদৰদী, সুন্দৰৰ সাধক পুৰুষোত্তম দাসক জগাই তুলিছে আৰু পৃথিৱীলৈ কাতৰ অনুৰোধ জনাইছে এইবুলি– ‘পৃথিৱী আমাক চেনেহ অকণ দিয়া’৷

পৃথিৱীখন স্বাভাৱিকতে নৈতিক, আধ্যাত্মিক, মানৱতা, সৎ চিন্তা, অনুভৱ, ধৰ্ম, সাংস্কৃতিক তথা বৌদ্ধিক জ্ঞানেৰে পৰিপূৰ্ণ৷ জ্ঞানগৰ্ভ এইখন পৃথিৱীয়ে জীৱশ্ৰেষ্ঠক জীৱনৰ গভীৰতা আৰু সৌন্দৰ্য উপলব্ধিৰ পথ মোকলাই দিয়ে৷ এনেকুৱা উপলব্ধিয়ে মৰম, চেনেহ, দয়াৰে ভৰা এখন পৃথিৱী গঢ়াৰ সপোন দেখিবলৈ আমাক উৎসাহ যোগাব পাৰে৷ ‘অথিৰ ধন-জন জীৱন-যৌৱন...’ বুলি জানিও ভোগবাদী আদৰ্শৰ কলুষতাময় দিনত আমি নিগনি দৌৰত ব্যস্ত হৈ পৰাৰ ফলত দেহ-মন-আত্মাৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি হৃদয়ত সৃষ্টি কৰা বিশুদ্ধ অনুভৱৰ পৰা নিজকে বঞ্চিত কৰিছোঁ৷ নিজ স্বাৰ্থ পূৰণত দৌৰি ভাগৰি পৰা মনৰ কলুষতা ধুই নিয়াবলৈ গীতটোৰ প্ৰথম অন্তৰাত পুৰুষোত্তম দাসে লিখিছে–

‘তোমাৰ বুকুত পায়ো হেৰুৱালো জীৱনৰ মধুস্বপ্ন সেয়েহে আমাক প্ৰাণৰ পৰম অনুভূতি হ’ল ভগ্নয স্বাৰ্থক্লান্ত মনৰ কালিমা মৰমেৰে ধুই নিয়া৷’

বদান্য পৃথিৱীয়ে জীৱনৰ প্ৰথম স্তৰ বা শৈশৱত প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ হিয়া পৃথিৱীৰ সকলো ধন-সম্পত্তিৰ মূল্যৱান মৰম, ভালপোৱা, আত্মিক বন্ধন আদিৰে উপচাই দি আছে৷ জীৱন আগবাঢ়ি যোৱাৰ পাছত শৈশৱৰ ভেড়াৰ পোৱালিৰ সৰলতা, নিষ্কলুষতা, পৱিত্ৰতা আদি মানৱীয় গুণ পৰিত্যাগ কৰি বাঘ, সিংহ আদিৰ দৰে হিংস্ৰ জন্তুৰ ভয়ানক চৰিত্ৰ গ্ৰহণ কৰি উদাৰ পৃথিৱীৰ বক্ষ বিদাৰি ইজনে সিজনক ভয়ানক আক্ৰমণ কৰিছোঁ৷ সেয়েহে গীতটোৰ শেষ অন্তৰাত গীতিকাৰজনে লিখিছে–

‘তুমি যে দিছিলা আমাৰ হিয়াত প্ৰেমৰ পৰশমণিয তোমাৰ উদাৰ বক্ষ বিদাৰি কৰোঁ আমি হানা-হানিয কুসুম কোমল শিশুৰ অন্তৰ আমাক আজি দিয়ায প্ৰেম-প্ৰীতিহীন আমাৰ হিয়া তুমি ওভতাই নিয়া৷’

আমি আশাকৰোঁ জীৱশ্ৰেষ্ঠই কুসুম কোমল একোজন শিশুৰ অন্তৰৰ অধিকাৰী হৈ পৃথিৱীত স্বৰ্গ স্থাপন কৰিব৷  পুৰুষোত্তম দাসৰ ৩১সংখ্যক মৃত্যু তিথি উপলক্ষে শ্ৰদ্ধা নিৱেদন কৰিলোঁ৷