হৰমুজ প্ৰণালী মুকলি কৰাৰ আহ্বান চীনৰ
'আমাৰ অসম’ৰ ডিজিটেল ডেস্কঃ তেহৰান আৰু ৱাশ্বিংটনৰ মাজত চলি থকা তীব্ৰ সংঘাতৰ মাজতে হৰমুজ প্ৰণালী পুনৰ মুকলি কৰাৰ আহ্বান জনালে চীনে। বুধবাৰে বেইজিঙত ইৰাণৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী আব্বাছ আৰাঘচিৰ সৈতে বৈঠকত চীনৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ৱাং ইয়ে ইৰাণ আৰু আমেৰিকা দুয়োখন দেশকে সংযম অৱলম্বন কৰি কূটনৈতিক আলোচনালৈ উভতি আহিবলৈ আহ্বান জনায়। বৈঠকৰ পাছত চীনৰ বাৰ্তা স্পষ্ট—মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাত অধিক সম্প্ৰসাৰিত হ’ব নালাগে আৰু হৰমুজ প্ৰণালীত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জাহাজ চলাচল স্বাভাৱিক কৰিব লাগিব। ৱাং ইয়ে ইৰাণ আৰু আমেৰিকাক ‘যুক্তিসংগত’ আচৰণ কৰাৰ লগতে সংযম দেখুৱাবলৈ আহ্বান জনাই পূৰ্বৰ ইছলামাবাদ স্মাৰকৰ আধাৰত পুনৰ আলোচনা আৰম্ভ কৰাৰ পোষকতা কৰে।
হৰমুজ কিয় ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ?
পাৰস্য উপসাগৰ আৰু ওমান উপসাগৰক সংযোগ কৰা হৰমুজ প্ৰণালী বিশ্বৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক বাণিজ্যপথ। মধ্যপ্ৰাচ্যৰ পৰা বিশ্বৰ বজাৰলৈ তেল আৰু তৰলীকৃত প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণৰ ক্ষেত্ৰত এই জলপথৰ ভূমিকা অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। সাম্প্ৰতিক সংকটত ইয়াৰ জাহাজ চলাচল ভয়ংকৰভাৱে হ্ৰাস পাইছে।
ৰয়টাৰৰ তথ্য অনুসৰি, মঙলবাৰে হৰমুজৰ মাজেৰে মাত্ৰ ৪খন জাহাজ পাৰ হৈছিল, যিটো ১০ দিনৰ গড় ১৮খনৰ তুলনাত যথেষ্ট কম। সেইদিনা কোনো বৃহৎ ক্ৰুড অইল টেংকাৰ বা এলএনজি টেংকাৰৰ চলাচল ধৰা পৰা নাছিল। ফলত হৰমুজৰ সংকটে কেৱল ইৰাণ–আমেৰিকা সংঘাতৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাথাকি বিশ্বৰ শক্তি বজাৰ, জাহাজ পৰিবহণ আৰু যোগান শৃংখলাৰ ওপৰতো চাপ সৃষ্টি কৰিছে।
ইৰাণক লৈ চীনৰ কূটনৈতিক ভাৰসাম্য
আৰাঘচিৰ সৈতে বৈঠকখন চীনৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। বেইজিং ইৰাণৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছে যদিও একে সময়তে হৰমুজ প্ৰণালী মুকলি আৰু নিৰাপদ সামুদ্ৰিক চলাচলৰ পক্ষত নিজৰ অৱস্থান স্পষ্ট কৰি আহিছে। এপ্ৰিলতো ৱাং ইয়ে ইৰাণক জলপথটোত স্বাধীন আৰু নিৰাপদ নৌ-চলাচল নিশ্চিত কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল।
চীনৰ এই অৱস্থানৰ আঁৰত অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থও আছে। হৰমুজৰ অস্থিৰতা দীৰ্ঘদিনীয়া হ’লে বিশ্বৰ শক্তি যোগানত বিঘিনি ঘটিব পাৰে। চীন নিজেও ইৰাণী তেলৰ অন্যতম বৃহৎ ক্ৰেতা। সেয়ে সংঘাত দীঘলীয়া হোৱা আৰু জলপথ বন্ধ হৈ থকাৰ পৰিস্থিতিয়ে বেইজিঙৰ অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থতো প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
কেৱল হৰমুজতেই সীমাবদ্ধ নহয় সংকট
হৰমুজৰ অস্থিৰতাৰসমান্তৰালভাৱে লোহিত সাগৰ আৰু বাব-এল-মান্দেব অঞ্চলতো উত্তেজনা বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ফলত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক পথ একে সময়তে বিশ্ব বাণিজ্যৰ বাবে উদ্বেগৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছে।
এই পৰিস্থিতিত চীনে ইৰাণ–আমেৰিকা সংঘাতক অধিক বহল আঞ্চলিক যুদ্ধলৈ ৰূপান্তৰিত নকৰাৰ ওপৰত জোৰ দিছে। ৱাং ইয়ে আলোচনাৰ জৰিয়তে মতভেদ সমাধান কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে মধ্যপ্ৰাচ্যত নতুন নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথাও প্ৰকাশ কৰিছে।
আৰাঘচিৰ বেইজিং ভ্ৰমণৰ তাৎপৰ্য
ইৰাণৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী আৰাঘচিৰ চীন ভ্ৰমণ এনে এটা সময়ত হৈছে, যেতিয়া মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সংঘাত আৰু হৰমুজক কেন্দ্ৰ কৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চাপ বৃদ্ধি পাইছে। একে সময়তে চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ছি জিনপিং আৰু আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ আগন্তুক বৈঠকৰ পূৰ্বে ইৰাণৰ সৈতে বেইজিঙৰ আলোচনা বিশেষ তাৎপৰ্য বহন কৰিছে।
অৰ্থাৎ, হৰমুজ মুকলি কৰাৰ আহ্বানৰ মাজেৰে চীনে একেলগে দুটা বাৰ্তা দিছে—ইৰাণৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক অক্ষুণ্ণ ৰখা আৰু একে সময়তে আমেৰিকা–ইৰাণ সংঘাতক নিয়ন্ত্ৰণলৈ অনাৰ বাবে আলোচনাৰ পথ মুকলি কৰা। হৰমুজৰ জলপথ স্বাভাৱিক হোৱাটো এতিয়া কেৱল ইৰাণ বা আমেৰিকাৰ বিষয় নহয়; বিশ্বৰ শক্তি বজাৰ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যৰ স্থিৰতাৰ সৈতেও ই পোনপটীয়াকৈ জড়িত।