চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ দায়িত্ব আৰু দৰ্শকৰ ৰুচিবোধ

অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই নব্বৈটা বছৰ পাৰ কৰিলে৷ বিগত নব্বৈটা বছৰে বহু বিপৰ্যয়, বহু বাধা-বিঘিনি পাৰ কৰি আহি অসমীয়া ছবিয়ে আজি এইটো স্তৰত উপনীত হৈছে৷ এই যে নব্বৈ বছৰীয়া যাত্ৰাটো, সেই যাত্ৰাই কিন্তু ঢাপে ঢাপে অলপ অলপকৈ হ’লেও অসমীয়া ছবিজগতখনক আগুৱাই নি থাকিল৷ লাহে লাহে অসমীয়া ছবিয়ে বিশ্বজনীন স্তৰতো নিজৰ এটা পৰিচয় গঢ়িলে৷

কিন্তু আটাইতকৈ ডাঙৰ কথাটো হ’ল– ছবি এখন নিৰ্মাণ কৰাটো নহয়, ছবিখনৰ নিৰ্মাতা আৰু দৰ্শকৰ মাজৰ তাল-মিলটোহে৷ সেইটোহে আটাইতকৈ ডাঙৰ কথা৷ তাৰ সমানে সমানে জড়িত হৈ থাকে দৰ্শকৰ ৰুচিবোধৰ বিষয়টোও৷ এটা সৰু উদাহৰণ– আৰম্ভ হোৱা এই নতুন বছৰটোৰ প্ৰথম সপ্তাহটো পাৰ হৈছেহে মাথোঁ৷ নতুন বছৰটোৰ দ্বিতীয়টো দিনতেই মুক্তি পালে দুখনকৈ অসমীয়া ছবি৷ এখন হ’ল নব্বৈৰ দশকত ছুপাৰ ডুপাৰ হিট হোৱা ‘যৌৱনে আমনি কৰে’ৰ ছিকুৱেল ‘যৌৱনে আমনি কৰে ২’ আৰু আনখন ‘হেৰোৱা ছন্দ’৷ প্ৰথমখনৰ পৰিচালক অশোক কুমাৰ বিষয়া আৰু দ্বিতীয়খনৰ জাহ্নু বৰুৱা৷ দুয়োখন ছবিয়ে মুক্তি পোৱা এটা সপ্তাহ হ’ল৷ এখনৰো বজাৰ আশানুৰূপ নহয়৷ ইয়াৰ কাৰণ কি? ইয়াৰ বিশ্লেষণ কিদৰে কৰা হ’ব? অথচ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সীমিত এই বজাৰখনতেইতো সৌ সিদিনালৈকে ‘ভাইমন দা’, ‘বিদুৰভাই’, ‘ৰুদ্ৰ’ আৰু ‘ৰৈ ৰৈ বিনালে’ই ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল৷ তেন্তে এই বছৰটোত মুক্তি পোৱা এই দুখন চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত এখন বিপৰীত ছবি দেখা গৈছে কিয়? কিয় জাহ্নু বৰুৱাৰ দৰে একক আৰু অনন্য পৰিচালকৰ ছবিখন চাবলৈ মানুহ ওলাই অহা নাই? কিয় নগাঁৱৰ এটা ছবিগৃহত দৰ্শকৰ অভাৱত ছবিখনৰ দৰ্শনী বাতিল কৰিবলগীয়া হৈছে? কিয় যোৰহাটৰ দৰে চহৰত ‘হেৰোৱা ছন্দ’ প্ৰথম দুদিন চলাৰ পাছতেই দৰ্শকৰ অভাৱত ছবিগৃহৰ মালিকে ছবিখন আঁতৰাই দিবলগীয়া হৈছে? কিয় নব্বৈ দশকত খলকনি তোলা ‘যৌৱনে আমনি কৰে’ৰ ছিকুৱেল সাতজন-আঠজন দৰ্শকক লৈ ছবিগৃহত চলিছে? এই প্ৰশ্নবিলাকৰ উত্তৰ ছবি নিৰ্মাতা আৰু দৰ্শক দুয়োপক্ষই বিশ্লেষণ কৰাটো ভাল৷ ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ দুটা৷ এটা নিৰ্মাতাৰ ফালৰ, আনটো দৰ্শকৰ ফালৰ৷ নিৰ্মাতাৰ ফালৰ প্ৰধান দুৰ্বলতাটো হৈছে– উপযুক্ত প্ৰচাৰৰ অভাৱ৷ এতিয়া আৰু আশী-নব্বৈ দশকৰ দৰে সেই দিন নাই যে এখন ছবিৰ বিষয়ে বিভিন্ন কাকত-আলোচনীত দুই-এটা বা-বাতৰি ওলালেই হিলদল ভাঙি ছবি চাবলৈ দৰ্শক ওলাই আহিব৷ এতিয়া ‘মাৰ্কেটিং’ৰ যুগ, ‘পেকেজিং’ৰ যুগ৷ যিটোৰ পৰা জাহ্নু বৰুৱা বহুযোজন নিলগত৷ তেওঁৰ পূৰ্বৰ ছবিসমূহেও সেই বৈশিষ্ট্য মানি চলা দেখা যায়৷ জাহ্নু বৰুৱাৰ প্ৰায় প্ৰতিখন ছবিয়েই অসমলৈ সন্মান কঢ়িয়াই আনিছে৷ অসমতো যে এনে উন্নতমানৰ ছবি নিৰ্মাণ হ’ব পাৰে সেই কথা সমগ্ৰ বিশ্বক বুজাই আহিছে প্ৰয়াত ড॰ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু জাহ্নু বৰুৱাই৷ এতিয়া নতুন প্ৰজন্মৰ মাজৰ পৰা সেই কাম কৰি আহিছে ৰীমা দাসে৷ জাহ্নু বৰুৱা নিজৰ এটা ‘প্ৰিঞ্চিপল’ত চলা এজন ছবি পৰিচালক৷ তেওঁ ‘মাৰ্কেটিং’ বা ‘পেকেজিং’ক লৈ উদ্বিগ্ন নহয়৷ কিন্তু তেওঁৰ ছবিয়ে কথা কয়৷ আপোনাৰ কথা, মোৰ কথা বা আপোনাৰ-মোৰ ঘৰখনৰ কথা৷ জাহ্নু বৰুৱাৰ ছবিয়ে মানুহক চিন্তা কৰিবলৈ বাধ্য কৰায়৷ সমাজখনলৈ একোটা বাৰ্তা কঢ়িয়াই আনে৷ তেনেক্ষেত্ৰত এইজন পৰিচালকৰ শেহতীয়া এই ছবিখন দৰ্শকৰ অভাৱত নচলাটো কেৱল ‘মাৰ্কেটিং’ আৰু ‘পেকেজিং’ৰেই অভাৱ বুলি মানি ল’ব পাৰিনে? নিশ্চয় নোৱাৰি৷ ইয়াৰ আঁৰত থকা আন এটা কাৰণ হৈছে– মানুহৰ ৰুচিবোধ৷ শুনিবলৈ তিতা যেন লাগিলেও সঁচা কথা যে অসমীয়া সমাজখনৰ এটা বৃহৎ অংশৰ ৰুচিবোধ অতি সাংঘাতিকভাৱে সলনি হৈছে৷ এই সলনি কিন্তু ইতিবাচক নহয়, নেতিবাচকহে৷ এক কথাত সস্তীয়া ৰুচিবোধৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছে এই বৃহৎ অংশটো৷ ইয়াতকৈ দুখৰ কথা আৰু কি থাকিব পাৰে৷ ছবি এখনৰ জড়িয়তে এই চামটোৱে কিবা এটা চিন্তা কৰিবলৈ বা কিবা এটা শিকিবলৈ ছবিগৃহলৈ যাবলৈ টান পায়৷ তেওঁলোক ব্যস্ত থাকিব খোজে ৰীলৰ দুনীয়াত৷ তেওঁলোকক লাগে সস্তীয়া মনোৰঞ্জন৷ ইমান লাজ লগাকৈ সলনি হৈছে আমাৰ এটা বৃহৎ অংশৰ মানুহৰ ৰুচিবোধ আৰু মানসিকতা৷ যাৰ বাবে আজি ছবিগৃহত মানুহ নাই এনেকুৱা ছবি চাবলৈ৷ এয়াই বাস্তৱ৷

ছবি কেৱল মনোৰঞ্জনৰ বাবেই নহয়, সমাজৰ কথা কোৱা একোখন ছবিয়ে আমাক ভুলবোৰ আঙুলিয়াই দিয়াত সহায় কৰে৷ কিন্তু দুৰ্ভাগ্যজনক কথাটো হ’ল যে আমি সিবিলাক শুধৰাব নোখোজোঁ৷ তাৰ প্ৰমাণ দিলে শেহতীয়াকৈ অসমীয়া ছবিৰ প্ৰতি অসমীয়া দৰ্শকে প্ৰদৰ্শন কৰা এনে অনীহা আৰু গুৰুত্বহীনতাই৷