দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ
১৭ অক্টোবৰ হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ দিৱস৷ ১৯৯৭ চনৰ পৰাই ৰাষ্ট্ৰসংঘই এই দিৱস পালন কৰি সমগ্ৰ বিশ্বকেই দৰিদ্ৰতাৰ ভয়াৱহ পৰিণাম সম্পৰ্কে সজাগ হোৱাৰ বাবে আহ্বান জনাই আহিছে৷ ইতিমধ্যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত বিস্তৃত আৰু পৰিকল্পিত উদ্দেশ্য তথা কাৰ্যসূচীসহকাৰে দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণৰ দুটা দশক অতিক্ৰম কৰিছে৷ বিগত দশক দুটাৰ অনুসন্ধান, গৱেষণা তথা অধ্যয়নত বিশ্বৰ বিভিন্ন দিশত দৰিদ্ৰতাই কেনে ৰূপ লৈছে আৰু কিধৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছে, এই আটাইবোৰ কথা ধৰা পৰিছে৷ সেইমতে, দৰিদ্ৰতা দূৰ কৰাৰ কাৰ্যসূচী গ্ৰহণৰ বাবেও সংশ্লিষ্ট দেশবোৰৰ চৰকাৰী কতৃৰ্পক্ষক ৰাষ্ট্ৰসংঘই সকীয়াই দিছে৷ সম্প্ৰতি, দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এই অভিযানৰ তৃতীয় দশক [২০১৮-২৭] চলি আছে৷ ইতিমধ্যে, ২০০০-১৫ চনৰ সময়ছোৱাত ৰাষ্ট্ৰসংঘই ৰূপায়ণ কৰিবলৈ লোৱা ‘মিলেনিয়াম ডেভেলপ্মেণ্ট গ’ল’ৰ অন্যতম আছিল দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ৷ চৰম দৰিদ্ৰতা আৰু বুভুক্ষা দূৰীকৰণ আছিল সহস্ৰাব্দ বিকাশ লক্ষ্যৰ প্ৰথমটো লক্ষ্য৷ ১৯৯০ চনৰ পৰা ২০১৫১ এই সময়ছোৱাৰ ভিতৰত বিশ্বৰ পৰা ৫০ শতাংশ দৰিদ্ৰতা দূৰ কৰিবলৈ কাৰ্যব্যৱস্থা ৰূপায়ণ কৰা হৈছিল৷ কিন্তু, আশা কৰা ধৰণে সকলো ঠাইতে এই লক্ষ্য সম্পূৰ্ণভাৱে পূৰণ নহ’ল৷ পৰৱৰ্তী সময়ত গ্ৰহণ কৰা ছাছটেইনেব্ল ডেভেলপ্মেণ্ট গ’লতো দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণে স্থান পাইছিল৷ এই বহনক্ষমতাযুক্ত বিকাশ লক্ষ্য [২০১৫-৩০]ৰ কেইবাটাও লক্ষ্যৰ সৈতে দৰিদ্ৰতা সাঙোৰ খাই আছে৷ ইয়াতো প্ৰথমটো লক্ষ্যই হৈছে ‘দাৰিদ্ৰ্যহীনতা’, ‘ন’ প’ভাৰ্টী’! দ্বিতীয়, লক্ষ্য লোৱা হৈছে ‘ভোক দূৰীকৰণৰ’, ‘ন’ হাংগাৰ’! একেদৰে, সু-স্বাস্থ্য, গুণগতভাৱে উৎকৃষ্ট শিক্ষা আহৰণ, অসমতা দূৰীকৰণ আদি লক্ষ্যবোৰৰ লগতো দৰিদ্ৰতা অতি গাঢ়ভাৱে সাঙোৰ খাই আছে৷ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ অভিযানৰ এই তৃতীয় দশকটোৱেই এই লক্ষ্যসমূহো ৰাষ্ট্ৰসমূহে পূৰণ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিব লাগিব৷ ইতিমধ্যে, ক’ভিড-১৯ অতিমাৰীয়ে দৰিদ্ৰতাৰ দৰে সমস্যাবোৰ আৰু অধিক গভীৰ কৰি পেলাইছে৷ তথ্যানুসৰি, এই অতিমাৰীৰ ফলত দৰিদ্ৰ লোকৰ সংখ্যা ১৪৩ৰ পৰা ১৬৩ নিযুতপৰ্যন্ত বাঢ়িব পাৰে৷ বিশ্ব বেংকৰ এক সমীক্ষা মতে, ২০২০ চনত ক’ভিড অতিমাৰীৰ ফলত ৯৭ নিযুত লোক দাৰিদ্ৰ্য সীমাৰেখাৰ তলত থকা লোকৰ সংগী হ’বগৈ৷ তথ্য মতে, বিশ্বৰ ০.২ শতাংশ লোকেই দৈনিক ১.৯০ ডলাৰতকৈ কম আয়সম্পন্ন; অৰ্থাৎ, তেওঁলোকে দাৰিদ্ৰ্য সীমাৰেখাৰ তলত বাস কৰি আহিছে৷ পৰিতাপৰ কথা এয়ে যে এওঁলোকৰ আধাতকৈ বেছি লোক দক্ষিণ এছিয়াৰ দেশসমূহৰ বাসিন্দা৷ দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ সম্পৰ্কীয় লক্ষ্য-আঁচনিবোৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত দৰিদ্ৰতাৰ হাৰ কিছু পৰিমাণে হ্ৰাস পাইছিল যদিও ক’ভিড অতিমাৰীয়ে পুনৰ বিভীষিকাৰ সৃষ্টি কৰিছে৷ শেহতীয়া তথ্য মতে, ভাৰতত ক’ভিডকালত দৰিদ্ৰ লোকৰ সংখ্যা ৬০ নিযুতৰ পৰা গৈ ১৩৪ নিযুত হৈছে৷ প্ৰায় ৬৮.৮ শতাংশ লোক গড়ে দিনে ২ ডলাৰতকৈ কম উপাৰ্জন কৰে৷ আকৌ, ৩০ শতাংশৰো অধিক লোকৰ দৈনিক আয় ২.২৫ ডলাৰতকৈ কম৷ এয়াই ভাৰতৰ চৰম দৰিদ্ৰতাৰ ৰূপ৷ যি ক’ভিডকালত ভাৰতত আম্বানি, আদানি আদিয়ে ব্যক্তিগত সম্পদৰ কুটুব মিনাৰ সাজিলে, সেই সময়তে দৰিদ্ৰতাই গণ-সংহাৰী ৰূপ পালে৷ অসমতাৰ চূড়ান্ত নিদৰ্শন এয়া৷ এইখন দেশেই অসমতা দূৰীকৰণৰ দীৰ্ঘকালীন লক্ষ্যৰে বাৰটাকৈ পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনা পাৰ কৰিলে, ‘গৰিবী হটাও’ ধবনিৰে আকাশ-বতাহ কঁপালে৷ দেখাক দেখি ভাৰতেও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ছত্ৰছায়াত পালিত আটাইবোৰ দীৰ্ঘকালীন লক্ষ্যৰ অধীনত থকা কাৰ্যসূচীবোৰ পালন কৰাৰ কুচকাৱাজ কৰে৷ কিন্তু, প্ৰকৃতাৰ্থত মাহেকীয়া কিস্তিৰ চাউল, চেনি বিলাই বিলাইহে দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণৰ ব্যৱস্থা লয়৷ চৰকাৰী ৰিপ’ৰ্ট কাৰ্ডৰ পৰিসংখ্যাত ওলমি ৰয় দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ আঁচনিৰ সফলতা, যাৰ বিশ্বাসযোগ্যতা তেনেই নগণ্য৷ আচলতে, ভোটৰ অংকৰ জালত আবদ্ধ দৰিদ্ৰতাক মোকলাই আনি দূৰ কৰি দিয়াটো বৰ সহজ কথা নহয়৷ সেইবাবেই ১৭ অক্টোবৰৰ দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ দিৱস আমাৰ বাবে অপ্ৰাসংগিক৷