আধুনিক প্ৰযুক্তি, আওপুৰণি চিন্তা

মানুহে নিৰ্মাণ কৰা ভয়েজাৰ নামৰ মহাকাশ যান দুখনে সৌৰজগতৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি মহাশূণ্যৰ উদং অন্ধকাৰৰ বুকুলৈ ধাপলি মেলিছে৷ মানুহে পদাৰ্থৰ পৰমাণু ভাঙি এতিয়ালৈকে এশৰো অধিক পদাৰ্থকণা আৱিষ্কাৰ কৰিছে৷ প্ৰযুক্তি আৰু ইয়াৰ অৱদানসমূহৰ বাবে পৃথিৱীখনে তীব্ৰগতিত তৰানৰা চিঙি ধপলিয়াই আগুৱাই গৈ আছে৷ কিন্তু মানুহৰ চিন্তা-চেতনা এতিয়াও যেন সেই তাহানিৰ দিনতেই ৰৈ গৈছে৷ আনফালে প্ৰযুক্তিৰ সৈতে ফেৰ মাৰি মানুহৰ ষ্টুপিডিটিয়েও যেন অত্যাধুনিক ৰূপ লৈছে৷ এতিয়া সেয়েহে প্ৰযুক্তিৰ নৱতম উদ্ভাৱন তথ্য প্ৰযুক্তিয়ে সহজলভ্য কৰি তোলা অত্যাধুনিক যোগাযোগৰ আহিলাৰে মানুহে আদিম হিংসা-বিদ্বেষক অনুশীলন কৰি আছে৷  অনামিকা গোস্বামী নামৰ ‘গোসাইৰ ঘৰ’ৰ ছোৱালীজনীয়ে প্ৰশান্ত দাস নামৰ ‘নীহকুলীয়া’ ল’ৰাটোৰ সৈতে কামাখ্যাত বিয়া পাতিলে৷ দুয়োৰে জাত-পাত নিমিলে বাবে বিয়াত বাধা পাইছিল৷ ভূপেন  হাজৰিকাৰ ওচৰত আশীৰ্বাদ বিচাৰি যোৱাত তেওঁ কলে, আচলতে তেওঁ এটা যুগজয়ী গীত লিখি পেলালে–

‘মহাশূণ্যত উপগ্ৰহ ৰাখি এয়া গণসংযোগ কৰোৱাৰ যুগ,

আৰু আনৱিক শক্তিক দানৱব পৰা আনি মানবৰ সেৱাত লগোৱাৰ যুগ, 

এয়া প্ৰশান্ত আৰু অনামিকাৰ জাত-কুল নেওচা হোমাগ্নিৰ যুগ, 

এয়া জেট যুগ, আনবিক যুগ, এয়া সীমাৰ পৰিধি ভঙাৰ যুগ৷’

এই একেটা গীততে ভূপেন হাজৰিকাই কৈছে, ‘ঊনবিংশ শতিকাৰ ধ্যান ধাৰণা বিংশ শতিকাত শোভা নাপায়, একবিংশ শতিকা আহিবলে তিনি দশকো যে নাই...৷’

একবিংশ শতিকা অহাৰ তিনি দশকৰ আগতে অৰ্থাৎ সত্তৰৰ দশকতে ভূপেন হাজৰিকাই এই গানটো লিখিছিল-গাইছিল৷ তেতিয়া ম’বাইল, ইণ্টাৰনেট, হোৱাটছএপ, ফেচবুক, গুগল, ইউটিউব নাছিল৷ তেওঁ তেতিয়াই মহাশূণ্যত উপগ্ৰহ থাপি গণ সংযোগ কৰোৱাৰ কথা কৈছিল৷ তথ্য প্ৰযুক্তিৰ কথা কৈছিল৷ জাত-পাত, উচ্ছ-নীচৰ ভেদাভেদৰ প্ৰাচীৰ ভঙাৰ কথা কৈছিল৷ সমাজৰ এলান্ধুকলীয়া নিয়ম ভঙাৰ সাহস দেখুওৱা ডেকা-গাভৰুক হিয়া ভৰি আশীৰ্বাদ দি তেওঁলোকৰ বাবে গান লিখি উদাত্ত কণ্ঠেৰে গাইছিল৷ তেতিয়া ভূপেন হাজৰিকাৰ হাতত স্মাৰ্ট ফোন নাছিল, তেওঁৰ সময়ত গণ সংযোগ কৰাৰ বাবে ছ’চিয়েল মিডিয়া নাছিল৷ এতিয়া আমি একবিংশ শতিকাৰ তৃতীয় দশকত৷ ভূপেন হাজৰিকাই সেই গানটো লিখাৰ পাছত প্ৰায় আধা শতিকা পাৰ হৈ গ’ল৷ এই আধা শতিকাত প্ৰযুক্তিয়ে অকল্পনীয় উন্নতি কৰিলে৷ কিন্তু আমাৰ চিন্তাৰ আৰু চেতনালৈ কি পৰিৱৰ্তন আহিল? আমাৰ হূদয়বোৰ কিমান উন্নত হ’ল? অসমত এতিয়া অনামিকা গোস্বামী আৰু প্ৰশান্ত দাসৰ বিয়াবোৰে আকুণ্ঠ সামাজিত স্বীকৃতি পায়নে, সিহতে সমাজখনৰ আশীৰ্বাদ পায়নে, পৰিয়ালৰ সন্মতিত সিহঁতৰ বিয়া হয়নে? নে সিহতে এতিয়াও সমাজৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰি বিয়াৰ বাবে কামাখ্যালৈ, আদালতলৈ যাব লাগে? এতিয়া অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিৰ আহিলাৰে আধুনিক, শিক্ষিত, উন্নত মানুহে আদিম বন্য প্ৰবৃত্তিৰ চৰ্চা কৰে৷ মধ্যযুগীয় সাম্প্ৰদায়িক বা ধৰ্মীয় বিভেদ আৰু বিদ্ধেষৰ আধুনিক জীৱনটোত আচলতে কোনো প্ৰয়োজন নায়৷ সেইবোৰৰ অবিহনে জীৱনটো অধিক সুন্দৰকৈ যাপন কৰাৰ সকলো সুবিধা পৃথিৱীখনত আছে কিন্তু মানুহৰ, একৈশ শতিকাৰ মানুহৰ সাম্প্ৰদায়িক আৰু ধৰ্মীয় উন্মাদনা বাঢ়িছে, হাতত থকা লেটেষ্ট মডেলৰ স্মাৰ্ট ফোনত থকা লেটেষ্ট ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ এপৰ জৰিয়তে মানুহে সেই আদিম বিদ্বেষ বিয়পাই আছে৷ ভয়েজাৰে সৌৰজগতৰ সীমা অতিক্ৰমি ব্ৰহ্মাণ্ডলৈ গতি কৰিছে আৰু মানুহে দিনক দিনে সংকীৰ্ণ  চিন্তাত আচ্চন্ন হৈ গৈ আছে৷ প্ৰযুক্তিৰ সুন্দৰ আহিলাসমূহক  মানুহে ব্যৱহাৰ কৰিছে নিজকে নিতৌ সংকীৰ্ণৰ পৰা সংকীৰ্ণতৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে৷ 

ভূপেন হাজৰিকাই আশা কৰাৰ দৰে কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ যুগত, আনবিক শক্তিৰ যুগত, জেটৰ যুগত, প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিৰ স’তে মানুহৰ মনৰ দিগন্তও প্ৰসাৰিত নহয়৷ প্ৰযুক্তিৰ কোনো নাম-গোন্ধ নথকা সময়তে, আঢ়ৈ হাজাৰ বছৰ আগতে গ্ৰীক দাৰ্শনিক ছক্ৰেটিছৰ মনৰ দিগন্ত বৰ বিশাল আছিল, সেই সময়ৰ ভাৰতীয় ঋষি-মুনিসকলেও বহল, ‘আধুনিক’ মনৰ পৰিচয় দি গৈছে৷ ছ’চিয়েল মিডিয়া অবিহনেই ভূপেন হাজৰিকাই প্ৰতিজন মানুহৰ হূদয় স্পৰ্শ কৰিছে৷  প্ৰশ্ন হ’ল প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিয়ে, ছ’চিয়েল মিডিয়াই, অবাধ গণ-সংযোগে একোজন ছক্ৰেটিছ, ব্যাস, বাল্মিকী বা ভূপেন হাজৰিকৰা উত্থান এতিয়া অসম্ভৱ কৰি পেলালে নেকি? বেছিভাগ মানুহক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা ভয়, বিদ্বেষ,¸ হিংসা, অসূয়া, ঈৰ্ষা আদি মানৱীয় প্ৰবৃত্তিত সুৰসুৰনি তোলা বিষয়েহে এতিয়া সৰ্বাধিক মানুহৰ কল্পনাক চুই যায়, সৰ্বাধিক মানুহক আকৰ্ষিত কৰে নেকি? অনামিকা গোস্বামী আৰু প্ৰশান্ত দাসে সমাজৰ বিৰুদ্ধে গৈ বিয়া পাতি ছ’চিয়েল মিডিয়াত আশীৰ্বাদ বিচাৰিলে তেওঁলোকে কি বেছিকৈ পাব? আশীৰ্বাদ নে গালি- গালাজ?