কেনেকৈ চলিছে শিক্ষাব্যৱস্থা

চৰকাৰ আৰু মন্ত্ৰী সলনি হৈ থকাৰ পাছতো ৰাজ্যৰ শিক্ষা বিভাগটো উঠি আছে সমস্যাৰ পাহাৰত৷ যোৱা চাৰিটা দশকৰ ভিতৰত শিক্ষামন্ত্ৰীৰ দায়িত্ব লোৱাসকলে বহু চেষ্টা কৰিও বিভাগটো ঠিক কৰিব পৰা নাই, বিভাগটোত সমস্যা কমক চাৰি বাঢ়িছেহে৷ দক্ষ মন্ত্ৰী হিচাপে পৰিচিত স্বয়ং ড॰ হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই এসময়ত শিক্ষা বিভাগটো এৰি দিবলগীয়া হৈছিল৷ ড॰ শৰ্মা নেতৃত্বাধীন চৰকাৰত শিক্ষা বিভাগৰ মন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব লৈয়ে ডাঃ ৰণোজ পেগুৱে ৰাজহুৱা মঞ্চত কোৱা কথা-বাৰ্তা শুনি ৰাইজৰ মনত আশাৰ সঞ্চাৰ হৈছিল– এইবাৰ সমস্যাৰ কিছু সমাধান হ’ব৷ ৰাইজৰ মনত আশাৰ সঞ্চাৰ কৰাৰ সময়তে শিক্ষামন্ত্ৰীজনে বৰ কৌশলেৰে কৈছিল– শিক্ষাৰ সমস্যা সমাধানৰ ক্ষেত্ৰত সংশি¡ষ্ট সমাজৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ হয়, শিক্ষামন্ত্ৰী সলনি হ’লেই নহ’ব, সলনি হ’ব লাগিব ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, অভিভাৱক, অধ্যক্ষ আৰু শিক্ষকৰ মানসিকতা৷ শিক্ষানুষ্ঠানক পৰীক্ষা পতা আৰু নিবনুৱা উৎপাদন কৰা কেন্দ্ৰ হিচাপে ৰাখিব নুখুজিলে বহু কাম কৰিব লাগিব আৰু সৰহখিনি কৰাৰ দায়িত্ব শৈক্ষিক সমাজৰ৷ শিক্ষামন্ত্ৰীয়ে নেতৃত্ব দিব যদিও শিক্ষাৰ লগত জড়িত সকলোৱে সদিচ্ছা প্ৰকাশ কৰি নিজ দায়িত্ব পালন কৰিব লাগিব৷ মঞ্চৰ ভাষণতে শিক্ষাৰ সমস্যাৰ সমাধান নহয়৷

সম্প্ৰতি ৰাজ্যৰ শিক্ষা ক্ষেত্ৰ, বিশেষকৈ উচ্ছশিক্ষাৰ ৰূপ আৰু চৰিত্ৰ সলনি হৈছে৷ বিগত কেইবছৰমানৰ ভিতৰত ভালেমান ভেঞ্চাৰ কলেজ প্ৰাদেশিকীকৰণৰ উপৰি কেইবাখনো চৰকাৰী কলেজ আৰু বিশ্ববিদ্যালয় নতুনকৈ গঢ়ি তোলা হৈছে৷ শেহতীয়াকৈ চৰকাৰে নতুন শিক্ষানীতি ৰূপায়ণৰ বাবেও সাজু হৈছে৷

পৰিতাপৰ বিষয় যে তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজ্যখনত উচ্ছ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ সংখ্যা যথেষ্ট বাঢ়িছে যদিও সেই অনুপাতে শিক্ষাৰ গুণগত মান বৃদ্ধি পোৱা নাই৷ বৰঞ্চ সংখ্যা বৃদ্ধিয়ে গুণগত মান হ্ৰাসহে কৰিছে৷ আনফালে, ৰাজনৈতিক অংকত লোৱা কিছু সিদ্ধান্তই নেতিবাচক ফলহে দিছে৷ বিনামূলীয়া শিক্ষাব্যৱস্থাই আশা কৰা মতে সুফল দিব পৰা নাই৷ আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা, ছাত্ৰীক চাইকেল আৰু স্কুটী প্ৰদান আদি কাৰ্যসূচীত ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যে নিহিত হোৱাত ফলাফল আশাব্যঞ্জক হোৱা নাই৷ 

মহাবিদ্যালয়-বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংখ্যা বঢ়োৱাৰ লগতে তেনে শিক্ষানুষ্ঠানত গুণগত মান ৰক্ষা কৰা প্ৰয়োজন৷ নতুন শিক্ষানুষ্ঠান পাতিলেই নহয়, পুৰণিবোৰ কেনেকৈ চলিছে তাতো নজৰ দিয়া দৰকাৰ৷  কেৱল ৰাজনৈতিক বিচাৰেৰে প্ৰস্তুত কৰা নীতিৰে শৈক্ষিক উন্নতি প্ৰকৃতাৰ্থত সম্ভৱ নহয়৷ মন্ত্ৰীৰ লগতে শিক্ষা বিভাগৰ বিয়াগোম বিষয়া আৰু শৈক্ষিক পৰিকল্পনাৰ দায়িত্বত থকাসকলে সমস্যাসমূহৰ জটিলতা উপলব্ধি কৰি আন্তৰিকতাৰে সমাধান বিচাৰিব লাগিব৷

শিক্ষা এতিয়া গতানুগতিকতাত ডুবি থকা এক গুৰুত্বহীন ক্ষেত্ৰ৷ সংশি¡ষ্টসকলৰ বেছিভাগকে গভীৰ সুখনিদ্ৰাত থকা যেন লাগে৷ বেছিভাগকে ব্যক্তিগত সুখৰ সন্ধানত মত্ত থকা যেন লাগে৷ এনে ধাৰণা গঢ়ি উঠিছে যে ৰাজহুৱা শিক্ষা মানেই এতিয়া বিনামূলীয়া শিক্ষা৷ শিক্ষানুষ্ঠানৰ শ্ৰেণীত উপস্থিতি বাধ্যতামূলক নহয়৷ পৰীক্ষাবোৰো সময় মতে অনুষ্ঠিত নহয়, হ’লেও সময় মতে ফলাফল নোলায়৷ ক’ভিড কালত আটাইতকৈ ক্ষতি হোৱা বিভাগটো হ’ল শিক্ষা বিভাগ৷ অনি(য়তাৰে ভৰি পৰিছে শৈক্ষিক মনোজগত৷ অনলাইন শিক্ষাৰ নামত চলিছে একপ্ৰকাৰ ভেঁকো-ভাওনা৷ এনে অৱস্থাত কেৱল ভাষণেৰে আৰু ঘোষণাৰে শিক্ষিত মানুহৰ চৰিত্ৰ সলাব নোৱাৰি, যদিহে ব্যৱস্থাৰ কিবা সাংঘাতিক পৰিৱৰ্তন নহয়৷ সমাজ নিৰ্মাণৰ দায়িত্বত থকা শিক্ষক আৰু শিক্ষানুষ্ঠানৰ মুৰব্বীৰ জ্ঞানোদয় নহ’লে, সেইসকলৰ চৰিত্ৰৰ বিশেষ সলনি নহ’লে সঁচা অৰ্থত শৈক্ষিক উন্নয়ন সম্ভৱ নহয়৷ শিক্ষক সমাজৰ মাজত ত্যাগৰ মনোভাব আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতা বৃদ্ধি নাপালে শিক্ষা সম্প্ৰসাৰণৰ বৃহৎ লক্ষ্য পূৰণ কৰিব পৰা নাযায়৷ তাকে কৰিব নোৱাৰিলে কেৱল ডিগ্ৰী দিবলৈ আৰু নিবনুৱা উৎপাদন কৰিবলৈ নতুন মহাবিদ্যালয়-বিশ্ববিদ্যালয় পতাৰ প্ৰয়োজন নাই৷ উচ্ছ শিক্ষাক বিনামূলীয়া কৰিবলৈ গৈ লাভ-লোকচান কিমান হ’ল হিচাপ কৰি চোৱা উচিত আৰু সেই হিচাপৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ভৱিষ্যতৰ বাবে আগবাঢ়িব লাগিব৷

দেশৰ আন ৰাজ্যত চাহিদাৰ অভাৱত বহুত অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় বন্ধ হৈ গৈছে আৰু কিছুমান বন্ধ হোৱাৰ পথত৷ তেনে অৱস্থাত আমাৰ ৰাজ্যত এনে অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা হ’বলৈ ধৰিছে৷ এইটো অতি চিন্তনীয় বিষয়৷ কাৰণ ৰাজ্যত শিক্ষিত নিবনুৱাৰ মাজত আছে বৃহৎসংখ্যক অভিযন্তা৷ গতিকে নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠিত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ পৰা ভৱিষ্যতে ওলাই অহা স্নাতকৰ অৱস্থা কি হ’ব সেয়া বিচাৰ কৰি চাব লাগিব৷ অসমত বৰ্তমান ছখন চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় চলি আছে৷ লগতে আঠখন মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত আছে৷ আনহাতে, এখন আই আই টি, এখন আই আই আই টি আৰু কিছুসংখ্যক ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ে পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়াই আছে৷ গতিকে, আমাক প্ৰকৃতাৰ্থত চৰকাৰী পৰ্যায়ত আৰু কিমানখন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰয়োজন হ’ব আৰু সমাগত সময়ত ব্যক্তিগত খণ্ডত কিমানখন এনে মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে অনুমতি দিয়া হ’ব তাৰ সঠিক পৰিকল্পনা থকা উচিত৷ অন্যথা যধে-মধে গঢ়ি উঠা অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ে সমস্যাৰহে সৃষ্টি কৰিব৷ এনে অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালযত পঢ়ি এচামে খৰচান্ত হোৱাৰ উপৰি বিচৰামতে সংস্থাপন নাপালে ভৱিষ্যতে হতাশ হ’ব আৰু ই এক সামাজিক সমস্যা হৈ পৰিব৷

তাৰ বিপৰীতে স্বাস্থ্য শিক্ষাৰ ছবি বিপৰীত৷ ৰাজ্যত প্ৰয়োজন অনুপাতে ডাক্তৰ আৰু বিশেষজ্ঞৰ অভাৱ৷ ৰাজ্যত থকা মেডিকেল কলেজকেইখনৰ পৰা ওলোৱা ডাক্তৰসকলে চাহিদা পূৰণ কৰিব পৰা নাই৷ গাঁৱে-ভূঞে থকা বেছিভাগ স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰত ডাক্তৰৰ নিযুক্তি নাই৷ বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ভৱিষ্যতে ডাক্তৰ হ’ব খোজে যদিও পঢ়াৰ সুবিধা নাই৷ প্ৰতিযোগিতাৰ লগতে হতাশাও বাঢ়ি গৈছে৷ এনে ক্ষেত্ৰত মেডিকেল কলেজত আসন বৃদ্ধি আৰু নতুন মেডিকেল কলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰয়োজন৷ লগতে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত থকা মেডিকেল কলেজ আৰু স্বাস্থ্য ক্ষেত্ৰৰ যথেষ্ট উন্নতিৰ দৰকাৰ আছে৷ চৰকাৰ আৰু পৰিকল্পনাৰ দায়িত্বত থকাসকলে বিষয়টোৰ গুৰুত্ব অনুধাৱন কৰা উচিত৷ নতুন শিক্ষানীতিৰ আলমত ৰাজ্যত এনে পৰিকল্পনা যুগুত কৰা উচিত৷

বিশেষ চিন্তনীয় বিষয় হ’ল– আমাৰ ৰাজ্যত সংস্থাপনৰ সমস্যা জটিল হৈ গৈছে৷ ৰাজ্যত  প্ৰতিবছৰে সৃষ্টি হোৱা উচ্ছ শিক্ষিতৰ বেছিভাগেই নিবনুৱা বা অৰ্ধ-নিবনুৱা হৈ ৰ’বলগীয়া হৈছে৷ উদ্যোগ আদিৰ অভাৱ আৰু নতুন অৰ্থনীতিৰ প্ৰভাৱত কৰ্মসংসস্থানৰ সুবিধা কমি আহিবলৈ ধৰিছে৷ পৰিস্থিতিৰ জটিলতা দেখি বহুতে ৰাজ্যৰ বাহিৰৰ মহাবিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ যাবলৈ ধৰিছে৷ এয়া ৰাজ্যৰ ভৱিষ্যতৰ বাবে চৰম সংকট হিচাপে দেখা দিছে৷ উচ্ছ শিক্ষিত আৰু মেধাৱী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ৰাজ্য এৰি যাব খোজাটো বাঞ্ছনীয় নহয়৷ সেই কাৰণে উচ্ছ শিক্ষাৰ দায়িত্বত থকাসকলে কৰ্ম সংস্থান দিব পৰা শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগিব৷ 

অসমৰ গাঁৱে-চহৰে থকা মহাবিদ্যালয়সমূহত কিধৰণৰ শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী চলিছে, পৰিৱৰ্তনৰ নামত কি কৰা হৈছে সেয়া চকু দিয়া উচিত৷ কোটি  কোটি টকা খৰচ কৰি চলাই থকা  মহাবিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়সমূহে লক্ষ্য পূৰণত সফল হ’ব পাৰিছে নে নাই তাক চালি-জাৰি চোৱাৰ সময় এয়া৷ হাজাৰ হাজাৰ টকা ভৰি ব্যক্তিগত খণ্ডৰ মহাবিদ্যালয়ত পঢ়ি থকাসকলৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কে অনুমান কৰাৰ সময় পাৰ হৈছে৷ পিতৃ-মাতৃক ধাৰত পেলাই বা বেংকৰ পৰা লাখ টকীয়া ঋণ লৈ ডিগ্ৰী আহৰণ কৰাসকলে মাহে দহ হাজাৰ টকা পোৱা কাম এটা নাপালে কি হ’ব সেই কথা শিক্ষামন্ত্ৰী, শিক্ষা বিষয়া আৰু বিশ্ববিদ্যালয় চলোৱাসকলে ভাবিব লাগিব৷ তাৰ বিকল্প বিচাৰি উলিয়াব লাগিব৷ উচ্ছ শিক্ষা নিজেই সমস্যাত পৰিণত হ’ব নালাগিব৷ কামত নহা গৱেষণাৰ নামত কোটি কোটি ব্যয় কৰি লাভ নাই৷ কেৱল তাত্ত্বিক বিষয়ৰ নতুন পাঠ্যক্ৰম খুলি অধিক বিপদ চপোৱা উচিত নহয়৷  দেশত নতুন শিক্ষানীতি ৰূপায়িত হৈ আছে৷ এনে সময়ত সকলোৰে চকু মেল খোৱা উচিত৷

অসম চৰকাৰক শিক্ষা বিভাগত আৰু শিক্ষানুষ্ঠানসমূহত আছে ভালেসংখ্যক সুদক্ষ লোক৷  লগতে আছে ভালেমান গতিশীল ছাত্ৰ সংগঠন আৰু বুদ্ধিমান ছাত্ৰ নেতা৷ ৰাজ্যখনৰ সামগ্ৰিক স্বাৰ্থত, ৰাজনীতিৰ ঊধবৰ্ত সকলোৱে সুষ্ঠ শিক্ষানীতি যুগুত কৰি আগুৱাই যাব লাগিব৷