এদিনতে এক লাখ বাংলাদেশী শ্ৰমিক অহাৰ খবৰক লৈ জাপানত চাঞ্চল্য! ইউৰোপৰ উদাহৰণ দি চৰকাৰক সমালোচনা একাংশ নাগৰিকৰ

Published Date: 3 November, 2026

এদিনতে এক লাখ বাংলাদেশী শ্ৰমিক অহাৰ খবৰক লৈ জাপানত চাঞ্চল্য! ইউৰোপৰ উদাহৰণ দি চৰকাৰক সমালোচনা একাংশ নাগৰিকৰ

'আমাৰ অসম'ৰ ডিজিটেল ডেস্কঃ বাংলাদেশৰ বাবে দুৱাৰ মেলিছে জাপানে। ঢাকাৰ এক লাখ শ্ৰমিকৰ কৰ্ম সংস্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিব টকিঅ’ই। সামাজিক মাধ্যমত এই ভুৱা খবৰ বিয়পি পৰাৰ পাছতে জাপানত সৃষ্টি হয় তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ। উল্লেখ্য যে প্ৰধানমন্ত্ৰী চানায়া তাকাইচিৰ চৰকাৰক সমালোচনা কৰে সামাজিক মাধ্যমৰ একাংশ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে। পৰিস্থিতিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত জাপান চৰকাৰে এই সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ দিবলগীয়া হয়। আনহাতে, এই ভুৱা খবৰৰ আঁৰত ৰাছিয়াৰ ষড়যন্ত্ৰ থকাৰো সন্দেহ প্ৰকাশ কৰিছে একাংশ পৰ্যবেক্ষকে। ২০২৬ চনৰ ২৬ৰ পৰা ২৯ অক্টোবৰলৈ জাপান ভ্ৰমণ কৰিছিল বাংলাদেশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী তাৰেক ৰহমানে। এই ভ্ৰমণৰ সময়ত জাপানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী চানায়া তাকাইচিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক বৈঠকত মিলিত হৈছিল তেওঁ। ইয়াৰ পিছতেই টকিঅ’ আৰু ঢাকাৰ মাজত শ্ৰমিক নিয়োগৰ চুক্তি হোৱা বুলি সামাজিক মাধ্যমত উৰাবাতৰি বিয়পি পৰে। খবৰটোত বাংলাদেশৰ এক লাখ শ্ৰমিকক জাপান চৰকাৰে কৰ্মসংস্থাপন দিব বুলি দাবী কৰা হৈছিল। এই খবৰ বিয়পি পৰাৰ পাছতে জাপানৰ একাংশ নাগৰিকে চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰে। সামাজিক মাধ্যমৰ পোষ্টসমূহত দাবী কৰা হৈছিল যে দেশখনৰ জনসংখ্যা ক্ৰমাৎ হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত বাংলাদেশৰ সৈতে পাঁচ বছৰীয়া ‘শ্ৰমিক আদান প্ৰদান’ কৰিছে জাপানে। এই উৰাবাতৰিক কেন্দ্ৰ কৰি তাকাইচি চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে সমালোচনাৰ জোৱাৰ উঠে। একাংশ নাগৰিকে ইউৰোপৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰি জাপান চৰকাৰক সতৰ্ক হ’বলৈ আহ্বান জনায়। টকিঅ’-ঢাকা শ্ৰমিক চুক্তিৰ ভুৱা খবৰক সত্য বুলি বিশ্বাস কৰি একাংশ জাপানী নাগৰিকে সামাজিক মাধ্যমত লিখে, “আপোনালোকে নিজৰ দেশৰ নাগৰিকসকলক ধ্বংস কৰিব বিচাৰিছে নেকি? ফ্ৰান্স, স্পেইন আৰু ইটালীৰ পৰিস্থিতিৰ পৰা শিক্ষা লওক।” আন একাংশই দেশখনৰ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় পৰিচয় সলনি হোৱাৰ আশংকাও প্ৰকাশ কৰে। ২০১৫ চনত ছিৰিয়াত গৃহযুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত পশ্চিম ইউৰোপৰ কেইবাখনো দেশে বৃহৎ সংখ্যক শৰণাৰ্থীক আশ্ৰয় দিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত লিবিয়া আৰু মৰক্কোকে ধৰি উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো দেশৰ লোকেও স্পেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু জাৰ্মানীত আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ ফলত এই দেশসমূহৰ ধৰ্মীয়, ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত পৰিৱৰ্তন আহে বুলি লেখাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে। শেহতীয়া সময়ছোৱাত শৰণাৰ্থী সমস্যাক কেন্দ্ৰ কৰি ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, স্পেইন, জাৰ্মানী আৰু ইটালীৰ দৰে দেশত বিভিন্ন প্ৰতিবাদ আৰু বিক্ষোভৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছে। কিছুমান প্ৰতিবাদে হিংসাত্মক ৰূপো ধাৰণ কৰিছে। দোকান-পোহাৰ লুণ্ঠন, বাহনত অগ্নিসংযোগ আৰু আৰক্ষীৰ সৈতে প্ৰতিবাদকাৰীৰ সংঘৰ্ষৰ ঘটনাই ইউৰোপৰ শৰণাৰ্থী নীতিক লৈ নতুনকৈ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছে। ইউৰোপৰ একাংশ নাগৰিক আৰু ৰাজনীতিবিদে দাবী কৰে যে যোৱা এটা দশকত শৰণাৰ্থীৰ আগমনৰ ফলত ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স আৰু জাৰ্মানীৰ কিছুমান অঞ্চলত ধৰ্মীয় মৌলবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পাইছে। তেওঁলোকৰ মতে, কিছুমান স্থানত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান আৰু বিকল্প ন্যায় ব্যৱস্থাৰ প্ৰসাৰ ঘটিছে। অৱশ্যে এই দাবীসমূহৰ সত্যতা আৰু সামগ্ৰিক প্ৰভাৱক লৈ বিভিন্ন মহলত মতভেদ আছে। এই পটভূমিতে বাংলাদেশৰ পৰা এক লাখ শ্ৰমিক জাপানলৈ আহিব বুলি বিয়পি পৰা ভুৱা খবৰে দেশখনৰ একাংশ নাগৰিকৰ মাজত উদ্বেগৰ সৃষ্টি কৰে। জাপানৰ সমাজ ঐতিহাসিকভাৱে তুলনামূলকভাৱে সমজাতীয় বুলি বিবেচিত হৈ আহিছে। সেয়েহে বিদেশী নাগৰিকৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ আগমনে দেশখনৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ত পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰে বুলি একাংশই আশংকা প্ৰকাশ কৰে।

বিশ্লেষকসকলৰ একাংশৰ মতে, জাপান-বাংলাদেশৰ মাজত শ্ৰমিক নিয়োগৰ চুক্তি হোৱা বুলি উৰাবাতৰি বিয়পি পৰাৰ আঁৰত দুটা কাৰণ থাকিব পাৰে। প্ৰথমতে, ২০২৬ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত তাৰেক ৰহমান আৰু চানায়া তাকাইচিৰ বৈঠকৰ পাছত দুয়োখন দেশে অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা, বিনিয়োগ, যোগাযোগ আৰু আঞ্চলিক নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা বৃদ্ধিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে আগন্তুক পাঁচ বছৰত বাংলাদেশত প্ৰায় এক লাখ কোটি য়েনৰ ব্যক্তিগত বিনিয়োগৰ সম্ভাৱনাৰ কথাও প্ৰকাশ পাইছিল।

বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, জাপানৰ বিনিয়োগৰ ফলত বাংলাদেশত প্ৰায় দুই লাখ কৰ্ম সংস্থাপনৰ সুযোগ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি বংগোপসাগৰীয় অঞ্চলত উদ্যোগৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰতো দুয়োখন দেশে সহযোগিতাৰ বাবে সন্মতি প্ৰকাশ কৰিছে। ‘বিগ-বি ফৰ শ্বেয়াৰ্ড প্ৰছপেৰিটি’ নামৰ নতুন কাঠামোৰ অধীনত এই সহযোগিতা আগবঢ়োৱাৰ কথা। তাৰেক ৰহমান আৰু সানায়ে তাকাইচিৰ বৈঠকত উদ্যোগত বিনিয়োগ আৰু সামুদ্ৰিক নিৰাপত্তাকে ধৰি ছটা দ্বিপাক্ষিক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে দুটা বৃহৎ ঋণৰ প্ৰতিশ্ৰুতিও দিয়া হয়।

দ্বিতীয়তে, ২০২৫ চনৰ মে’ মাহত জাপানত মানৱ সম্পদ সম্পৰ্কীয় এখন আলোচনা-চক্ৰত দেশখনৰ শ্ৰমিকৰ নাটনিৰ বিষয়টো উত্থাপন কৰিছিল একাংশ উদ্যোগপতি আৰু ব্যৱসায়ীয়ে। শ্ৰমিকৰ অভাৱ দূৰ কৰিবলৈ বাংলাদেশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কৰ্মী নিয়োগৰ সম্ভাৱনাৰ কথাও আলোচনালৈ আহিছিল। সেই সময়ত বাংলাদেশৰ সৈতে কৰ্মসংস্থাপন সম্পৰ্কীয় এখন বুজাবুজিৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল জাপানে।

ইয়াৰ উপৰি ২০২৬ চনৰ ১৭ অক্টোবৰত জাপান আৰু বাংলাদেশৰ মাজত কৰ্ম সংস্থাপন আৰু দক্ষতা বিকাশ সম্পৰ্কীয় আন এখন চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিত শ্ৰমিক নিয়োগ, কৰ্মীৰ সুৰক্ষা আৰু দক্ষতা বৃদ্ধিৰ বাবে এটা ৰূপৰেখা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ অধীনত ২০২৭ চনৰ ১ এপ্ৰিলৰ পৰা বাংলাদেশৰ একাংশ কৰ্মীৰ বাবে জাপানত নিয়োগৰ সুযোগ সম্প্ৰসাৰণৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। চুক্তিখনৰ ম্যাদ পাঁচ বছৰ আৰু প্ৰয়োজন সাপেক্ষে ইয়াক আৰু পাঁচ বছৰলৈ বৃদ্ধি কৰিব পৰা যাব। মন কৰিবলগীয়া যে ১৭ অক্টোবৰৰ চুক্তিত প্ৰতি বছৰে এক লাখ বাংলাদেশী শ্ৰমিক নিয়োগ কৰাৰ কোনো বাধ্যতামূলক লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাছিল। তথাপি পূৰ্বৰ বুজাবুজিৰ চুক্তি আৰু শেহতীয়া সমঝোতাক কেন্দ্ৰ কৰি সামাজিক মাধ্যমত উৰাবাতৰি বিয়পি পৰে। বৰ্তমান জাপানত প্ৰায় ৪৫ হাজাৰ বাংলাদেশী নাগৰিক কৰ্মৰত বুলি লেখাটোত উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁলোক মূলতঃ ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, উদ্যোগ আৰু বিভিন্ন সেৱা খণ্ডৰ সৈতে জড়িত। সামাজিক মাধ্যমত ক্ষোভ বৃদ্ধি পোৱাৰ পাছত জাপান চৰকাৰে এই সন্দৰ্ভত স্পষ্টীকৰণ দিয়ে। জাপানৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰেছ সচিব কিতামুৰা তোশিহিৰোৱে ‘X’ত কৰা পোষ্টত কয় যে প্ৰধানমন্ত্ৰী চানায়া তাকাইচি আৰু তাৰেক ৰহমানৰ দ্বিপাক্ষিক বৈঠকত এনে কোনো বিষয় আলোচনা কৰা হোৱা নাছিল। বাংলাদেশৰ পৰা এক লাখ শ্ৰমিক জাপানলৈ আহিব বুলি প্ৰচাৰিত খবৰ সম্পূৰ্ণ মিছা বুলিও তেওঁ স্পষ্ট কৰে।

বাংলাদেশৰ অনলাইন সংবাদমাধ্যম ‘বিডিনিউজ২৪’তো একেধৰণৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে। সংবাদমাধ্যমটোৰ মতে, জাপান ভ্ৰমণৰ সময়ত তাৰেক ৰহমানে জাপানৰ ‘স্পেচিফাইড স্কিলড ৱৰ্কাৰ’ (SSW) কাৰ্যসূচীৰ অধীনত বাংলাদেশী নাগৰিকৰ বাবে কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ সম্প্ৰসাৰণৰ চেষ্টা চলাইছিল। কিন্তু এই সন্দৰ্ভত জাপানে কোনো সামগ্ৰিক বা নিৰ্দিষ্ট সংখ্যক শ্ৰমিক নিয়োগৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া নাছিল।

আনহাতে, সামাজিক মাধ্যমত এই ভুৱা খবৰ বিয়পি পৰাৰ আঁৰত ৰাছিয়াৰ ভূমিকা থকাৰ অভিযোগো উত্থাপন হৈছে। লেখাটোত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, বিগত কেইবছৰমানত পশ্চিমীয়া দেশসমূহৰ মাজত বিভাজন সৃষ্টিৰ বাবে ৰাছিয়াৰ দ্বাৰা ভুল তথ্য প্ৰচাৰৰ অভিযোগ উত্থাপিত হৈ আহিছে। বিশেষকৈ ইউৰোপৰ নাগৰিকসকলৰ মাজত মুছলমান শৰণাৰ্থীক লৈ ভয় আৰু সন্দেহ বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাছিয়াৰ ভূমিকা থকা বুলি একাংশই দাবী কৰিছে। অৱশ্যে এই নিৰ্দিষ্ট ঘটনাত ৰাছিয়াৰ জড়িত থকাৰ দাবী স্বাধীনভাৱে নিশ্চিত হোৱা নাই। প্ৰতিৰক্ষা বিশ্লেষকসকলৰ একাংশৰ মতে, ইউৰোপৰ দেশসমূহৰ মাজত শৰণাৰ্থী সমস্যাক লৈ সৃষ্টি হোৱা মতবিৰোধৰ পৰা ৰাছিয়া কৌশলগতভাৱে লাভৱান হ’ব পাৰে। ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, জাৰ্মানী, ইটালী আৰু স্পেইনৰ দৰে দেশসমূহৰ আভ্যন্তৰীণ ৰাজনৈতিক বিভাজন বৃদ্ধি পালে ইউৰোপীয় দেশসমূহৰ মাজত ঐক্য দুৰ্বল হোৱাৰ আশংকা থাকে। এই পৰিস্থিতিৰ পৰা মস্কোৱে লাভ উঠাবলৈ চেষ্টা কৰিব পাৰে বুলি তেওঁলোকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি ১৯৪৫ চনৰ পৰা কুৰিল দ্বীপপুঞ্জৰ একাংশ ৰাছিয়াৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছে। এই দ্বীপপুঞ্জক লৈ জাপান আৰু ৰাছিয়াৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া বিবাদ চলি আহিছে। শেহতীয়াকৈ দুয়োখন দেশৰ মাজত এই বিষয়ক লৈ পুনৰ উত্তেজনা বৃদ্ধি পোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছে। এনে পৰিস্থিতিত ইউৰোপৰ দৰে সামাজিক অস্থিৰতা জাপানতো সৃষ্টি কৰাৰ বাবে ৰাছিয়াই কোনো ষড়যন্ত্ৰ ৰচিছিল নেকি, সেই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ অৱশ্যে এতিয়াও স্পষ্ট হোৱা নাই।